Quyền con người trong Hiến pháp mới có nhiều điểm mới và tiến bộ

QĐND Online – Như Báo QĐND Online đã đưa tin, sáng 9-12, tại Hà Nội, Báo Quân đội nhân dân (QĐND) và Văn phòng thường trực Ban chỉ đạo nhân quyền của Chính phủ tổ chức buổi tọa đàm có chủ đề “Bảo đảm và thúc đẩy quyền con người theo Hiến pháp nước CHXH Việt Nam”. Các diễn giả tham dự tọa đàm đều có chung nhận định, quyền con người được quy định trong Hiến pháp mới có nhiều điểm mới và tiến bộ. Các biện pháp nhằm đưa Hiến pháp đi vào cuộc sống cũng được nêu lên trong buổi tọa đàm…

Quyền con người được đề cao

Đồng chủ trì tọa đàm là Trung tướng Lê Phúc Nguyên, Tổng biên tập Báo QĐND và đồng chí Lê Đình Luyện, Chánh Văn phòng thường trực Ban chỉ đạo nhân quyền của Chính phủ. Tham dự tọa đàm còn có Thứ trưởng Bộ Tư pháp, GS, TS Hoàng Thế Liên; các diễn giả đến từ Văn phòng Quốc hội, Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Viện Khoa học xã hội và nhân văn Quân sự, Viện Nghiên cứu quyền con người.

Trung tướng Lê Phúc Nguyên phát biểu tại buổi tọa đàm.

Phát biểu tại buổi tọa đàm, ông Ngô Trung Thành, Vụ trưởng Vụ Pháp luật (Văn phòng Quốc hội) khẳng định, việc chuyển vị trí chương quy định về vấn đề nhân quyền từ ở Chương V trong Hiến pháp 1992, lên ở Chương 2, ngay sau chương quy định chế độ chính trị trong Hiến pháp mới đã thể hiện rõ quan điểm coi trọng về vấn đề quyền con người, quyền công dân của Đảng và Nhà nước ta.

Đồng tình với quan điểm này, Tiến sĩ Cao Đức Thái, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quyền con người cho rằng, trong Hiến pháp 1992, quyền con người được ghi ở điểm 50, nằm trong Chương V, là chương đề cập đến quyền công dân. Sự sắp xếp đó chưa logic, bởi quyền con người mang ý nghĩa rộng lớn hơn quyền công dân. Nhưng nay trong Hiến pháp mới, quyền con người được quy định ngay trong Chương 2. Quyền con người trong Hiến pháp mới được thể hiện đầy đủ trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá.

PGS, TS Tưởng Duy Kiên, (nguyên là Viện trưởng Viện Nghiên cứu quyền con người) phát biểu: Một trong những điểm quan trọng nhất là lần đầu tiên trong Hiến pháp mới của chúng ta quy định, trách nhiệm của Nhà nước trong việc thực hiện những công ước quốc tế, trong đó có những công ước liên quan đến quyền con người mà Việt Nam đã tham gia. Trong Hiến pháp mới cũng quy định rất rõ ràng, Nhà nước tôn trọng, thừa nhận và bảo đảm quyền con người.

Ông Ngô Trung Thành: "những quy định của Hiến pháp mới về quyền con người, quyền công dân có nhiều điểm mới và tiến bộ ".

Tiếp tục đề cập đến vấn đề quyền con người trong Hiến pháp mới, ông Ngô Trung Thành cho rằng, những quy định của Hiến pháp mới về quyền con người, quyền công dân có nhiều điểm mới và tiến bộ như: Quy định đầy đủ, đúng đắn hơn về quyền con người, quyền công dân; có sự phân định rõ ràng giữa quyền con người và quyền công dân; xác định rõ nguyên tắc, quyền con người, quyền công dân có thể bị hạn chế theo quy định của luật trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe cộng đồng; bên cạnh việc kế thừa, Hiến pháp mới đã xác định chính xác, đầy đủ hơn một số quyền con người, quyền công dân; đồng thời cũng đưa ra các quy định nhằm bảo đảm thực hiện đầy đủ quyền này; bổ sung và quy định rõ hơn quyền của các nhóm đối tượng đặc thù như trẻ em, thanh niên, người cao tuổi; xác định rõ trách nhiệm của cá nhân, công dân trong việc thực hiện quyền con người, quyền công dân…

PGS, TS Tưởng Duy Kiên khẳng định thêm, quyền con người được quy định trong Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam không chỉ tiệm cận, mà có những điểm tiến bộ hơn các quy định cơ bản của quốc tế, như vấn đề nghĩa vụ của Nhà nước về quyền con người.

Ông Tưởng Duy Kiên dẫn giải, theo Luật nhân quyền quốc tế, nghĩa vụ của nhà nước trong thực hiện quyền con người được thể hiện ở 3 cấp độ là tôn trọng, bảo vệ, thực hiện quyền con người. Vượt lên trên cả 3 cấp độ đó, trong Hiến pháp mới của chúng ta quy định, nghĩa vụ của Nhà nước là tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người.

