QĐND - Theo dự báo của nhiều chuyên gia, năm Nhâm Thìn 2012, kinh tế Việt Nam có nhiều cơ hội và thách thức đan xen. Điểm nhấn trong kinh tế Việt Nam năm Nhâm Thìn sẽ là đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu lại nền kinh tế.

Khí thế ra quân sôi nổi đầu năm 2012 của Tổng công ty xây dựng Trường Sơn (Bộ Quốc phòng) trên công trường xây dựng Nhà máy thủy điện Lai Châu. Ảnh: Phạm Văn Nên

 

Những năm Thìn ấn tượng đối với kinh tế Việt Nam

Nửa thế kỷ qua có 4 năm Thìn, đó là vào các năm 1964, 1976, 1988 và năm 2000. Các năm Thìn đều là những năm ấn tượng đối với nền kinh tế Việt Nam, năm đổi mới, đột phá tạo đà phát triển cho những năm tiếp theo.

Năm 1964 là năm bản lề của việc thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế 5 năm lần thứ nhất (1961-1965) ở miền Bắc xã hội chủ nghĩa. Theo những tư liệu lịch sử thì trong năm Giáp Thìn đó, miền Bắc khắp nơi đều tràn ngập khí thế thi đua sôi nổi phấn đấu hoàn thành kế hoạch 5 năm vì miền Nam ruột thịt. Tốc độ kinh tế tăng trưởng khá nhanh. Nhiều nhà máy, xí nghiệp sản xuất công nghiệp đã được xây dựng trong năm 1964.

Năm Bính Thìn 1976 là năm đầu tiên thực hiện kế hoạch kinh tế-xã hội 5 năm (1976-1980). Rất nhiều nhà máy, xí nghiệp đã được khôi phục sau chiến tranh. Đường lối phát triển kinh tế sau khi nước nhà thống nhất cũng đã bắt đầu được thực hiện trong năm này. Tuy nhiên, đường lối kinh tế cũng có những hạn chế nhất định mà sau đó phải sửa đổi, nhưng theo đánh giá của nhiều chuyên gia kinh tế, năm 1976 là năm có nhiều thay đổi đối với cơ cấu kinh tế và nền kinh tế Việt Nam.

Năm Mậu Thìn 1988 là năm đặc biệt quan trọng đưa đường lối đổi mới của Đảng từ Đại hội VI (năm 1986) vào cuộc sống, trong đó có đổi mới về kinh tế, đặc biệt là đổi mới thể chế, chuyển từ cơ chế cũ tập trung bao cấp sang mở cửa hợp tác với mọi quốc gia trên thế giới, xác định con đường kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Trước năm Canh Thìn 2000, kinh tế Việt Nam bị ảnh hưởng nặng nề của cuộc khủng hoảng tài chính châu Á bùng nổ vào năm 1997, kéo dài đến gần hết năm 1999. GDP của Việt Nam năm 1999 chỉ còn tăng trưởng mức 4,8%, là mức thấp nhất tính từ năm 1990 tới thời điểm đó. Năm 2000 là năm kinh tế Việt Nam phục hồi, đổi mới mạnh mẽ về cơ chế, chính sách, đặc biệt là sự ra đời của Luật Doanh nghiệp năm 2000 đã tạo điều kiện cho số lượng các doanh nghiệp thành lập mới tăng nhanh, tạo đà tốc độ tăng trưởng kinh tế ngoạn mục trong giai đoạn 2001-2005.

Năm 2012: Thời cơ xen thách thức

Lịch sử có sự trùng lặp, cũng tương tự như năm Canh Thìn 2000, trước năm Nhâm Thìn 2012, kinh tế Việt Nam cũng phải đối mặt với nhiều thách thức. Trong đó lạm phát cao, tăng trưởng thấp. Lo ngại hơn nữa là những cảnh báo về một đợt suy thoái kép bên ngoài có thể lại diễn ra trong năm 2012. Mô hình tăng trưởng của Việt Nam bấy lâu dựa trên lợi thế lao động giá rẻ, nguồn tài nguyên dồi dào, phụ thuộc xuất khẩu, dựa trên vốn đầu tư. Mô hình tăng trưởng theo chiều rộng đã trở thành con dao hai lưỡi. Chúng ta định hướng là một nước xuất khẩu mạnh nhưng rồi lại rơi vào cảnh nhập siêu triền miên, thu hút FDI với lượng vốn khổng lồ nhưng khả năng hấp thụ lại quá hạn chế và càng hội nhập sâu trong WTO, nền kinh tế càng bị tổn thương bởi việc chấp nhận cắt bỏ hàng rào thuế quan trong khi năng lực sản xuất trong nước vẫn thấp kém.

 Chính vì những lý do trên, tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI (diễn ra từ ngày 6 đến 10-10-2011), Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đã xác định rõ mục tiêu trong giai đoạn 2011-2015 là đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh. Trong đó, 3 lĩnh vực ưu tiên cần tái cơ cấu là tái cấu trúc đầu tư với trọng tâm là đầu tư công, cơ cấu lại thị trường tài chính với trọng tâm là tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thương mại, các tổ chức tài chính và tái cấu trúc doanh nghiệp Nhà nước mà trọng tâm là các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước.

Chính phủ đã xác định năm 2012 là năm trọng tâm, tạo bước đột phá về tái cơ cấu nền kinh tế.

 Mục tiêu tổng quát của Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội năm 2012 đã được Quốc hội thông qua là: “Ưu tiên kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì tăng trưởng ở mức hợp lý gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu lại nền kinh tế, nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh; bảo đảm phúc lợi xã hội, an sinh xã hội và cải thiện đời sống nhân dân; giữ vững ổn định chính trị, củng cố quốc phòng, bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội; nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế”.

Để thực hiện mục tiêu trên đây, ngày 3-1-2012, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 01/NQ-CP về những giải pháp chủ yếu chỉ đạo, điều hành thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và dự toán ngân sách Nhà nước năm 2012, trong đó tập trung thực hiện nhiệm vụ trọng tâm là tái cơ cấu nền kinh tế. 

Hy vọng, với giải pháp đồng bộ và quyết tâm cao của Chính phủ, nhiệm vụ trọng tâm là tái cơ cấu nền kinh tế năm Nhâm Thìn chúng ta sẽ thực hiện thành công, thêm nhiều cơ hội phát triển cho các doanh nghiệp, tạo bước đột phá trong năm Quý Tỵ 2013 và các năm tiếp theo.

Đỗ Phú Thọ