QĐND - Ngoại trưởng I-ran A-li Xa-lê-hi (Ali Salehi) ngày 21-8 cho biết, I-ran và Ai Cập đang hướng tới việc khôi phục quan hệ ngoại giao sau hàng chục năm gián đoạn. Nếu điều này trở thành hiện thực, chính trường Trung Đông sẽ bước vào một giai đoạn phức tạp hơn bởi các mối quan hệ chồng chéo, đan xen.

Tổng thống M.Mơ-xi sẽ là nhà lãnh đạo Ai Cập đầu tiên đến I-ran sau hơn 30 năm. Ảnh: AP

 

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn báo chí, ông Xa-lê-hi khẳng định, Tê-hê-ran mong muốn thiết lập quan hệ "hữu nghị, anh em" với Cai-rô và việc khôi phục quan hệ giữa hai nước hiện "chỉ còn đợi các thủ tục mang tính nghi thức". 

Tuyên bố nói trên của Ai Cập phần nào “trùng khớp” với những diễn biến sắp tới, khi Tổng thống nước này Mô-ha-mét Mơ-xi (Mohamed Morsi) tham dự Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 30 của Phong trào Không liên kết (NAM) diễn ra tại I-ran vào cuối tháng tám. Đây là chuyến công du đầu tiên của một vị nguyên thủ quốc gia Ai Cập đến I-ran trong vòng ba thập kỷ qua và dự kiến tại Hội nghị sắp diễn ra, I-ran sẽ chuyển giao cho Ai Cập chức Chủ tịch NAM năm tới.

I-ran đã chủ động cắt đứt quan hệ ngoại giao với Ai Cập vào năm 1980 để phản đối việc Ai Cập và I-xra-en ký Hiệp ước hòa bình. Từ đó đến nay, quan hệ giữa hai quốc gia luôn bị ngăn cách bởi một tảng băng lạnh giá. Bên cạnh đó, các hành động thân Mỹ và I-xra-en của Ai Cập trong những năm qua phần nào cũng khiến I-ran tỏ ra bất mãn.

Tuy nhiên, kể từ khi Tổng thống Mơ-xi lên nắm quyền tại Ai Cập, quan hệ giữa Tê-hê-ran và Cai-rô đã có những dấu hiệu nồng ấm trở lại. Cuối tháng 6 vừa qua, trong trả lời phỏng vấn hãng tin Fars của I-ran, ông Mơ-xi đã nhấn mạnh đến chủ trương mở rộng quan hệ với I-ran. Đáp lại thiện chí này, ngay sau khi kết quả bầu cử Tổng thống Ai Cập được công bố, Bộ Ngoại giao I-ran đã gửi lời chúc mừng tới ông Mơ-xi. Cá nhân ông Mơ-xi cũng cho rằng, việc Ai Cập thúc đẩy quan hệ với I-ran sẽ tạo thế cân bằng chiến lược trong khu vực và là một nội dung trong chương trình nghị sự của ông. Trước đó, dưới thời Tổng thống bị lật đổ H.Mu-ba-rắc (H.Mubarak), các Bộ trưởng thương mại và lãnh đạo doanh nghiệp Ai Cập từng tìm cách thúc đẩy quan hệ kinh tế với I-ran, nhưng đều vấp phải sự phản đối của giới chức ngoại giao nước này.

Chắc chắn, khả năng hai nước nối lại quan hệ ngoại giao là khá lớn, bởi cuối tháng hai vừa qua, một quan chức ngoại giao I-ran đã khẳng định: “I-ran sẵn sàng nối lại quan hệ ngoại giao chỉ một ngày sau khi Ai Cập đồng ý". Tê-hê-ran cũng hứa hẹn rằng, sau khi quan hệ hai nước trở lại bình thường, I-ran sẽ ngay lập tức hỗ trợ kinh tế cho Ai Cập, vừa vì “tinh thần anh em”, vừa vì mong muốn giúp Ai Cập đối phó với các sức ép từ Mỹ, bởi dù sao hiện nay Cai-rô vẫn đang ít nhiều phụ thuộc vào Oa-sinh-tơn.

Đều là những nước có ảnh hưởng lớn ở khu vực Trung Đông, việc Ai Cập và I-ran có nhã ý nối lại quan hệ chắc chắn sẽ tác động không nhỏ tới khu vực và có thể sẽ khiến Mỹ và I-xra-en lo ngại. Bởi, nếu như sự lạnh giá lâu nay giữa hai nước bị phá vỡ, I-ran sẽ có thêm một đồng minh mới và sẽ thuận lợi hơn trong cuộc đối đầu quyết liệt hiện nay với I-xra-en. Hơn nữa, thêm bạn, bớt thù cũng là chính sách hợp lý với I-ran hiện nay, nhất là khi nước này đang phải đối mặt với sự hằn học từ phía Oa-sinh-tơn liên quan đến chương trình hạt nhân gây tranh cãi.

Về phần mình, Ai Cập cũng sẽ có thêm một kênh ngoại giao nhằm điều chỉnh chính sách đối ngoại của Cai-rô, tiếp tục tạo vị thế lớn hơn trong khu vực, đồng thời giảm bớt sự phụ thuộc vào Mỹ.

Thế nhưng, khi mà quan hệ giữa I-ran với các quốc gia vùng Vịnh hiện vẫn đang trong thời kỳ căng thẳng, việc tiến gần hơn tới I-ran chắc chắn sẽ khiến Ai Cập bị các quốc gia khác, trong đó có Mỹ, hậm hực, phản đối, thậm chí là đối xử lạnh nhạt. Quan trọng hơn, sân khấu chính trị khu vực khi ấy sẽ bị đảo lộn bởi các mối quan hệ phức tạp, chồng chéo và khó lường.

VŨ HÙNG