QĐND - Chất lượng công trình giao thông từ lâu vẫn là nỗi băn khoăn rất lớn, nhất là khi nhiều tuyến đường vừa hoàn thành đã hư hỏng, xuống cấp. Toàn tuyến mở rộng Quốc lộ 1 được chia nhỏ thành nhiều dự án, trong đó có dự án BOT và dự án sử dụng vốn trái phiếu, vì vậy, vấn đề bảo đảm chất lượng càng trở thành mối quan tâm hàng đầu. Để tránh những khiếm khuyết cho tuyến đường sau khi hoàn thành đòi hỏi quy trình giám sát, quản lý chất lượng phải chặt chẽ hơn.

Tránh những “trái đắng” BOT

Các dự án đầu tư theo hình thức BOT (xây dựng - kinh doanh - chuyển giao) đang gánh một nửa khối lượng công việc mở rộng Quốc lộ 1. Thực tế, hình thức đầu tư BOT đã được triển khai khá nhiều trong ngành giao thông vận tải (GTVT), nhưng chất lượng của các công trình này luôn là điều đáng quan tâm. Bài học nhãn tiền về dự án BOT tuyến tránh thành phố Hà Tĩnh, chất lượng công trình xuống cấp nghiêm trọng nhưng nhà đầu tư vẫn thu phí hay tuyến tránh TP Thanh Hóa thật sự là những “trái đắng” đối với ngành GTVT. Chính vì vậy, quan điểm của Bộ GTVT đối với việc quản lý, giám sát chất lượng các dự án BOT mở rộng Quốc lộ 1 cũng phải thực hiện như dự án đầu tư từ ngân sách Nhà nước, bởi như ý kiến của Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng, tiền đầu tư BOT suy cho cùng cũng là tiền của người dân.

 Dự án mở rộng Quốc lộ 1 đoạn Nam cầu Bến Thủy (Vinh - Nghệ An) - TP Hà Tĩnh đang chuẩn bị thông xe.

Theo ông Lê Anh Tuấn, Vụ trưởng - Trưởng ban Quản lý đầu tư các dự án đối tác công - tư (PPP) thuộc Bộ GTVT, tiêu chí quan trọng nhất để lựa chọn nhà đầu tư BOT Quốc lộ 1 là có chứng minh được năng lực tài chính không, thực tế, có một số nhà đầu tư chưa có nhiều kinh nghiệm làm dự án giao thông nhưng họ có nhà tài trợ đứng sau, có thể vay được tiền để triển khai dự án. Trong khi kinh nghiệm, năng lực của không ít nhà đầu tư còn hạn chế, thì qua một số dự án BOT đã triển khai cho thấy, vai trò của cơ quan quản lý Nhà nước (QLNN) đối với dự án này còn rất mờ nhạt. Ông Dương Viết Roãn, Phó cục trưởng Cục Quản lý xây dựng và chất lượng công trình giao thông (Bộ GTVT) nhìn nhận, nhà đầu tư BOT được trao quyền rất lớn, từ phê duyệt thiết kế kỹ thuật đến tổ chức thi công, cơ quan QLNN chỉ giám sát. Có trường hợp đơn vị tư vấn giám sát là công ty con của nhà đầu tư, dẫn đến thiếu khách quan. Chính vì vậy, đối với các dự án mở rộng Quốc lộ 1, Bộ GTVT đã có quy định bắt buộc nhà thầu tư vấn giám sát dự án BOT phải được sự chấp thuận của Bộ.

Là một trong những nhà đầu tư tham gia dự án mở rộng Quốc lộ 1, đoạn qua tỉnh Quảng Bình, Công ty cổ phần Tasco đã thấm thía với nhiều dự án BOT trước đó khi chưa kịp thu hồi vốn thì đường đã hỏng. Ông Vũ Quang Lâm, Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần Tasco bày tỏ, nếu nhà đầu tư không xác định làm dự án BOT như làm nhà cho mình thì rất dễ phải trả giá, đường hỏng không biết kêu ai, trong khi phải bỏ tiền túi ra để duy tu, bảo dưỡng. Bộ GTVT đã có Quyết định số 3085/QĐ-BGTVT ban hành quy định tạm thời về nhiệm vụ của các ban quản lý dự án tại các dự án BOT, BT. Theo ông Lê Anh Tuấn, thực hiện theo quyết định này, ban QLDA sẽ hướng dẫn nhà đầu tư triển khai dự án từ thiết kế, tổ chức thi công đến phối hợp với chính quyền địa phương. Đồng thời, ban QLDA cũng sẽ kiểm soát chất lượng và báo cáo với Bộ GTVT tình hình thực hiện dự án.

