Ngày 18-9-1969, Trung đoàn Hải đảo 242 (tiền thân của Lữ đoàn 242 ngày nay) được thành lập và giao nhiệm vụ phòng thủ ở vị trí chiến lược, bảo vệ tuyến đảo, phối hợp với lực lượng cơ động của cấp trên đánh địch đổ bộ đường không, đường biển, giữ vững trận địa và bảo vệ vùng trời, vùng biển được giao. Nổi bật là, ngay từ những đầu thành lập, đơn vị đã nêu cao tinh thần đoàn kết, khắc phục khó khăn, chiến đấu anh dũng, mưu trí, sáng tạo, bắn rơi hàng chục máy bay; ngăn chặn, bắn chìm, bắn cháy và xua đuổi nhiều tàu chiến địch, góp phần quan trọng vào đánh bại chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, được Bác Hồ tặng Cờ “Quyết chiến, quyết thắng giặc Mỹ xâm lược”; Nhà nước tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba, Huân chương Chiến công hạng Nhất, cùng nhiều phần thưởng cao quý khác. Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, trải qua nhiều lần điều chỉnh về tổ chức, biên chế, thay đổi phiên hiệu để phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ trong từng thời kỳ, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn vẫn luôn vững vàng tiếp nối truyền thống, hoàn thành tốt và xuất sắc nhiều nhiệm vụ.

Cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn 242 (Quân khu 3) hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam. Ảnh: VĂN NGỌC 

Hiện nay, trước yêu cầu xây dựng Quân đội "tinh, gọn, mạnh”, tiến lên hiện đại; nhận thức sâu sắc vị trí, vai trò của nhiệm vụ bảo vệ tuyến đảo Đông Bắc, Đảng ủy, chỉ huy Lữ đoàn xác định xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu” trước hết phải bắt đầu từ xây dựng con người, xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, xây dựng bản lĩnh chính trị, ý chí quyết tâm cho cán bộ, chiến sĩ; tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt đột phá: Nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các tổ chức đảng; xây dựng đội ngũ cán bộ có phẩm chất, năng lực, uy tín; nâng cao chất lượng huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu; xây dựng chính quy, quản lý kỷ luật; bảo đảm tốt hậu cần-kỹ thuật; đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; chăm lo tốt đời sống vật chất, tinh thần cho bộ đội.

Lãnh đạo Lữ đoàn 242 động viên chiến sĩ mới trong kiểm tra 3 tiếng nổ. Ảnh: VĂN NGỌC 

Thời gian qua, Đảng ủy, chỉ huy Lữ đoàn lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện hiệu quả các nghị quyết, hướng dẫn, chỉ thị của cấp trên về công tác xây dựng Đảng; thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ, nâng cao chất lượng ra nghị quyết và sinh hoạt của các tổ chức đảng các cấp. Kết quả đánh giá chất lượng tổ chức đảng, đảng viên hằng năm có 85-90% tổ chức đảng hoàn thành tốt và xuất sắc nhiệm vụ; 100% đảng viên hoàn thành nhiệm vụ, trong đó trên 85% đảng viên hoàn thành xuất sắc và hoàn thành tốt nhiệm vụ... Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng được triển khai đồng bộ, bám sát nhiệm vụ, đặc điểm địa bàn và đối tượng. Cùng với giáo dục truyền thống, cán bộ, chiến sĩ được quán triệt sâu sắc nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Bên cạnh đó, cấp ủy, chỉ huy các cấp thực hiện hiệu quả đổi mới hình thức, phương pháp tuyên truyền, giáo dục; kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục cơ bản với quán triệt nhiệm vụ, giáo dục truyền thống nhằm nâng cao nhận thức, khơi dậy niềm tự hào. Đồng thời phối hợp với địa phương, gia đình để thông báo kết quả công tác, nắm chắc tâm tư, tình cảm và mối quan hệ của cán bộ, chiến sĩ để kịp thời phát hiện, giải quyết những vướng mắc, không để bị động, bất ngờ về tư tưởng. Nhờ đó, 100% cán bộ, chiến sĩ có bản lĩnh chính trị vững vàng, yên tâm công tác, gắn bó với đơn vị, tự giác tu dưỡng, rèn luyện, luôn nêu cao tinh thần đoàn kết, thương yêu, giúp đỡ... góp phần tạo chuyển biến tích cực về chất lượng các mặt công tác của đơn vị. Kết quả huấn luyện hằng năm có 100% đạt yêu cầu, 75-85% khá, giỏi; các cuộc diễn tập đạt kết quả tốt, bảo đảm an toàn tuyệt đối. Năm 2025, Lữ đoàn được Bộ Quốc phòng tặng Cờ “Đơn vị huấn luyện giỏi”; công tác xây dựng chính quy, quản lý kỷ luật của Lữ đoàn đã có tiến bộ rõ rệt, không để xảy ra vi phạm kỷ luật nghiêm trọng, đào, bỏ ngũ; tỷ lệ vi phạm kỷ luật thông thường giảm xuống dưới 0,2%.

Hoạt động đọc sách, báo góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho bộ đội. Ảnh: VĂN NGỌC 

Trải qua hành trình 57 năm, lớp lớp thế hệ cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn đã dày công vun đắp truyền thống “Đoàn kết, bám trụ, kiên cường giữ đảo”. Truyền thống này chính là sự kết tinh từ mồ hôi, công sức, máu xương và sự hy sinh của biết bao thế hệ; là “mệnh lệnh từ trái tim”, thôi thúc mỗi cán bộ, chiến sĩ hôm nay xác định rõ trách nhiệm trước Đảng, Tổ quốc và nhân dân. Ngày hôm nay, trên tuyến đảo Đông Bắc, ở Lữ đoàn 242, truyền thống luôn được trân trọng, giữ gìn và trao truyền, cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn hãnh diện, tự hào tiếp bước cha anh bằng những việc làm cụ thể, bằng từng giờ trong học tập, rèn luyện, huấn luyện; trong từng ca trực, từng bước chân tuần tra và từng việc làm nghĩa tình hỗ trợ chính quyền, nhân dân xây dựng nông thôn mới... chung tay xây dựng đơn vị là lực lượng nòng cốt, tin cậy, vững vàng nơi tuyến đầu, góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc.