Mua Thị Và - Trưởng thôn người Mông gieo niềm tin nơi biên cương Tuyên Quang

Làm trước để dân tin, dân làm theo

Mỏ Phàng là thôn biên giới, gần 100% người dân là đồng bào Mông. Trước đây, bà con chủ yếu trồng trọt, chăn nuôi nhỏ lẻ theo lối tự cung, tự cấp; một số hủ tục vẫn tồn tại, nhận thức pháp luật còn hạn chế. Vì thiếu việc làm, có người vượt biên trái phép sang Trung Quốc làm thuê, để lại nhiều hệ lụy cho gia đình và địa phương.

Những năm gần đây, Mỏ Phàng có nhiều đổi thay nhờ sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền, các lực lượng và tinh thần vươn lên của người dân. Trong đó, chị Mua Thị Và là một cán bộ cơ sở tiêu biểu.

Sinh năm 1989, chị Và về làm dâu tại Mỏ Phàng và được bà con tín nhiệm bầu làm Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ, Trưởng thôn, rồi Bí thư Chi bộ. Bắt đầu tham gia công tác thôn ở tuổi 27, thử thách lớn nhất với chị là tạo được niềm tin trong dân.

Chị Và nhớ lại: “Khi mới tham gia công tác, tôi tuyên truyền nhưng nhiều người chưa nghe vì chưa thực sự tin. Lúc đó, hơn 90% số hộ trong thôn thuộc diện nghèo; bà con vẫn trồng trọt, chăn nuôi theo cách cũ, không dám phát triển mô hình kinh tế vì sợ rủi ro. Tôi nghĩ, muốn bà con tin thì gia đình mình phải làm trước, phải cho mọi người thấy kết quả thực tế”.

Chị Mua Thị Và (ngoài cùng bên trái) giới thiệu mô hình trồng rau sạch tại thôn Mỏ Phàng với lãnh đạo xã Sơn Vĩ và các xã lân cận.

Từ suy nghĩ ấy, chị chọn cách vận động bằng hành động. Mỗi sáng, từ 5 giờ, chị đã dậy nấu cám cho đàn lợn, thu xếp việc gia đình. Xong việc, chị đến từng hộ, vừa phổ biến chủ trương, chính sách, pháp luật, vừa lắng nghe tâm tư để có cách vận động phù hợp.

Trăn trở trước cuộc sống còn nhiều khó khăn của bà con, chị mạnh dạn thay đổi cách làm của gia đình, chủ động học kỹ thuật nuôi lợn theo hướng hàng hóa. Mỗi năm, gia đình chị duy trì hai lứa lợn, mang lại nguồn thu khoảng 50 triệu đồng. Từ kết quả đạt được, chị chia sẻ kinh nghiệm với hội viên phụ nữ và các hộ trong thôn; hướng dẫn cách chọn con giống, vệ sinh chuồng trại, phòng bệnh cho vật nuôi, giúp bà con từng bước thay đổi lối chăn nuôi nhỏ lẻ.

Hiệu quả công tác dân vận được thể hiện rõ qua sự đổi thay của từng gia đình. Chị Vừ Thị Dia từng là hộ nghèo của thôn. Vì cuộc sống khó khăn, chị có thời gian vượt biên trái phép sang Trung Quốc làm thuê. Biết chuyện, chị Và nhiều lần gặp gỡ, phân tích, vận động chị Dia trở về, rồi tận tình hướng dẫn cách nuôi lợn, nuôi bò.

Làm theo hướng dẫn, chị Dia dần thay đổi cách chăm sóc vật nuôi, chú ý vệ sinh chuồng trại, chủ động phòng bệnh cho đàn gia súc. Nhờ chăm chỉ làm ăn, gia đình chị đã thoát nghèo, vươn lên mức sống trung bình của thôn.

Chị Dia chia sẻ: “Trước đây, gia đình nghèo, cuộc sống khó khăn nên tôi sang Trung Quốc làm thuê trái phép. Được chị Và vận động trở về, lại hướng dẫn cách nuôi lợn, nuôi bò, tôi quyết định ở lại quê hương làm ăn. Đến nay, gia đình đã thoát nghèo, cuộc sống ổn định hơn. Tôi hiểu rằng mình vẫn có thể phát triển kinh tế ngay trên mảnh đất quê hương”.

Chị Mua Thị Và hướng dẫn người dân thôn Mỏ Phàng, xã Sơn Vĩ, kỹ thuật chăn nuôi lợn.

