QĐND - Nắng nóng kéo dài, xâm nhập mặn tiếp tục tăng, các con sông, kênh rạch ở một số địa phương Đồng bằng sông Cửu Long dần cạn kiệt, lúa, cây ăn trái và rau màu khô héo vì thiếu nước, giá nước sinh hoạt tăng vọt khiến đời sống nhân dân vô cùng khó khăn.

Giá nước sinh hoạt đắt đỏ

Đến các xã thuộc huyện Bình Đại (Bến Tre) như: Đại Hòa Lộc, Thạnh Phước, Thạnh Trị, Thới Thuận, Thừa Đức… chúng tôi thấy nhiều người chở các bồn nước đi bán. Mỗi xe chở được 2m3 nước, bán với giá từ 60 đến 100 nghìn đồng/m3. Tuy nhiên, đây không phải là nước ngọt mà là nước bị nhiễm mặn, màu nước vàng, người dân mua về phải để trong lu rồi dùng phèn chua lắng lại vài ngày sau đó mới sử dụng được.

Ông Nguyễn Minh Tâm, Bí thư Chi bộ ấp Mắc Miễu, xã Đại Hòa Lộc, tâm sự với chúng tôi:

- Tình trạng thiếu nước ngọt đã xuất hiện ở ấp Mắc Miễu từ trước Tết Nguyên đán năm 2013 đến nay và có thể kéo dài đến tháng 6. Theo thống kê của UBND xã Đại Hòa Lộc, thì có đến 1000 hộ dân ở ấp Mắc Miễu, Bình Lộc, Bình Mười Hai chịu ảnh hưởng, vì thiếu nước ngọt, điều kiện sinh hoạt gặp nhiều khó khăn, giá nước tăng cao trong khi đó phần lớn các hộ dân ở đây đều nghèo.

Ông Tâm cho biết thêm, mới đây, tỉnh triển khai chương trình dẫn nguồn nước thô (chưa qua xử lý) được lấy từ sông Ba Lai cho nhân dân sử dụng nhưng hiện sông Ba Lai đang bị nhiễm mặn nghiêm trọng. Những người dân dùng nước này tưới cây thì cây chết, nước tưới ứ lại trên nền đất, nổi lên lớp muối trắng.

Một xe máy cày chở nước sinh hoạt bán cho người dân ấp Mắc Miễu (Bình Đại, Bến Tre) với giá từ 60-100 nghìn đồng/m3.

Ông Nguyễn Thành Sa, Phó trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) huyện Bình Đại, cho biết:

- Huyện Bình Đại có 6 nhà máy nước như Long Định, Thới Lai, Ông Cha, Giáo Dân, Đan Mạch, Trung Thành… Tuy nhiên, các nhà máy trên đều có công suất thấp, không cung cấp đủ nước để người dân sử dụng. Vả lại, tất cả các nguồn nước tại các nhà máy đều đã bị nhiễm mặn. Đặc biệt, hiện trên địa bàn huyện còn có gần 800ha lúa Đông Xuân sắp đến kỳ thu hoạch bị ảnh hưởng.

Không chỉ có huyện Bình Đại, các huyện như: Ba Tri, Giồng Trôm, Thạnh Phú, Mỏ Cày Nam… cũng chịu ảnh hưởng nghiêm trọng do thiếu nước ngọt.

Ông Nguyễn Minh Tuấn, Phó trưởng Phòng NN&PTNT huyện Giồng Trôm, thông tin:

- Tình trạng hạn hán, xâm mặn đến sớm hơn mọi năm nên người dân gặp nhiều khó khăn trong sản xuất, nhất là việc sản xuất lúa bởi hiện toàn huyện chỉ mới thu hoạch được 50% trong tổng số 3.780ha lúa Đông Xuân. Do ảnh hưởng của hạn, mặn một số hộ dân phải thu hoạch lúa sớm (chưa chín kịp) với năng suất chỉ đạt khoảng 6 tấn/ha thay vì 6,5 tấn/ha như các năm trước đó.

Còn theo Sở NN&PTNT tỉnh Bến Tre, hiện nay, độ mặn đang tiếp tục lấn sâu vào nội đồng, có nơi có độ mặn từ 3,9‰ đến 7,5‰. Trên các sông chính, độ mặn 4‰ đã xâm nhập đến xã Sơn Hòa, An Hiệp (cách cửa sông Hàm Luông khoảng 50km), xã Quới Sơn (cách sông Cửa Đại khoảng 45km), xã Khánh Thạnh Tân, Nhuận Phú Tân (cách cửa sông Cổ Chiên khoảng 52km). Theo thống kê, Bến Tre đã bị thiệt hại hơn 81 tỷ đồng vì hạn, mặn. Hiện trên địa bàn tỉnh Bến Tre có 84.900 hộ thiếu nước sạch sử dụng, trong đó có 71.004 hộ phải mua nước sinh hoạt hằng ngày với giá từ 25 đến 60 nghìn đồng/m3.

Không riêng tỉnh Bến Tre, hiện nay, các tỉnh giáp biển như Cà Mau, Kiên Giang cũng xảy ra tình trạng thiếu nước ngọt trầm trọng. Người dân phải dành một khoản tiền lớn để mua nước sinh hoạt với giá cao. Một trong những nơi khắc nghiệt nhất là ở xã Khánh Bình Tây Bắc (huyện Trần Văn Thời), các xã: Khánh An, Khánh Lâm và Khánh Hòa (huyện U Minh), xã Biển Bạch (huyện Thới Bình) tỉnh Cà Mau… bởi các con kênh, sông ở đây đều nhiễm mặn, còn các ao, hồ, giếng khoan trữ nước cũng đều bị mặn và khô cạn. Để có nước ngọt người dân phải mua với giá từ 100-150 nghìn đồng/m3.

Ông Huỳnh Trần Thới, ngụ ở xã Khánh Bình Tây Bắc, huyện Trần Văn Thời, nói:

- Vài tháng trở lại đây, phần lớn các ao trữ nước trong xã đều bị khô hạn, nước bị phèn, mặn nghiêm trọng nên không thể dùng trong sinh hoạt hằng ngày và tưới hoa màu. Mặc dù nghèo nhưng gia đình tôi cũng phải cố gắng dành tiền để mua nước sinh hoạt với giá 100 nghìn đồng/m3.

Cần chủ động ứng phó

Trao đổi với chúng tôi, ông Hồ Ngọc Hậu, Trưởng phòng Kỹ thuật, Công ty TNHH Quản lý khai thác công trình thủy lợi Bến Tre, cho biết:

- Công ty đang theo dõi chặt chẽ diễn biến hạn, mặn để thông báo kịp thời đến các cơ quan chức năng có giải pháp tháo gỡ tình trạng thiếu nước ngọt. Đồng thời, khuyến cáo người dân chuyển đổi giống lúa, cây trồng phù hợp trong trường hợp mặn tăng cao và tăng cường ứng dụng các biện pháp khoa học kỹ thuật. Về lâu dài, Công ty sẽ có kế hoạch nạo vét thông thoáng các tuyến kênh nội đồng, củng cố bờ bao, cống lấy nước, hạn chế tối đa thất thoát nước nhằm bảo đảm đủ nước tưới trong thời gian mặn kéo dài.

Ông Nguyễn Hạnh Phúc, Giám đốc Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh Cà Mau, cho rằng:

- Để khắc phục tình trạng thiếu nước ngọt, thời gian qua, trung tâm đã phối hợp với một số địa phương trong tỉnh xây dựng một số công trình cung cấp nước sạch cho người dân sử dụng trong mùa khô, nhưng đến nay vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Hiện trung tâm đang xin nguồn kinh phí của tỉnh để hỗ trợ người dân mua bồn chứa nước trong mùa mưa tới đây nhằm trữ nước phục vụ cho mùa khô năm sau.

Từ thực trạng trên, thiết nghĩ các địa phương trong vùng ĐSBCL cần tăng cường hơn nữa công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân trữ ngọt trong các ao, hồ, sử dụng nước tiết kiệm, không xả rác và các chất thải gây ô nhiễm môi trường nước, nhằm hạn chế, không để xảy ra dịch bệnh. Đồng thời, thường xuyên thông báo rộng rãi về tình hình diễn biến xâm nhập mặn, nguồn nước trên các sông, kênh rạch cho nhân dân biết chủ động ứng phó.

Bài và ảnh: VĂN XÂY