QĐND - Phát biểu ngày 21-8 tại Mát-xcơ-va trong chuyến thăm Nga, Phó thủ tướng Xy-ri Ca-đri Gia-min (Qadri Jamil) nhấn mạnh rằng, Chính phủ Xy-ri sẵn sàng thảo luận về sự ra đi của Tổng thống Ba-sa An Át-xát (Bashar al-Assad), song việc Tổng thống từ chức không thể làm điều kiện tiên quyết cho các cuộc đối thoại. Ông nói: "Sẽ là không dân chủ nếu coi việc từ chức của Tổng thống Át-xát là một điều kiện tiên quyết để đối thoại giữa các phe phái ở Xy-ri".

Phó thủ tướng Ca-đri Gia-min tại cuộc họp báo ở Mát-xcơ-va ngày 21-8. Nguồn: Roi-tơ

 

Vị Phó thủ tướng cũng nhận định khả năng từ chức của Tổng thống Át-xát chỉ có thể được thảo luận trong một tiến trình đối thoại dân tộc. Còn nếu "coi việc từ chức của ông Át-xát là điều kiện cho đối thoại thì đồng nghĩa với việc sẽ không có đối thoại"- ông Gia-min nói thêm. Ông Gia-min cảnh báo những mưu đồ của phương Tây áp đặt việc Tổng thống Át-xát từ chức lên người dân Xy-ri sẽ tạo một tiền lệ vô cùng nguy hiểm và nó có thể lặp lại ở những nơi khác trên thế giới.

Hầu hết các đảng đối lập và phiến quân Xy-ri đều tuyên bố không chấp thuận bất kỳ cách giải quyết nào cho cuộc khủng hoảng ở nước này nếu ông Át-xát không từ chức. Phương Tây cũng có lập trường tương tự, ủng hộ đề xuất của Liên đoàn A-rập về việc yêu cầu ông Át-xát chuyển giao quyền lực cho Phó tổng thống. Nga lại ủng hộ một biện pháp khác là tổ chức đàm phán giữa chính phủ và các lãnh đạo phe đối lập nhằm thúc đẩy một "kế hoạch chuyển đổi chính trị" và kết quả cuối cùng sẽ được quyết định trong các cuộc đàm phán này. Phe đối lập e ngại rằng, kế hoạch này sẽ là cái cớ để chính quyền "câu giờ".

Trong phát biểu hôm 21-8, ông Gia-min cũng cáo buộc những báo cáo về kho vũ khí hóa học của Xy-ri của một số chính phủ phương Tây chỉ nhằm “tìm cớ để can thiệp trực tiếp vào công việc nội bộ của quốc gia chúng tôi”, tương tự Mỹ cáo buộc I-rắc sở hữu vũ khí hủy diệt hàng loạt trước khi xâm lược nước này vào năm 2003. Phó thủ tướng Gia-min cho rằng, lời cảnh báo của Tổng thống Ô-ba-ma hôm 21-8 “chỉ đơn giản là chiến dịch tuyên truyền trong cuộc bầu cử Mỹ”. Nhắc lại lời ngoại trưởng Nga, ông khẳng định rằng không thể có bất kỳ sự can thiệp quân sự nào từ bên ngoài vào cuộc khủng hoảng ở Xy-ri, bởi điều này sẽ đẩy cuộc chiến đi xa hơn.

Phát biểu với báo giới cùng ngày, Ngoại trưởng Nga La-vrốp cảnh báo phương Tây không nên có hành động đơn phương chống Xy-ri. Ông La-vrốp nhấn mạnh: "Không nên có sự can thiệp từ bên ngoài. Điều duy nhất mà các bên nước ngoài cần làm là tạo điều kiện cho việc khởi động một cuộc đối thoại dân tộc tại Xy-ri". Trước đó, Bộ Ngoại giao Nga cũng từng tuyên bố, Chính phủ Xy-ri đang chuẩn bị cho một cuộc đối thoại chính trị ngay lập tức với phe đối lập. Theo tuyên bố này, trong hội đàm với Ngoại trưởng Nga La-vrốp, Phó thủ tướng Xy-ri Gia-min cho biết, Đa-mát sẵn sàng "can dự ngay lập tức vào công việc chung nhằm đạt được sự đồng thuận giữa tất cả người Xy-ri" và từ lâu Xy-ri đã bổ nhiệm Bộ trưởng Hòa giải dân tộc A-li Hai-đa (Ali Haidar) là đại diện để thương lượng với phe đối lập.

Đây là lần đầu tiên một quan chức cao cấp của chính phủ Xy-ri để ngỏ khả năng ra đi của Tổng thống Át-xát. Thậm chí hãng tin AFP còn nhận định rằng, những tuyên bố của ông Gia-min đề cập đến khả năng Tổng thống Át-xát từ chức là "bình luận gây ngạc nhiên". Nhưng theo các nhà phân tích, thực chất đây là một kết quả đã được dự báo trước thông qua sự chuyển hướng rõ rệt trong lập trường của Nga đối với vấn đề Xy-ri. Nga dường như đang mất dần sự kiên nhẫn, không thể chờ đợi thêm nữa sự thay đổi tại quốc gia Trung Đông này khi mà các cuộc xung đột đẫm máu kéo dài hơn một năm qua đang có dấu hiệu leo thang. Sự đảo chiều của Nga - “tấm lá chắn” quan trọng hàng đầu của Xy-ri, rất có thể sẽ mở ra cơ hội cho một sự can thiệp sâu hơn của cộng đồng quốc tế vào Xy-ri. Vì thế, Xy-ri nếu không tính tới phương án đổi hướng đi thì e rằng sẽ là quá muộn để nước này tránh khỏi kịch bản tồi tệ.

Trong khi đó, Mỹ lại phản ứng với thái độ hoài nghi. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Vích-to-ri-a Nu-len (Victoria Nuland) cho rằng, "không có gì mới mẻ" và Oa-sinh-tơn vẫn theo quan điểm Tổng thống Át-xát càng ra đi sớm, cơ hội giải quyết cuộc khủng hoảng Xy-ri càng đến nhanh hơn.

Ngọc Thư