Nỗi lo phát sinh chi phí

Ngay trên tuyến Quốc lộ 1, một số đoạn vừa được mở rộng, nâng cấp qua địa phận các tỉnh Hà Nam, Thanh Hóa, Ninh Bình đã có hiện tượng hằn, lún vệt bánh xe. Qua kiểm tra tại các dự án này, Cục Quản lý xây dựng và chất lượng công trình giao thông đánh giá, có nguyên nhân do thiếu chiều dày kết cấu, thành phần hạt, độ chặt, độ rỗng dư không bảo đảm, hàm lượng nhựa không đạt yêu cầu theo công thức phối trộn… Ngăn ngừa những khiếm khuyết chất lượng xảy ra đối với các dự án mở rộng Quốc lộ 1 đang trở thành yêu cầu cấp bách. Bộ trưởng Bộ GTVT đã có chỉ thị về tăng cường quản lý chất lượng đối với các công trình giao thông, trong đó có các dự án mở rộng Quốc lộ 1. Theo đó, có nhiều yêu cầu cụ thể nhằm nâng cao trách nhiệm các chủ thể tham gia dự án từ lập dự án, khảo sát - thiết kế, lựa chọn nhà thầu, thi công xây lắp, đến giám sát, nghiệm thu, bảo hành công trình. Bộ GTVT cũng nhấn mạnh đến việc quản lý chặt chẽ chất lượng, nguồn gốc xuất xứ của vật tư, vật liệu và thiết bị sử dụng cho công trình.

Để thuận lợi cho công tác thi công cũng như tiết kiệm chi phí, nhà thầu cố gắng tìm kiếm những mỏ vật liệu gần với công trường nhất. Nhưng qua thực tế khảo sát tại một số địa phương miền Trung, không phải tỉnh nào cũng sẵn sàng nguồn cung vật liệu tại chỗ, nhất là khi yêu cầu tiêu chuẩn của vật liệu đang được nâng lên. Như tại dự án mở rộng Quốc lộ 1 đoạn Vinh - Hà Tĩnh, Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 4 đã phải vận chuyển toàn bộ đá cấp phối cho bê tông nhựa từ Hoàng Mai (Nghệ An) đến công trường với quãng đường 80km do tại Hà Tĩnh không có mỏ đá nào đủ tiêu chuẩn. Điều này làm chi phí vận chuyển tăng lên đáng kể.

Tại dự án mở rộng Quốc lộ 1 qua Quảng Bình, Quảng Trị do Tập đoàn Trường Thịnh làm nhà đầu tư, vấn đề nguồn vật liệu đất cũng đang là bài toán khó. Giá đất nhà đầu tư mua của người dân gấp nhiều lần giá quy định trong dự toán. Ông Võ Minh Hoài, Chủ tịch Tập đoàn Trường Thịnh cho rằng, cần có cơ chế đặc thù cho các địa phương khó khăn về nguồn vật liệu, không thể tính giá vật liệu tại Nghệ An, Ninh Bình, nơi có nguồn cung dồi dào cũng giống như tại Quảng Bình, Quảng Trị. Bên cạnh đó, hiện nay, ở nhiều tỉnh miền Trung, hầu hết mỏ đá có chất lượng đều được cấp cho các chủ mỏ tư nhân. Khi các dự án triển khai đồng loạt, cầu vượt cung thì tình trạng giá vật liệu bị chủ mỏ đẩy lên cao sẽ khó tránh khỏi. Để quản lý giá hợp lý, tránh hiện tượng đầu cơ, nâng giá vô tội vạ, cần có sự vào cuộc mạnh mẽ, biện pháp cứng rắn của cơ quan QLNN tại địa phương.

Bài, ảnh: ĐỖ MẠNH HƯNG
Tin, bài liên quan:
Bài 1: Gỡ “nút thắt” giải phóng mặt bằng
Bài 3: Thu phí hoàn vốn, làm sao để hài hòa lợi ích?