QĐND - Với việc Ủy ban châu Âu (EC) ngày 10-10 yêu cầu Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) thành lập một ủy ban giải quyết tranh cãi về "phí tái chế" mà Nga áp đặt đối với các loại xe nhập khẩu, cuộc tranh chấp thương mại giữa Nga và Liên minh châu Âu (EU) đã bước vào một giai đoạn mới căng thẳng hơn.

Cuộc tranh cãi bắt đầu nổ ra từ tháng 9-2012, khi Nga áp dụng loại phí nhập khẩu ô tô (Nga gọi là “phí tái chế”) đối với tất cả các phương tiện ô tô ngoại nhập, cả xe cũ lẫn xe mới, với mức thuế dao động từ 420 đến 2.700 ơ-rô đối với xe mới và từ 2.600 - 17.200 ơ-rô đối với xe lưu hành từ 3 năm trở lên. Đây là tranh cãi thương mại đầu tiên giữa EU và Mát-xcơ-va kể từ khi nước này chính thức gia nhập WTO năm 2012.

Trước đó, như một phần trong thỏa thuận để có thể gia nhập WTO, Chính phủ Nga tuyên bố sẽ cắt giảm thuế nhập khẩu đối với dòng xe nước ngoài. Nhưng sau đó, Nga lại bất ngờ ban hành phí "được dùng để chi trả cho quá trình tái chế ô tô" áp dụng cho dòng xe nhập khẩu. Tất nhiên, loại phí này không được áp dụng cho các dòng xe sản xuất trên lãnh thổ Nga cũng như xe nhập từ những nước cùng trong liên minh thuế quan với Mát-xcơ-va như Ca-dắc-xtan và Bê-la-rút.

Bằng cách này, dòng xe lắp ráp tại Nga sẽ được bán với giá cạnh tranh hơn ô tô nhập khẩu và nếu đúng như đánh giá của các chuyên gia châu Âu, biện pháp thương mại này mỗi năm sẽ mang về cho ngành công nghiệp sản xuất ô tô của Nga hơn 3 tỷ ơ-rô.

Nga là điểm đến của nhiều dòng xe hơi từ châu Âu.  Ảnh:euobserver.com

Chính phủ Nga cũng khẳng định loại phí này là phù hợp và coi đây là một biện pháp nhằm bảo vệ môi trường bởi theo lý giải của Mát-xcơ-va, nhiều xe tái chế của châu Âu không đạt tiêu chuẩn về lượng khí thải.

Nga đã từng tuyên bố đặt mục tiêu trở thành thị trường xe hơi lớn nhất châu Âu và thứ 5 thế giới vào năm 2016. Nhiều hãng xe lớn của nước ngoài như Ford hay General Motors cũng đã hướng tới thị trường ô tô đầy tiềm năng của xứ sở Bạch dương. Chính vì vậy, theo các nhà phân tích, việc áp dụng "phí tái chế" là một biện pháp để Nga bảo vệ ngành công nghiệp ô tô nội địa đang vào thời kỳ phát triển mạnh mẽ.

Quan điểm của Nga đã vấp phải sự phản đối dữ dội. Mát-xcơ-va cũng bị yêu cầu phải loại bỏ phí tái chế dành cho ô tô nhập khẩu hoặc ít nhất cũng phải đưa ra những lời giải thích hợp lý. Ủy viên EU về thương mại Ca-ren đơ Gúc (Karel De Gucht) cho biết, loại "phí tái chế" mà Nga đưa ra không phù hợp với yêu cầu cơ bản của WTO là cấm mọi biện pháp thương mại mang tính phân biệt đối xử giữa các thành viên của tổ chức này. Ngoài ra, việc áp dụng phí như vậy cũng là nguyên nhân gây cản trở thương mại ở khu vực châu Âu.

Tuy nhiên, theo ông Ca-ren đơ Gúc, EU không đòi hỏi hủy bỏ thuế này, mà yêu cầu Nga phải có quy định bình đẳng giữa nhà sản xuất trong nước và nước ngoài.

Đỉnh điểm của cuộc tranh cãi là ngày 9-7 vừa qua, EU đã đưa cuộc tranh cãi với Nga ra WTO. Hãng tin Roi-tơ cho rằng, sở dĩ EU tuyên bố đưa vấn đề này lên WTO là bởi lo ngại việc Nga áp “phí tái chế” đối với tất cả ô tô nhập khẩu sẽ khiến giá thành xe bị “đội” lên cao. EU khẳng định việc áp phí tái chế của Nga là “độc đoán và vô lý” chứ chẳng phải để bảo vệ môi trường như đã tuyên bố.

Roi-tơ cũng dẫn lời một nhà ngoại giao châu Âu cho biết: “Điều quan trọng là Nga, với tư cách một thành viên của WTO, phải tuân theo các quy tắc thương mại toàn cầu. Việc áp phí tái chế ô tô là hành động nhằm bảo hộ các nhà sản xuất xe hơi trong nước và vi phạm các quy định của WTO”.

Người phát ngôn của ông Ca-ren đơ Gúc thì lại cho rằng, việc đưa ra phí tái chế là một điều tốt. Chỉ có điều Nga đã phân biệt đối xử khi không áp dụng loại phí này cho các hãng sản xuất xe hơi trong nước. Mức phí mà Nga đưa ra cũng cao hơn nhiều lần so với ở một số nước châu Âu.

Hiện nay, Nga là đối tác thương mại lớn thứ ba của EU trong khi EU là bạn hàng lớn nhất của Nga. Năm ngoái, kim ngạch xuất khẩu của EU sang Nga là khoảng 123 tỷ ơ-rô, trong đó máy móc và phương tiện vận tải chiếm 50% kim ngạch. EU cũng nhập khẩu từ Nga khoảng 213 tỷ ơ-rô, phần lớn là nguyên liệu thô.

Chính vì vậy, cuộc tranh cãi chưa có hồi kết về vấn đề phí nhập khẩu ô tô nói trên sẽ là vết rạn không hề nhỏ trong mối giao thương giữa Nga và EU. Tất cả đang chờ đợi sự can thiệp của WTO sẽ giúp tìm ra biện pháp giải quyết thỏa đáng làm hài lòng đôi bên, để “chiếc động cơ thương mại Nga-EU” được bôi trơn và tiếp tục vận hành trơn tru.

ANH VŨ