Cũng theo ông Kiên, trong Hiến pháp mới đã làm rõ khái niệm ai là chủ thể của quyền con người, ai là chủ thể của quyền công dân. Phần nói về Chính phủ, Tòa án, Viện kiểm sát nhân dân đều đề cập đến quyền con người. Cụ thể là Chính phủ có trách nhiệm bảo vệ quyền con người, quyền công dân; Viện Kiểm sát có trách nhiệm bảo vệ quyền công tố, quyền con người; Toà án có trách nhiệm bảo vệ công lý, quyền công dân. Như vậy, bộ máy Nhà nước được lập ra để bảo vệ quyền con người.

“Ngoài ra, nguyên tắc suy đoán vô tội - tuy được đưa vào Hiến pháp 1992 song chưa rõ lắm - thì nay đã được quy định rõ hơn trong Hiến pháp mới. Hay quy định không xét xử 2 lần với một hành vi phạm tội, là nội dung được đưa vào Hiến pháp mới, đã tiệm cận với quy định của quốc tế về quyền con người. Xét về tổng quát, Hiến pháp mới đã tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế về quyền con người, thậm chí có một số điều khoản tiến bộ hơn”, PGS, TS Tưởng Duy Kiên nhấn mạnh.

Đẩy mạnh tuyên truyền, đấu tranh với luận điệu xuyên tạc

Tọa đàm đã nhận được những ý kiến tâm huyết, xoay quanh vấn đề cần phải làm gì để đưa Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam đi vào cuộc sống. Sau khi khẳng định những điểm mới trong Hiến pháp mới nói chung, về quyền con người được quy định trong Hiến pháp nói riêng, Thứ trưởng Bộ Tư pháp, GS, TS Hoàng Thế Liên còn đề cập đến những việc cần làm để đưa Hiến pháp vào cuộc sống. Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp, GS, TS Hoàng Thế Liên, trước hết cần phải tuyên truyền mạnh mẽ để nhân dân nắm được tư duy mới, nội dung mới của Hiến pháp. Thông qua đó, nhân dân nắm được quyền con người, quyền công dân, làm cơ sở để giám sát Nhà nước trong thực hiện Hiến pháp. Muốn vậy, phải cung cấp thông tin đầy đủ cho nhân dân. Bộ Tư pháp đang tham mưu cho Chính phủ xây dựng và triển khai chương trình thực hiện Hiến pháp; đồng thời đề xuất một hệ thống văn bản pháp luật, nhằm triển khai thực hiện hiệu quả Hiến pháp mới.

Tiến sĩ Cao Đức Thái: "Quyền con người trong Hiến pháp mới được thể hiện đầy đủ trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá".

Theo Tiến sĩ Cao Đức Thái, để Chương 2 của Hiến pháp mới đi vào cuộc sống, phải làm cho bộ máy Nhà nước trong sạch; cán bộ, công chức phải làm tròn phận sự của mình, toàn tâm, toàn ý phục vụ nhân dân, phải thực sự là công bộc của dân như Bác Hồ đã dạy.

Phát biểu tại buổi tọa đàm, đồng chí Lê Đình Luyện nhấn mạnh, cùng với đẩy mạnh tuyên truyền về Hiến pháp, pháp luật để các tầng lớp nhân dân hiểu rõ giá trị nội dung và tự giác thi hành, còn phải nâng cao tính chủ động trong hợp tác quốc tế, đối thoại với các nước về quyền con người. Cùng với đó, các cơ quan thông tấn, báo chí cần đẩy mạnh hơn nữa công tác thông tin, tuyên truyền đầy đủ, sâu rộng về Hiến pháp mới nói chung, về Chương II của Hiến pháp về quyền con người nói riêng, cũng như những thành tựu về bảo đảm quyền con người của Việt Nam đã đạt được trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội. Ngoài ra, cần thông tin về các hoạt động, sáng kiến, đóng góp của Việt Nam vào cuộc đấu tranh chung vì quyền con người với tư cách là thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2014-2016; đồng thời đấu tranh, phản bác các thông tin sai trái, các luận điệu xuyên tạc, lợi dụng vấn đề dân chủ, nhân quyền để chống phá Việt Nam của các thế lực thù địch.

Quang cảnh buổi tọa đàm.

Trung tướng Lê Phúc Nguyên chia sẻ, ý kiến của các học giả được đưa ra tại buổi tọa đàm đã cho thấy, Hiến pháp mới nói chung, vấn đề quyền con người trong Hiến pháp mới nói riêng, thực sự có sự phát triển, tiến bộ, tiếp cận, thậm chí có những điểm tiến bộ hơn so với các chuẩn mực quốc tế về quyền con người. Vì thế, những ý kiến lạc lõng cho rằng, Hiến pháp của chúng ta còn có khoảng cách so với các chuẩn mực quốc tế về quyền con người là những ý kiến không có căn cứ. Trách nhiệm của chúng ta giờ đây là làm thế nào để để Hiến pháp sớm đi vào cuộc sống. Muốn vậy, các cơ quan Nhà nước cần thực thi Hiến pháp, pháp luật một cách nghiêm túc; nhân dân cần có sự giám sát tích cực, chặt chẽ việc thực thi Hiến pháp của các cơ quan Nhà nước.

Bài, ảnh: HOÀNG HÀ – VIỆT CƯỜNG