Không chỉ giúp dân phát triển kinh tế, chị Và còn kiên trì vận động phụ nữ quan tâm đến sức khỏe sinh sản. Trước kia, do ảnh hưởng của tập quán cũ, một số chị em ngại đi khám, quen sinh con tại nhà. Bằng cách trò chuyện gần gũi, chân tình, chị giúp nhiều phụ nữ thay đổi nhận thức, chủ động khám thai và đến cơ sở y tế sinh con an toàn.

Trên cương vị Trưởng thôn, chị Và là cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền với nhân dân. Khi địa phương thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, chị giúp bà con hiểu, chấp hành các quy định mới; đồng thời nắm bắt tâm tư, phản ánh những khó khăn, vướng mắc của người dân đến cơ quan có thẩm quyền.

Hiện nay, chị Và cùng người dân trong thôn triển khai mô hình trồng rau sạch trên diện tích 0,5ha, hướng tới cung cấp sản phẩm cho các trường học trên địa bàn. Thôn cũng đang xúc tiến thành lập hợp tác xã trồng rau nhằm liên kết các hộ, thống nhất quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng và tạo đầu ra ổn định. Đây là bước chuyển trong tư duy của người dân Mỏ Phàng, từ sản xuất nhỏ lẻ, tự cung, tự cấp sang sản xuất hàng hóa theo hướng liên kết.

Ông Bàn Trung Thành, Phó chủ tịch UBND xã Sơn Vĩ, cho biết: “Chị Mua Thị Và đã mạnh dạn triển khai mô hình ‘Phát triển kinh tế hộ gia đình gắn với giảm nghèo bền vững’, đồng thời tích cực tuyên truyền, vận động người dân cùng tham gia. Mô hình đã phát huy hiệu quả, đang được duy trì, nhân rộng và là một trong 39 mô hình ‘Dân vận khéo’ đăng ký thực hiện trên địa bàn xã năm 2026”.

Cùng Bộ đội Biên phòng giữ vững đường biên, cột mốc

Thôn Mỏ Phàng có 25 cột mốc với hơn 8km đường biên giới. Hiểu rõ trách nhiệm của người dân nơi biên cương, chị Và thường xuyên vận động bà con chấp hành pháp luật, tích cực tham gia quản lý, bảo vệ đường biên, mốc quốc giới.

Hằng tuần, chị cùng cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng (BĐBP), chính quyền xã, đoàn viên, thanh niên và lực lượng dân quân tự vệ tuần tra biên giới. Qua mỗi chuyến đi, chị kết hợp tuyên truyền, giúp bà con nhận biết đường biên, cột mốc, nâng cao cảnh giác trước các loại tội phạm; không tham gia hoặc tiếp tay cho hoạt động xuất nhập cảnh trái phép, mua bán người, buôn lậu qua biên giới.

Chị Mua Thị Và, Trưởng thôn Mỏ Phàng, cùng cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng và các lực lượng tham gia tuần tra, bảo vệ đường biên, mốc quốc giới.

Là người địa phương, hiểu tiếng nói, phong tục và hoàn cảnh của từng gia đình, chị lựa chọn cách tuyên truyền gần gũi, dễ hiểu. Khi phát hiện ai có ý định vượt biên tìm việc, chị cùng cán bộ thôn và lực lượng chức năng trực tiếp gặp gỡ, giải thích quy định của pháp luật, chỉ rõ những nguy hiểm có thể xảy ra; đồng thời cùng họ tìm hướng phát triển kinh tế tại quê nhà.

Đại úy Lầu Mí Phứ, Trạm trưởng Trạm Biên phòng cửa khẩu Săm Pun, Đồn Biên phòng cửa khẩu Săm Pun, Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh Tuyên Quang, khẳng định: “Chị Mua Thị Và luôn gắn bó, phối hợp chặt chẽ với BĐBP và chính quyền địa phương. Chị tích cực tham gia tuần tra, bảo vệ đường biên, mốc quốc giới; tuyên truyền, vận động bà con chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tham gia phòng, chống tội phạm mua bán người và xuất nhập cảnh trái phép, góp phần giữ gìn an ninh biên giới quốc gia”.

Anh Sùng Mí Pó, người dân thôn Mỏ Phàng, chia sẻ: “Được chị Và và cán bộ biên phòng tuyên truyền, bà con hiểu bảo vệ đường biên, cột mốc cũng là trách nhiệm của mình. Mọi người luôn chấp hành pháp luật, tích cực tuần tra và kịp thời báo tin khi phát hiện dấu hiệu bất thường”.

Nhờ thường xuyên được tuyên truyền, người dân Mỏ Phàng nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, không vượt biên trái phép và thực hiện thủ tục xuất, nhập cảnh qua cửa khẩu theo quy định.

