Một dự án thí điểm do Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản khởi xướng trong năm tài chính này đã mở ra mô hình hợp tác trực tiếp giữa chính quyền nông thôn và sinh viên thành thị. Trọng tâm của chương trình không chỉ nhằm bổ sung nguồn nhân lực cho phát triển cộng đồng, mà quan trọng hơn là hình thành mô hình “dân cư gắn kết”. Theo đó, những người tuy không sinh sống lâu dài tại địa phương nhưng có mối liên hệ bền chặt, thường xuyên tham gia các hoạt động xây dựng vùng miền.

Ảnh minh họa: kumanichi.com 

Theo đó, các địa phương chấp nhận sinh viên đến làm việc, nghiên cứu và sinh hoạt cùng người dân sẽ được hỗ trợ tài chính, bao gồm chi phí đi lại và tổ chức hoạt động. Sinh viên không đóng vai trò “người ngoài cuộc”, mà trực tiếp cùng cộng đồng địa phương nhận diện vấn đề, tìm giải pháp và đề xuất sáng kiến phát triển phù hợp với đặc thù từng vùng.

Thành phố Minamiuonuma, tỉnh Niigata, khu vực thường xuyên đối mặt với mùa đông khắc nghiệt và tuyết rơi dày, là một trong những địa phương tiên phong. Chính quyền thành phố đang xây dựng các không gian trao đổi, nơi sinh viên và người dân địa phương cùng thảo luận về những thách thức cụ thể như phòng, chống thiệt hại do tuyết, cải thiện hạ tầng sinh hoạt, hay khai thác tiềm năng du lịch mùa đông. Thông qua quá trình “học từ thực tiễn”, sinh viên không chỉ hiểu sâu hơn về đời sống nông thôn Nhật Bản mà còn đưa ra những đề xuất mới mẻ, góp phần đổi mới tư duy phát triển địa phương.

Ở chiều sâu hơn, mô hình hợp tác này còn được đặt trong bối cảnh an ninh phi truyền thống và quản trị rủi ro thiên tai. Tại thành phố Uwajima, tỉnh Ehime, một trong những khu vực được dự báo sẽ chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nếu xảy ra động đất lớn tại rãnh Nankai, sinh viên đang tham gia các chương trình “tái thiết trước thảm họa”. Trên cơ sở các kịch bản giả định, chính quyền và sinh viên cùng xây dựng phương án phát triển đô thị, nâng cao năng lực ứng phó và phục hồi của cộng đồng trước thiên tai quy mô lớn.

Thực tiễn cho thấy, cách tiếp cận này phản ánh sự chuyển đổi tư duy của Nhật Bản trong chiến lược phát triển vùng miền từ chỗ phụ thuộc vào nguồn lực tại chỗ sang mở rộng mạng lưới xã hội, tận dụng chất xám và nhiệt huyết của thế hệ trẻ. Việc tạo điều kiện để sinh viên tham gia sâu vào đời sống nông thôn cũng đồng thời góp phần thu hẹp khoảng cách nông thôn-thành thị, nuôi dưỡng ý thức trách nhiệm xã hội và gắn kết quốc gia.