QĐND - Việc thực hiện pháp luật về nghĩa vụ quân sự và công dân phục vụ có thời hạn trong Công an nhân dân thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả tốt. Tuy nhiên, qua giám sát của Ủy ban Quốc phòng và An ninh của Quốc hội cho thấy còn một số vấn đề cần được quan tâm giải quyết như: Vấn đề bảo đảm công bằng giữa công dân thực hiện nghĩa vụ quân sự tại ngũ và công dân không phải phục vụ tại ngũ; giữa công dân thực hiện nghĩa vụ quân sự tại ngũ với công dân phục vụ có thời hạn trong Công an nhân dân…

Thực tế cho thấy những công dân đã có việc làm, có trình độ học vấn cao, có chuyên môn kỹ thuật và con em cán bộ, công chức, các gia đình có điều kiện kinh tế khá giả thực hiện nghĩa vụ quân sự tại ngũ chưa nhiều (chỉ chiếm khoảng 4,94%) và có xu hướng giảm. Con em nông dân, người chưa có việc làm chiếm số đông trong số người nhập ngũ và có xu hướng tăng. Vì vậy, việc nghiên cứu và tham khảo quy định của pháp luật một số quốc gia về nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc của công dân và thực hiện nghĩa vụ quân sự cũng là vấn đề cần thiết, trước mắt phục vụ cho việc sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 1992 của nước ta về bảo vệ Tổ quốc và nghĩa vụ của công dân; hoàn thiện hệ thống pháp luật về nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc và quy định cụ thể hơn về nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ Tổ quốc, góp phần bảo đảm công bằng xã hội.

Hiến pháp Liên bang Nga năm 1993 quy định:“ Công dân Liên bang Nga trong trường hợp vì lý do tín ngưỡng, tôn giáo mà không thực hiện nghĩa vụ quân sự hoặc trong những trường hợp do luật quy định thì có quyền thay bằng hình thức phục vụ dân sự”.

Luật Liên bang Nga năm 2002 về lựa chọn phục vụ dân sự thay thế đã thể chế quy định này của Hiến pháp. Theo quy định của Luật, công dân nam từ 18 đến 27 tuổi chưa đăng ký lực lượng dự bị và không thuộc diện - miễn, tạm hoãn thực hiện nghĩa vụ quân sự có quyền được thay thế thực hiện nghĩa vụ quân sự bằng lựa chọn phục vụ dân sự trong trường hợp nếu việc thực hiện nghĩa vụ quân sự là trái với tôn giáo hay tín ngưỡng mà người đó theo hoặc công dân là người thuộc dân tộc thiểu số, có lối sống truyền thống, có nền kinh tế truyền thống và làm các nghề truyền thống. 

Ở một số quốc gia khác cũng có những quy định về công dân thực hiện phục vụ dân sự thay thế nghĩa vụ quân sự. Những người này được hưởng đầy đủ các chế độ, chính sách phù hợp với tính chất, công việc mà mình đảm nhiệm theo quy định của pháp luật.

Ở nước ta, cũng đã có những quy định trong các Luật, Nghị định về việc tạm hoãn, miễn gọi công dân thực hiện nghĩa vụ quân sự. Tuy nhiên, do điều kiện số công dân nhập ngũ hằng năm ở nước ta chỉ chiếm khoảng 0,12% tổng dân số và 5,87% tổng số công dân nam trong độ tuổi từ 18 đến 25 tuổi, vì vậy, rất cần có cơ sở pháp lý cho việc phục vụ dân sự thay thế thực hiện nghĩa vụ quân sự để bảo đảm công bằng xã hội.

Thạc sĩ ĐOÀN PHÚC THỊNH (Vụ Quốc phòng và An ninh, Văn phòng Quốc hội)