Khoa Nhà nước và Pháp luật, Học viện Chính trị: Gắn bài giảng với hơi thở thực tiễn

Bài học sinh động trong bồi dưỡng giảng viên

Trong những năm gần đây, quán triệt sâu sắc Đề án “Phát huy vai trò của lực lượng Quân đội nhân dân tham gia công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, vận động nhân dân chấp hành pháp luật tại cơ sở giai đoạn 2021-2027”, Khoa Nhà nước và Pháp luật, Học viện Chính trị xác định rõ: Bồi dưỡng, nâng cao trình độ, năng lực cho đội ngũ cán bộ, giảng viên phải đặt trong mối liên hệ chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn, giữa nhà trường với đơn vị, giữa nghiên cứu khoa học với yêu cầu nhiệm vụ chính trị, pháp lý đặt ra từ cơ sở. Bởi chỉ khi “đi đến tận nơi, nhìn tận mắt, nghe tận tai”, giảng viên mới có thể làm giàu vốn sống, cập nhật hơi thở cuộc sống pháp luật, từ đó nâng cao chất lượng bài giảng, công trình nghiên cứu và năng lực tham mưu, tuyên truyền.

Hội nghị báo cáo kết quả nghiên cứu thực tiễn tại đơn vị cơ sở năm 2025 của Khoa Nhà nước và Pháp luật, Học viện Chính trị. Ảnh: MẠNH HÀ

Năm 2025, Khoa đã chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng trong Bộ Quốc phòng biên soạn nhiều tài liệu hỏi-đáp về Bộ luật Hình sự, Bộ luật Dân sự, Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, 11 luật về quân sự, quốc phòng và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan, phục vụ trực tiếp cho công tác giảng dạy, huấn luyện, tuyên truyền trong toàn quân. Đây là những sản phẩm khoa học hết sức công phu, kết quả của quá trình tích lũy thực tiễn, chắt lọc từ những yêu cầu rất cụ thể của đơn vị cơ sở.

Cùng với đó, Khoa tích cực tham gia, phối hợp tổ chức các hội thảo khoa học, tọa đàm về những vấn đề thời sự của Nhà nước và pháp luật. Nhân dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9, hội thảo khoa học về “Tuyên ngôn Độc lập của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - Ý nghĩa trong bảo đảm quyền con người ở Việt Nam hiện nay” đã cung cấp những luận cứ khoa học quan trọng cho công tác nghiên cứu, giảng dạy, đồng thời góp phần đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, xuyên tạc về vấn đề “nhân quyền” ở Việt Nam. Những hoạt động này giúp giảng viên không ngừng cập nhật tri thức mới, nâng cao năng lực phân tích, lập luận và khả năng liên hệ thực tiễn.

Đại tá, TS Đỗ Xuân Đoài, Phó chủ nhiệm Khoa Nhà nước và Pháp luật chủ trì tọa đàm "Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam". Ảnh: TRUNG THÀNH

Đại tá, Thạc sĩ Nguyễn Thị Đắc Hương, Chủ nhiệm Bộ môn Luật học, Khoa Nhà nước và Pháp luật trình bày tham luận tại tọa đàm. Ảnh: TRUNG THÀNH

Đặc biệt, việc tổ chức thành công tọa đàm khoa học nhân dịp kỷ niệm 80 năm Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội khóa I mới đây đã góp phần bồi dưỡng tư duy chính trị, pháp lý cho đội ngũ cán bộ, giảng viên, học viên; làm sâu sắc hơn nhận thức về giá trị lịch sử, tinh thần dân chủ xã hội chủ nghĩa, trách nhiệm công dân trong xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân. Từ những diễn đàn khoa học như vậy, nhiều vấn đề lý luận được soi chiếu dưới ánh sáng thực tiễn, giúp đội ngũ giảng viên hoàn thiện phương pháp tiếp cận, đổi mới nội dung giảng dạy.

Làm giàu tri thức, nâng cao năng lực sư phạm và nghiên cứu

Một trong những điểm nhấn nổi bật trong công tác bồi dưỡng chuyên môn của Khoa thời gian qua là tổ chức các đoàn công tác đi nghiên cứu, khảo sát thực tế tại đơn vị cơ sở. Gần đây, đoàn công tác của Khoa đã đến làm việc, trao đổi kinh nghiệm về công tác PBGDPL tại Lữ đoàn Phòng không 673 và Sư đoàn 325, Quân đoàn 12. Qua trực tiếp quan sát, trao đổi với cấp ủy, chỉ huy, cán bộ chính trị, báo cáo viên pháp luật ở đơn vị, đội ngũ giảng viên đã tiếp cận nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo trong tuyên truyền pháp luật.

