QĐND - Hơn 10 năm đối mặt với tử thần, anh đã cùng đồng đội thu gom, xử lý an toàn tuyệt đối 17.549 quả bom, mìn trên diện tích 50ha. Ngày 21-12-2005 anh được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân thời kỳ đổi mới. Đó là Đại tá Phạm Minh Thư, nguyên Phó giám đốc Bảo tàng Phòng không-Không quân.

Một ngày giữa tháng Tư, tại nhà riêng trên đường Hoàng Quốc Việt (Cầu Giấy, Hà Nội), Đại tá Phạm Minh Thư đã kể cho tôi nghe những chiến công thầm lặng trên mảnh đất Tây Nguyên năm xưa. Sau khi tốt nghiệp Trường Sĩ quan Không quân (tháng 4-1979), chàng trai trẻ Phạm Minh Thư về nhận công tác tại Tiểu đoàn Bảo đảm kỹ thuật sân bay Plei-cu (Sư đoàn 372, Quân chủng PK-KQ). Trước chiến tranh, nơi này là một căn cứ quân sự hỗn hợp của Mỹ-ngụy, được xếp vào loại ô nhiễm đặc biệt nguy hiểm, bởi ở đây có rất nhiều chủng loại bom, mìn đã bị kích nổ văng lên, lấp xuống nhiều lần nên đều trong trạng thái sẵn sàng nổ.

Anh hùng LLVT nhân dân Phạm Minh Thư miêu tả lại mật độ dày đặc của bom mìn tại Sân bay Plei-cu.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng liên tục Phạm Minh Thư phải chứng kiến những cái chết thương tâm của nhân dân và đồng đội xung quanh sân bay Plei-cu do bom, mìn gây ra. Nhiều đêm nghe tiếng nạng gỗ lộc cộc của những chiến sĩ trẻ bị thương vì bom mìn, tiếng khóc ai oán của người mẹ bị mất con giữa đêm khuya cứ dội vào lòng anh như xé. Chẳng lẽ cứ nhìn đồng đội và người dân chết dần, chết mòn vì bom đạn hay sao? Tiểu đoàn trưởng Phạm Minh Thư đặt câu hỏi. Sau nhiều đêm mất ngủ anh quyết định đi học hỏi những người có kinh nghiệm về bom mìn. Khi đó, anh được Trung tá Nguyễn Anh Tiễu, Giám đốc Trung tâm Công nghệ xử lý bom mìn (Binh chủng Công binh) hướng dẫn, truyền đạt cho kỹ năng, kinh nghiệm nhận biết, cách dò gỡ xử lý các loại bom mìn, vật liệu nổ.

Từ năm 1992 đến năm 2004, Phạm Minh Thư tranh thủ ngày nghỉ, giờ nghỉ lặng lẽ làm công việc mà nhiều người cho là “gàn dở” thu gom từng quả bom, quả mìn. Nhà cách đơn vị chưa đầy 2 cây số nhưng có lần đến 6 tháng anh không về vì tập trung cho công việc. Nhiều hôm đôi bàn tay sần sùi, chai sạn gỉ máu nhưng anh vẫn miệt mài thuốn từng xen-ti-mét vuông đất. Anh đã cùng đồng đội đào từng gốc cây, bụi cỏ thu gom, xử lý 17.549 quả bom, mìn các loại đảm bảo an toàn tuyệt đối.

“Bí quyết nào để anh thực hiện an toàn các cuộc thu gom, dò gỡ trong thời gian dài như thế?” - Tôi hỏi. Anh chia sẻ: “Có người cho rằng tôi gặp may. Nhưng gặp may chỉ một ngày, hai ngày, một năm, hai năm... chứ không thể nhiều như thế. Ngoài việc tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật, khi tiến hành phải thận trọng, tỉ mỉ, nhất là khi di chuyển đến vị trí tập kết phải nhẹ nhàng “nâng như nâng trứng”, không được va lắc; khi nó dưới đất ở tư thế nào thì lấy lên cũng phải giữ đúng ở tư thế đó...”.

Với Phạm Minh Thư, cái được lớn nhất, thành công lớn nhất và cũng là niềm hạnh phúc lớn nhất là khu vực Sân bay Plei-cu không còn ai bị thương vong, do hậu quả của bom mìn, vật nổ sót lại sau chiến tranh nữa.

Bài và ảnh: NGUYỄN VĂN CHUNG