Câu chuyện quốc tế: Thích ứng với áp lực túi tiền

Một người đi bộ không thể nhận ra có xe chạy phía sau cho tới khi người lái xe bấm còi. Bởi, không giống như những chiếc xe máy chạy xăng “thống trị” đường phố Nigeria lâu nay, xe máy điện di chuyển gần như không gây tiếng ồn và không phát sinh khí thải.

Theo tờ Al Jazeera, xe máy điện đang dần xuất hiện khắp Gombe khi người dân thành phố này tìm cách giảm bớt gánh nặng chi phí nhiên liệu, vốn đã tăng cao sau khi Nigeria bãi bỏ chính sách trợ cấp nhiên liệu vào tháng 5-2023 và buộc nhiều người phải suy nghĩ lại về cách họ đi lại, kiếm sống.

Một con phố tại Nigeria. Ảnh: Alamy

Những chiếc xe máy điện, thường có giá khoảng 1 triệu naira (khoảng 735 USD), vẫn là tài sản nằm ngoài tầm với của nhiều hộ gia đình ở Nigeria, song những người đã chuyển sang sử dụng loại phương tiện này nói rằng khoản tiền tiết kiệm về nhiên liệu và bảo dưỡng là rất đáng kể.

Tại Gombe, mỗi lít xăng hiện được bán với giá khoảng 1.365 naira (1 USD), so với khoảng 200 naira trước khi chính sách trợ cấp nhiên liệu bị bãi bỏ. Giá xăng tăng đã đẩy chi phí vận chuyển lên cao và gây áp lực lên túi tiền của các hộ gia đình trên khắp Nigeria. Cùng với áp lực đó là mối lo ngại ngày càng tăng về tác động môi trường mà những chiếc xe máy và ô tô cũ kỹ chạy bằng xăng dầu gây ra. Ngân hàng Thế giới cho biết, giao thông đường bộ là nguyên nhân chính gây ô nhiễm không khí ở các thành phố của Nigeria, khi lượng khí thải từ phương tiện giao thông làm tăng đáng kể nồng độ của bụi mịn gây hại.

Ayuba Abubakar, một nông dân và cư dân của Gombe, ước tính rằng chiếc xe máy điện mới mua đã giúp anh tiết kiệm được khoảng 5.000 naira (3,7 USD) tiền nhiên liệu mỗi tuần. "Hệ thống sạc của xe bị cháy một lần vì tôi không dùng bộ ổn định điện. Ngoài ra, tôi chưa phải chi trả bất kỳ khoản phí bảo dưỡng lớn nào", anh Ayuba Abubakar chia sẻ.

Tuy nhiên, người nông dân này cho rằng dù xe máy điện giúp tiết kiệm chi phí thì giá của nó vẫn cần phải giảm xuống để hầu hết người dân Nigeria có thể mua được.

Trong khi những người tiên phong chuyển sang dùng xe máy điện tỏ ra rất hào hứng, tờ Al Jazeera cho rằng nguồn điện không ổn định vẫn là một trong những trở ngại lớn nhất đối với việc đưa xe máy điện trở thành phương tiện phổ biến tại Nigeria. Nguồn cung cấp điện của quốc gia châu Phi nổi tiếng là thất thường và nhiều hộ gia đình chỉ được sử dụng điện vài giờ mỗi ngày. Theo đánh giá của ông Muhammad Abubakar, Giám đốc điều hành của công ty năng lượng sạch Sustenaa, vấn đề này mang tính cơ bản. "Nếu chúng ta phải sạc những chiếc xe bằng máy phát điện thì còn ý nghĩa gì nữa? Chúng ta chỉ đang chuyển khí thải từ ống xả của xe sang ống xả của máy phát điện, và chúng ta lại quay trở về điểm xuất phát", ông Muhammad Abubakar phân tích, đồng thời cho rằng xây dựng các trạm đổi pin năng lượng mặt trời là giải pháp thực tế hơn so với việc để người dân tự sạc xe tại nhà.  

Giám đốc điều hành của công ty năng lượng sạch Sustenaa cũng cảnh báo rằng Nigeria cần lên kế hoạch tái chế pin khi phương tiện giao thông điện phát triển. Ông kêu gọi chính phủ giảm thuế nhập khẩu đối với các linh kiện xe máy điện, hỗ trợ các nhà điều hành dịch vụ đổi pin, thiết lập các tiêu chuẩn tái chế và tích hợp phương tiện giao thông điện vào những dự án lưới điện mặt trời mini hiện có.

Khi giá nhiên liệu vẫn ở mức cao và cơ sở hạ tầng đổi pin dần được mở rộng, sự xuất hiện của những chiếc xe máy điện trên đường phố cho thấy cái cách mà áp lực kinh tế đang thay đổi diện mạo giao thông ở Nigeria. Với người dân của thành phố Gombe, xe điện còn là lựa chọn để họ thích ứng với áp lực túi tiền.