Thực tiễn tại cơ sở cho thấy, các đơn vị đã mạnh dạn đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng dễ hiểu, dễ nhớ, dễ vận dụng. Việc kết hợp sinh hoạt chính trị, huấn luyện quân sự với ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong biên soạn nội dung, kiểm tra pháp luật trực tuyến; tuyên truyền qua mạng nội bộ, nhóm Zalo, fanpage; tổ chức sân khấu hóa, mô hình “Mỗi tuần một điều luật”, “Mỗi ngày một câu hỏi pháp luật” đã tạo nên không khí học tập pháp luật sinh động, hấp dẫn. Những mô hình này trở thành “tư liệu sống” để giảng viên đưa vào bài giảng, minh họa cho lý luận bằng dẫn chứng cụ thể, thuyết phục.

Qua thực tế, đội ngũ giảng viên cũng nhận diện rõ hơn những khó khăn, hạn chế trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật ở cơ sở, như điều kiện cơ sở vật chất, thời gian huấn luyện dày, trình độ nhận thức không đồng đều của đối tượng tuyên truyền. Từ đó, các bài giảng, chuyên đề nghiên cứu được điều chỉnh theo hướng thiết thực, khả thi hơn, gắn sát đặc điểm đối tượng, địa bàn, nhiệm vụ.

Không chỉ dừng lại ở quan sát, học hỏi, các chuyến đi thực tế còn là dịp để giảng viên trực tiếp tham gia trao đổi chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm, góp ý cho đơn vị về phương pháp tổ chức, nội dung tuyên truyền pháp luật. Đây chính là quá trình “học đi đôi với hành”, “nhà trường gắn với thực tiễn”, góp phần nâng cao bản lĩnh nghề nghiệp, năng lực sư phạm, phương pháp nghiên cứu khoa học của đội ngũ cán bộ, giảng viên.

Tăng cường kết nối nhà trường, đơn vị, diễn đàn khoa học

Cùng với hoạt động đi thực tế, việc phối hợp tổ chức hội thảo khoa học, tọa đàm chuyên đề là kênh bồi dưỡng quan trọng, tạo môi trường học thuật cởi mở, khuyến khích tư duy phản biện, đổi mới sáng tạo. Thông qua các diễn đàn này, giảng viên có điều kiện tiếp cận nhiều góc nhìn khoa học, cập nhật những vấn đề mới về Nhà nước và pháp luật, quyền con người, xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật xã hội chủ nghĩa trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số.

Đoàn công tác Khoa Nhà nước và Pháp luật, Học viện Chính trị tham quan hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật tại các đơn vị thuộc Quân đoàn 12.

Thực tiễn cho thấy, khi kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu khoa học và thực tiễn đơn vị, chất lượng sản phẩm khoa học được nâng lên rõ rệt; nhiều kết quả nghiên cứu đã được vận dụng trực tiếp vào giảng dạy, biên soạn tài liệu, tư vấn, tham mưu cho cơ quan chức năng. Đây cũng là cơ sở để đội ngũ giảng viên không ngừng hoàn thiện năng lực tổng kết thực tiễn, khái quát lý luận, một yêu cầu đặc biệt quan trọng đối với giảng viên khoa học xã hội và nhân văn trong Quân đội.

Đội ngũ cán bộ, giảng viên Khoa Nhà nước và Pháp luật luôn xác định rõ vai trò kép: Vừa là nhà giáo, vừa là nhà khoa học, đồng thời là báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật. Mỗi chuyến đi thực tế, mỗi hội thảo khoa học không chỉ bổ sung tri thức, mà còn bồi đắp bản lĩnh chính trị, phương pháp tư duy khoa học, ý thức trách nhiệm xã hội và tinh thần phụng sự Tổ quốc, nhân dân.

Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên pháp luật “vừa hồng, vừa chuyên” càng trở nên cấp thiết. Việc kiên trì thực hiện mô hình bồi dưỡng gắn với thực tiễn, kết nối nhà trường, đơn vị, diễn đàn khoa học sẽ tiếp tục là hướng đi đúng, tạo nền tảng vững chắc để nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu, tuyên truyền pháp luật, góp phần củng cố niềm tin của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân vào cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ”, xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.