Với chị Và, bảo vệ biên giới không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chuyên trách mà còn là trách nhiệm của mỗi người dân. Khi hiểu pháp luật, có sinh kế ổn định, yên tâm lao động và gắn bó với quê hương, mỗi gia đình sẽ trở thành một “cột mốc sống”, cùng góp sức giữ bình yên nơi biên cương.

Sức sống mới ở Mỏ Phàng

Sau sắp xếp, sáp nhập, thôn Mỏ Phàng hiện có 126 hộ với hơn 800 nhân khẩu. Từ chỗ hơn 90% số hộ thuộc diện nghèo vào thời điểm chị Và bắt đầu tham gia công tác, đến nay tỷ lệ hộ nghèo của thôn còn 15%, là thôn có tỷ lệ hộ nghèo thấp nhất xã Sơn Vĩ. Hơn 81% số hộ có mức sống từ trung bình trở lên, trong đó có nhiều hộ khá, giàu.

Diện mạo thôn ngày càng khởi sắc. Những ngôi nhà cao tầng, nhà cấp bốn khang trang xuất hiện ngày một nhiều. Trên các nương đồi, bên cạnh cây ngô truyền thống đã có thêm cây ăn quả, rau màu và cỏ phục vụ chăn nuôi. Nhiều gia đình mạnh dạn tăng đàn lợn, đàn bò, chú trọng áp dụng kỹ thuật, vệ sinh chuồng trại và phòng bệnh cho vật nuôi.

Chợ Mỏ Phàng nhộn nhịp, cho thấy đời sống người dân vùng biên ngày càng khởi sắc.

Tình trạng người dân rời quê đi lao động trái phép không còn. Những hủ tục trong việc cưới, việc tang từng bước được xóa bỏ; ý thức chấp hành pháp luật và trách nhiệm bảo vệ biên giới của người dân ngày càng được nâng lên. Mỏ Phàng được địa phương đánh giá là một trong những thôn tiêu biểu của xã Sơn Vĩ về phát triển kinh tế, xây dựng đời sống văn hóa và giữ gìn an ninh biên giới.

Đồng chí Nguyễn Huy Sắc, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Sơn Vĩ, khẳng định: “Thôn Mỏ Phàng có nhiều thay đổi rõ rệt trong những năm gần đây. Để có được kết quả đó, cấp ủy, chính quyền địa phương luôn quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ thôn. Chị Mua Thị Và là cán bộ trẻ, điều hành công việc tốt, tạo được những chuyển biến tích cực, nhất là trong phát triển kinh tế, giảm nghèo, xóa bỏ hủ tục và xây dựng đời sống văn hóa theo hướng văn minh”.

Những đóng góp bền bỉ của chị Mua Thị Và đã được các cấp ghi nhận bằng nhiều phần thưởng. Chị được Bộ trưởng Bộ Công an tặng Bằng khen vì có thành tích xuất sắc trong 5 năm thực hiện Nghị quyết liên tịch số 01/NQLT-BCA-TWHLHPN giữa Bộ Công an và Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam; được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen vì có thành tích trong công tác dân tộc và thực hiện các chủ trương, chính sách dân tộc của Đảng, Nhà nước. Ngoài ra, chị còn được Chủ tịch UBND tỉnh Hà Giang trước đây và chính quyền địa phương tặng nhiều bằng khen, giấy khen.

Thôn Mỏ Phàng 5 năm liên tục đạt danh hiệu thôn văn hóa; thành tích xây dựng mô hình “Thôn an toàn không có tội phạm qua biên giới” được Chủ tịch UBND huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang trước đây, tặng Giấy khen.

Một góc thôn Mỏ Phàng, xã Sơn Vĩ ngày càng khởi sắc với những ngôi nhà kiên cố, khang trang.

Sự đổi thay của Mỏ Phàng là kết quả từ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước; sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền, các lực lượng và tinh thần vươn lên của người dân. Trong thành quả chung ấy, chị Mua Thị Và là một hạt nhân tiêu biểu, đưa phong trào “Dân vận khéo” vào cuộc sống bằng những việc làm cụ thể.

Bằng uy tín và sự tận tâm, nữ Trưởng thôn người Mông đã góp phần gieo niềm tin trong lòng người dân, khơi dậy ý chí tự lực, tự cường để xây dựng cuộc sống mới. Niềm tin ấy đang trở thành sức mạnh để cán bộ, đảng viên và nhân dân chung tay xây dựng Mỏ Phàng no ấm, văn minh, góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia.