Bằng những cách làm sáng tạo, thiết thực, đơn vị đã biến từng góc doanh trại, từng con tàu thành không gian văn hóa giàu tính giáo dục. Qua đó, góp phần xây dựng môi trường tốt, tạo không gian đẹp để cán bộ, chiến sĩ yên tâm gắn bó với đơn vị, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao.

Đặt chân đến Hải đoàn 42 vào một chiều cuối tuần, ấn tượng đầu tiên thu hút chúng tôi không chỉ là sự chính quy, ngăn nắp của một đơn vị nơi tuyến đầu sóng gió, mà là không gian rợp mát bóng cây xanh và ngập tràn sắc hoa khoe sắc dọc các tuyến đường. Giữa dải đất mênh mông nắng gió cực Nam, bầu không khí tươi mát, trong lành nơi đây đem lại cảm giác bình yên. Dẫn chúng tôi thong dong bước đi trên những con đường nội bộ, Thượng tá Trịnh Minh Hiển, Chính ủy Hải đoàn 42 mỉm cười giới thiệu về nét độc đáo rất riêng: Mỗi tuyến đường trong doanh trại đều mang tên một mốc lịch sử hay ngày truyền thống vẻ vang, như: Đường 30-4 (kỷ niệm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước); đường 28-8 (Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam); đường 14-9 (Ngày truyền thống Bộ tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4)...

“Việc đặt tên cho các tuyến đường không đơn thuần là để chỉnh trang cảnh quan hay bảo đảm an toàn giao thông, mà mỗi lần cán bộ, chiến sĩ rảo bước qua đây là một lần được nhắc nhớ về lịch sử, về truyền thống hào hùng của Quân đội và lực lượng Cảnh sát biển. Đó là cách giáo dục trực quan, mưa dầm thấm lâu, đọng lại rất sâu”, Thượng tá Trịnh Minh Hiển bộc bạch.

Hải đoàn 42 được giao trọng trách trực tiếp tuần tra, kiểm soát, duy trì thực thi pháp luật và bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền trên vùng biển Tây Nam của Tổ quốc; đồng thời đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm, vi phạm, ngăn chặn tàu, thuyền nước ngoài xâm phạm... Đặc thù nhiệm vụ thường xuyên đối mặt với áp lực cao, sóng gió dồn dập và những chuyến công tác dài ngày trên biển. Hiểu rõ điều đó, Đảng ủy, chỉ huy Hải đoàn 42 xác định, muốn bộ đội vững vàng nơi đầu sóng thì doanh trại phải là "điểm tựa" tinh thần vững chắc.

Thực hiện Chỉ thị số 676-CT/QUTW ngày 20-6-2026 của Ban Thường vụ Quân ủy Trung ương về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo phát huy giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới, Đảng ủy Hải đoàn 42 đã ban hành nghị quyết chuyên đề, cụ thể hóa bằng những phần việc, mô hình thiết thực. Hệ thống pa nô, khẩu hiệu được làm mới; các thiết chế văn hóa được đầu tư đồng bộ; phát huy các câu lạc bộ đọc sách, thể thao; tổ chức "Ngày pháp luật", "Ngày chính trị văn hóa tinh thần", “Diễn đàn thanh niên” được duy trì đều đặn.

Cán bộ, chiến sĩ Hải đội 421, Hải đoàn 42 đọc sách, báo tại Phòng Hồ Chí Minh. 

Sự sống động của không gian văn hóa ấy thể hiện rõ nhất trong những ngày nghỉ, giờ nghỉ. Tại khu thể thao của Hải đội 421, Hải đoàn 42, không khí náo nhiệt như một hội thao thu nhỏ. Từ bể bơi, sân bóng đá, bóng chuyền, cầu lông, bóng bàn cho đến sân pickleball đâu đâu cũng rộn rã tiếng nói cười. Dưới cái nắng nhạt chiều muộn, trận giao hữu bóng đá giữa cán bộ và chiến sĩ diễn ra hấp dẫn. Những pha phối hợp ăn ý giữa Thượng úy Lê Văn Thắng, Chính trị viên Tàu CSB 2004 và Trung sĩ Ngô Văn Tại, chiến sĩ pháo tàu, Tàu CSB 2004 đã tạo nên những bàn thắng đẹp mắt trong tiếng reo hò cổ vũ nhiệt tình của đồng đội.

Lau vội giọt mồ hôi trên trán sau trận đấu, Trung sĩ Ngô Văn Tại hồ hởi chia sẻ: “Trừ những đợt theo tàu thực hiện nhiệm vụ dài ngày trên biển, chiều nào tôi cũng ra sân đá bóng cùng anh em. Môn thể thao này không chỉ giúp tôi rèn luyện sức bền, giải tỏa căng thẳng sau một ngày huấn luyện mà còn giúp tình đồng chí, đồng đội thêm gắn bó, hiểu nhau hơn”.

Trái ngược với sự sôi động ngoài sân cỏ, không gian Phòng Hồ Chí Minh của Hải đội 421 lại mang một vẻ bình yên. Nằm ẩn mình dưới những hàng cây xanh mát và bên ao cá chao nghiêng bóng nắng, đây là góc tìm đến quen thuộc của những cán bộ, chiến sĩ mê sách, báo. Đang chăm chú bên trang Báo Quân đội nhân dân, Trung sĩ Lê Nguyễn Hữu Hiền, chiến sĩ máy tàu, Tàu CSB 2004, tâm sự: “Những ngày cuối tuần, ngoài giờ tập thể thao, tôi thường dành thời gian lên đây đọc sách, báo để cập nhật tin tức thời sự. Những thông tin bổ ích từ sách, báo giúp tôi có thêm hiểu biết, mở rộng tri thức để làm hành trang lập thân, lập nghiệp sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự”.

Không chỉ dừng lại ở doanh trại đất liền, không gian văn hóa ấy còn theo chân các chiến sĩ ra khơi. Với những con tàu thường xuyên lênh đênh trên biển cả, đời sống tinh thần của bộ đội luôn được chỉ huy các cấp chăm lo chu đáo. Thượng úy Lê Văn Thắng cho biết: “Trên tàu, chúng tôi trang bị đầy đủ ti vi, dàn karaoke, cờ tướng và phong phú các loại sách, báo. Tùy theo điều kiện thời tiết và nhiệm vụ trên biển, tàu tổ chức “Ngày chính trị văn hóa tinh thần” linh hoạt, phù hợp. Những lời ca tiếng hát, những ván cờ hay những trang sách, báo giữa trùng khơi góp phần động viên bộ đội luôn giữ vững niềm tin, kiên cường bám biển, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát và thực thi pháp luật”.

Rời Hải đoàn 42 khi hoàng hôn bắt đầu buông xuống trên vùng biển cực Nam Tổ quốc, hình ảnh những con đường xanh rợp bóng cây, những nụ cười rạng rỡ của cán bộ, chiến sĩ sau giờ luyện tập vẫn đọng lại trong chúng tôi ấn tượng thật sâu sắc. Xây dựng môi trường xanh-sạch-đẹp và giàu nhân văn ở Hải đoàn 42 chính là "mỏ neo" vững chắc giữ chặt niềm tin, biến mỗi con tàu, mỗi góc doanh trại thành ngôi nhà thứ hai, để mỗi cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát biển luôn tự hào, yên tâm cống hiến và giữ vững bình yên cho biển, đảo quê hương.