Trong bối cảnh căng thẳng leo thang với Iran năm 2026, sự xuất hiện của các máy bay F-22 tại Israel không chỉ là một bước điều quân chiến thuật, mà còn thể hiện quyết tâm hỗ trợ đồng minh và kiểm soát bầu trời trong mọi kịch bản xung đột của Washington.

Đỉnh cao công nghệ hàng không quân sự

F-22 Raptor do Lockheed Martin và Boeing phối hợp phát triển theo chương trình Máy bay chiến thuật tiên tiến (ATF). Theo U.S. Air Force, nguyên mẫu máy bay F-22 thực hiện chuyến bay thử đầu tiên vào năm 1997 và chính thức được chấp nhận vào biên chế năm 2005.

Với tổng số lượng sản xuất chỉ khoảng 195 chiếc, bao gồm cả các phiên bản thử nghiệm, F-22 được thiết kế để thay thế F-15 Eagle, tập trung vào tính năng tàng hình, tốc độ bay siêu âm mà không cần đốt tăng lực (supercruise) và khả năng cơ động vượt trội.

Thiết kế thân máy bay sử dụng nhiều loại vật liệu tổng hợp, lớp phủ hấp thụ radar (RAM) và hình dạng góc cạnh đặc biệt để giảm dội sóng radar. Điều này giúp F-22 tàng hình trước các hệ thống trinh sát và giám sát của đối phương. Do tiết diện phản xạ radar cực nhỏ, máy bay thế hệ 5 của Mỹ rất dễ bị nhầm với chim hoặc hiện tượng nhiễu tự nhiên trên màn hình hiển thị.

Tới cả thời điểm hiện tại, F-22 Raptor vẫn là dòng máy bay chiến thế hệ thứ 5 hàng đầu thế giới. Ảnh: Defense News 

Radar mảng pha định pha chủ động (AESA) AN/APG-77 của F-22 cung cấp khả năng phát hiện mục tiêu ở khoảng cách rất xa, kết hợp với hệ thống tác chiến điện tử (EW) bao gồm radar cảnh báo (RWR) và hệ thống phát hiện tên lửa, cho phép F-22 tiêu diệt mục tiêu trước khi bị đối phương phát hiện. Điểm mạnh của hệ thống radar này là khả năng nhảy tần liên tục trong thời gian cực ngắn, khiến máy bay đối phương không nhận ra mình đang nằm trong tầm ngắm để kích hoạt biện pháp tác chiến điện tử đối phó.

Điểm nổi bật khác của F-22 chính là khả năng bay hành trình siêu âm ở vận tốc Mach 1,5 - 1,8 mà không cần dùng chế độ đốt tăng lực, giúp tiết kiệm nhiên liệu và duy trì tốc độ cao trong thời gian dài. Hai động cơ Pratt & Whitney F119-PW-100, mỗi chiếc cung cấp 35.000 lb lực đẩy, kết hợp với vòi phun thay đổi vector lực đẩy đa chiều giúp máy bay cơ động cực kỳ linh hoạt, thực hiện các pha quay đầu siêu nhanh mà không bị thất tốc.

Ngoài ra, F-22 được trang bị hệ thống điện tử hàng không tiên tiến. Buồng lái được "kính hóa" hoàn toàn với hệ thống hỗ trợ lái thông minh, tự động tổng hợp thông tin từ cảm biến trên máy bay cùng dữ liệu từ các phương tiện đồng minh. Điều này giúp phi công có khả năng nhận thức tình huống nhanh chóng và chính xác. Hệ thống liên kết dữ liệu tiên tiến như Link 16 cho phép chia sẻ thông tin theo thời gian thực với các đơn vị đồng minh, tăng cường hiệu quả trong các chiến dịch liên hợp tại Trung Đông.

Khác biệt so với các máy bay chiến đấu thế hệ trước, F-22 có khoang chứa vũ khí giấu trong thân để duy trì khả năng tàng hình. Máy bay được trang bị pháo hàng không M61A2 20mm, 2 tên lửa AIM-9 Sidewinder tầm ngắn và 6-8 tên lửa AIM-120 AMRAAM tầm xa cho nhiệm vụ không chiến. Trong nhiệm vụ đối đất, khoang vũ khí có thể mang bom dẫn đường JDAM và bom đường kính nhỏ (SDB) với độ chính xác cao.

Với radar mạnh mẽ, khả năng tàng hình và siêu cơ động, F-22 sở hữu lợi thế “nhìn thấy trước, bắn trước”. Nó được sinh ra để giành và duy trì ưu thế trên không trong những môi trường phức tạp và nhiều nguy cơ nhất.

Gần đây, chương trình hiện đại hóa các phi đội máy bay F-22 mang tên "Raptor 2.0" đã giới thiệu các gói nâng cấp giá trị, điển hình như bình nhiên liệu phụ tàng hình hòa nhập khí động học, giúp máy bay mở rộng tầm hoạt động, mà không hy sinh tính tàng hình. Ngoài ra, các cụm cảm biến tìm kiếm và theo dõi hồng ngoại (IRST) gắn ngoài cung cấp khả năng phát hiện mục tiêu thụ động, bổ trợ cho radar và giảm rủi ro bị nhận diện trong chiến đấu.

Sở hữu những công nghệ tiên tiến, F-22 dù được thiết kế với nhiệm vụ ban đầu là giành ưu thế trên không, nhưng nó có thể thực hiện được nhiều nhiệm vụ khác. Ảnh: Defense News

F-22 có thể thực hiện nhiệm vụ gì trong xung đột?

Tháng 2-2026, Không quân Mỹ đã triển khai khoảng 11-12 máy bay F-22 Raptor đến căn cứ Ovda (phía Nam Israel). Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, Mỹ triển khai máy bay chiến đấu hiện đại trực tiếp lên lãnh thổ Israel để chuẩn bị cho một nhiệm vụ chiến đấu tiềm năng. Sự có mặt của F-22 tại Israel đã được xác nhận qua ảnh vệ tinh thương mại, dữ liệu theo dõi chuyến bay công khai và báo cáo từ các nguồn uy tín.

Theo Tạp chí quân sự The War Zone, sự hiện diện của F-22 tại Israel nhằm tăng cường khả năng răn đe và tham gia các hoạt động quân sự nhắm vào Iran, đặc biệt là khi một số đồng minh Ả Rập hạn chế việc Mỹ sử dụng lãnh thổ hoặc không phận của họ.

Đúng với thiết kế nguyên bản, tại Israel, các máy bay F-22 sẽ đảm nhiệm vai trò giành ưu thế trên không; tuần tra, kiểm soát không phận; sẵn sàng ứng phó với tiêm kích của Iran và làm nhiệm vụ hộ tống các phi đội máy bay tấn công thâm nhập lãnh thổ Iran.

Bên cạnh đó, F-22 hoàn toàn có thể tham gia trực tiếp vào các phi vụ đột kích. Theo Air Force Magazine, F-22 được trang bị nhiều công nghệ để chế áp hệ thống phòng không đối phương (SEAD) nhờ khả năng tàng hình, hệ thống trinh sát điện tử tinh vi và khả năng chỉ thị mục tiêu cho vũ khí chính xác cao.

Radar AN/APG-77 và hệ thống cảm biến trên F-22 là nền tảng thu thập thông tin tình báo mạnh mẽ, có khả năng quét và lập bản đồ các vị trí phòng không của Iran, thu thập mẫu tín hiệu radar và truyền trực tiếp cho các đơn vị chiến đấu đồng minh thông qua Link 16 hoặc vệ tinh. Khi cần thiết, F-22 cũng có thể tự mình tham chiến bằng các loại vũ khí không đối đất dẫn đường.

Hình ảnh chụp vệ tinh của các máy bay F-22 đang triển khai tại Israel. Ảnh: Topwar 

Thực tế, các phi đội F-22 đã từng thực hiện xuất sắc nhiệm vụ này tại Trung Đông. Theo trang tin quân sự Defense News, trong hoạt động quân sự tại Syria giai đoạn 2014-2018, F-22 đã tham gia Chiến dịch Inherent Resolve (tạm dịch: Nhổ tận gốc) chống lại tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng. Tại đây, F-22 đã thực hiện các nhiệm vụ tấn công mặt đất bằng bom JDAM, hỗ trợ máy bay ném bom và trinh sát điện tử. Đặc biệt, trong năm 2017 tại không phận Syria, F-22 từng “đối đầu” chiến thuật với máy bay cường kích Su-25SM3 của Nga.

F-22 Raptor không chỉ là tiêm kích tàng hình thế hệ 5 đầu tiên, mà thực sự là một “chim ăn thịt” đảm bảo ưu thế trên không tuyệt đối cho quân đội Mỹ. Với khả năng tàng hình vượt trội, bay siêu âm không cần đốt tăng lực, radar tiên tiến và vũ khí đa dạng, F-22 tạo ra sức mạnh răn đe mà không một lực lượng không quân nào tại Trung Đông hiện nay có thể so sánh được.