Khi kênh đối thoại trực tiếp giữa Washington và Tehran bị hạn chế, vai trò của các bên trung gian bắt đầu được chú ý, trong đó Pakistan đang nổi bật hơn hẳn. Pakistan gần đây đã liên lạc với cả Mỹ và Iran, đóng vai trò là bên chuyển thông điệp qua lại giữa hai nước. Hồi tuần trước, Iran nhận được một đề xuất gồm 15 điểm từ Mỹ, được chuyển thông qua Pakistan, phác thảo lộ trình hướng tới một lệnh ngừng bắn. Sau đó vài ngày, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif có cuộc điện đàm kéo dài hơn một giờ với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian. Hai bên đã trao đổi nhằm phối hợp trong các nỗ lực ngoại giao, thúc đẩy giảm leo thang và tìm kiếm giải pháp hòa bình cho xung đột Trung Đông. Tại cuộc điện đàm, Thủ tướng Sharif đã thông tin về các hoạt động ngoại giao mà Pakistan đang triển khai, bao gồm phối hợp với Mỹ, các quốc gia vùng Vịnh và các nước Hồi giáo để thúc đẩy đối thoại.

Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif (bên trái) và Tổng Tư lệnh quân đội Pakistan Asim Munir trong cuộc gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng, ngày 26-9-2025. Ảnh: South China Morning Post 

Có thể thấy, Pakistan đang theo đuổi nỗ lực ngoại giao đầy tham vọng nhằm làm trung gian hòa giải trong cuộc xung đột được xem là hệ trọng nhất thế giới hiện nay giữa Mỹ và Iran. Chỉ trong tháng 3 vừa qua, giới lãnh đạo và quan chức Pakistan đã tiến hành hơn 30 cuộc tiếp xúc ngoại giao với các đối tác Trung Đông, trong đó phần nhiều là với Iran. Hoạt động ngoại giao con thoi dày đặc này được xem là tín hiệu rõ ràng cho thấy Pakistan muốn định vị mình là bên trung gian quan trọng trong nỗ lực chấm dứt xung đột.

Với bối cảnh tình hình hiện nay, một số nguồn tin cho rằng thủ đô Islamabad của Pakistan có thể là địa điểm tiềm năng để đăng cai các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran. Pakistan sở hữu một “vị thế hiếm có” khi là một trong số ít quốc gia duy trì quan hệ với cả Washington và Tehran. Vị trí địa lý gần Iran, cùng với các mối quan hệ ngoại giao và an ninh lâu năm trong khu vực giúp Islamabad vừa có động lực, vừa có điều kiện tiếp cận Tehran. Ngoài ra, yếu tố địa chiến lược và sức mạnh quân sự giúp Pakistan giữ vai trò cân bằng giữa các cường quốc, từ Mỹ đến Trung Quốc, qua đó củng cố khả năng làm cầu nối trong các xung đột khu vực.

Hiện nay, nỗ lực của Pakistan được cho là nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ các đối tác vùng Vịnh. Cách tiếp cận mềm dẻo và khôn khéo cho phép Pakistan thực hiện tốt vai trò trung gian, trong bối cảnh thiếu lòng tin khiến đối thoại trực tiếp giữa Mỹ và Iran gặp khó khăn.

Các nhà phân tích cho rằng có nhiều lý do để Pakistan theo đuổi các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng. Việc có chung đường biên giới dài 900km với Iran khiến nguy cơ xung đột lan rộng trở thành mối đe dọa trực tiếp với Pakistan. Quốc gia này cũng phụ thuộc lớn vào nguồn dầu nhập khẩu qua eo biển Hormuz nên bất kỳ gián đoạn nào tại tuyến hàng hải này đều tác động trực tiếp đến nền kinh tế. Do vậy, ngăn chặn chiến sự leo thang đồng nghĩa với việc Islamabad đang bảo vệ nền kinh tế mong manh và tình hình an ninh trong nước.

Ngoài ra, theo South China Morning Post, Pakistan cũng hy vọng việc góp phần xây dựng lối thoát ngoại giao cho cuộc xung đột sẽ mở ra cơ hội nâng cao vị thế quốc tế của nước này. Thành tựu này sẽ giúp Islamabad thu được cả lợi ích ngoại giao lẫn kinh tế, như cải thiện quan hệ với các quốc gia trong khu vực, thúc đẩy ký kết các thỏa thuận quốc phòng hay thu hút đầu tư để củng cố nền kinh tế đang gặp khó khăn.

Dẫu vậy, thách thức lớn nhất đối với Pakistan là thu hẹp khoảng cách giữa Washington và Tehran. Pakistan có thể đóng vai trò như một kênh truyền tải thông điệp, nhưng việc thuyết phục Washington và Tehran ngồi vào bàn đàm phán trực tiếp sẽ khó khăn hơn nhiều, do mức độ thiếu tin tưởng sâu sắc giữa hai bên. Nếu các cuộc đàm phán hòa bình thực sự diễn ra tại Islamabad, đó sẽ là một bước ngoặt ngoại giao quan trọng không chỉ đối với Pakistan mà còn đối với toàn bộ khu vực đang rất cần một tiến trình hạ nhiệt căng thẳng.