Ngăn chặn tình trạng buôn bán, sử dụng quân trang trái phép: Bài 2: Cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng (Tiếp theo và hết)

Bên cạnh đó, cần sự vào cuộc tích cực, phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chức năng; phát huy hơn nữa vai trò của cơ quan quân sự địa phương và thanh tra quốc phòng các cấp.

Thợ xây biến thành... cán bộ quân đội

Trao đổi với chúng tôi, Đại úy Trịnh Văn Dũng, cán bộ Phòng Tham mưu an ninh, Cục Bảo vệ an ninh Quân đội (Tổng cục Chính trị) cho biết, tình trạng tổ chức, cá nhân có hành vi giả danh, mạo danh các cơ quan, đơn vị quân đội (chủ yếu là các cơ quan nghiệp vụ, trọng yếu, cơ mật của Bộ Quốc phòng, như: Tổng cục II, Văn phòng Bộ Quốc phòng, Thanh tra Bộ Quốc phòng, Cục Tài chính...); giả danh, mạo danh cán bộ, nhất là cán bộ cao cấp của quân đội nhằm các mục đích khác nhau thời gian gần đây có xu hướng gia tăng. Nếu như từ năm 2016 đến nay xảy ra 70 vụ, thì riêng từ đầu năm 2021 đến nay đã xảy ra 16 vụ.

Một trong những thủ đoạn của các đối tượng là thu thập thông tin về các cơ quan, đơn vị, lãnh đạo cấp cao trong quân đội sau đó mua và mang mặc quân phục, tự xưng là cán bộ quân đội để thực hiện hành vi lừa đảo, chạy việc, luân chuyển, chạy chức, chạy dự án... Đầu năm 2017, các lực lượng chức năng phát hiện đối tượng Hoa Hữu Long (trú tại Cổ Nhuế, Bắc Từ Liêm, Hà Nội) mạo danh thiếu tướng công tác tại Tổng cục II, "Tư lệnh Binh đoàn-Tập đoàn Đông Dương" và tung tin binh đoàn đang thực hiện nhiều dự án như làm đường tuần tra biên giới, tham gia các gói thầu thuộc dự án hạ tầng kỹ thuật ven biển ở nhiều tỉnh, thành phố... để lừa đảo tuyển dụng nhân sự, góp vốn thực hiện dự án. Đã có gần 1.000 người bị Hoa Hữu Long lừa đảo với số tiền gần 100 tỷ đồng. Năm 2019, cơ quan chức năng phát hiện đối tượng Trần Văn Hào (trú tại Thạch Thất, Hà Nội), vốn là thợ xây nhưng đã mua quân phục, giả danh cán bộ quân đội đang công tác tại Cục Nhà trường (Bộ Tổng Tham mưu) và Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội (Viettel), có nhiều mối quan hệ, có thể dễ dàng xin được việc làm. Với vỏ bọc này, đối tượng đã lừa hai cô gái đang có nhu cầu tìm việc làm với tổng số tiền 110 triệu đồng...

Không chỉ lừa đảo nhằm chiếm đoạt tài sản, nhiều đối tượng còn giả danh cán bộ quân đội vì thích oai, để "đánh bóng" bản thân, thậm chí lừa tình các cô gái hoặc đơn giản chỉ để... thông chốt kiểm soát dịch Covid-19. Ví dụ như tháng 9-2021, lực lượng chức năng đã phát hiện đối tượng Trần Vũ Hàn Nhật Minh (sinh năm 1987, trú tại quận 4, TP Hồ Chí Minh, là lao động tự do) giả danh đại úy quân đội để đi qua chốt kiểm dịch Covid-19. Trước đó, tháng 6-2021, Đoàn an ninh 4 (Cục Bảo vệ an ninh Quân đội) phối hợp với Bộ CHQS tỉnh Quảng Ninh, Công an tỉnh Quảng Ninh phát hiện, bắt quả tang đối tượng Trần Văn Hiếu (sinh năm 1989, trú tại xã Nghĩa Phương, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang) có hành vi giả danh thiếu tá, cán bộ Tổng cục II để khoe mẽ, lừa tình nhiều cô gái trẻ ở Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và các tỉnh Quảng Ninh, Ninh Bình...

Kẽ hở trong công tác quản lý

Việc các đối tượng xấu dễ dàng thực hiện hành vi giả danh, mạo danh cán bộ quân đội với "một nghìn lẻ một" lý do như nêu trên có nhiều nguyên nhân. Tuy nhiên, một nguyên nhân quan trọng là do việc mua bán các mặt hàng quân trang giả, nhái hiện nay đang khá tự do mà chưa có sự kiểm soát chặt chẽ.

Theo Đại tá Đào Văn Nam, Trưởng phòng Tham mưu an ninh, Cục Bảo vệ an ninh Quân đội, qua khai thác các đối tượng thực hiện hành vi giả danh cán bộ quân đội cho thấy, các đối tượng thường mua quân phục, phù hiệu, cấp hiệu cùng các mặt hàng quân trang khác để mang mặc như mũ kê pi, giày, thắt lưng... tại các cửa hàng bán quân trang giả, nhái trên đường Lê Duẩn (Hà Nội), các cửa hàng, chợ ở TP Hồ Chí Minh hoặc mua qua internet. Cũng có trường hợp các đối tượng mua quân trang, đặt biển tên ngay tại một số cửa hàng trên phố Lý Nam Đế (Hà Nội). Điển hình như trường hợp đối tượng Trần Văn Hào. Đối tượng khai nhận thời điểm thực hiện hành vi phạm tội (năm 2019) đã mua được quân phục, đặt được biển tên tại một cửa hàng trên phố Lý Nam Đế. Đây là điều đáng tiếc, bởi nếu nhân viên bán hàng kiểm tra giấy tờ nhằm bảo đảm chỉ bán quân trang cho cán bộ quân đội thì đối tượng sẽ không thực hiện được hành vi xấu.

Đối tượng Trần Văn Hiếu (bên trái) giả danh thiếu tá quân đội, bị lực lượng chức năng bắt giữ. Ảnh do Cục Bảo vệ an ninh Quân đội cung cấp.

Có thể nói, việc để các cửa hàng buôn bán quân trang giả, nhái tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh cũng như ở nhiều địa phương ngang nhiên hoạt động trong suốt thời gian dài là lỗ hổng lớn trong công tác quản lý. Bên cạnh đó, hoạt động mua bán quân trang tại một số cửa hàng giới thiệu sản phẩm của các doanh nghiệp quân đội và một số căng tin quân đội cũng còn những hạn chế, bất cập. Tháng 4-2021, các cơ quan chức năng đã tiến hành khảo sát, nắm tình hình việc mua bán quân trang tại một số cửa hàng giới thiệu sản phẩm của các doanh nghiệp quân đội và căng tin quân đội. Kết quả, phát hiện một số hạn chế như: Sản phẩm được bày bán nhiều, một số chưa kiểm soát được nguồn gốc, xuất xứ, tiêu chuẩn, chất lượng và giá sản phẩm, phần nào ảnh hưởng đến công tác quản lý, sử dụng quân trang và xây dựng nền nếp chính quy tại các cơ quan, đơn vị... Trên cơ sở kết quả kiểm tra, đề nghị các cơ quan, đơn vị thực hiện nghiêm túc Chỉ thị số 93/CT-BQP ngày 30-10-2014 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng về việc tăng cường công tác quản lý, sử dụng quân trang trong quân đội, chống làm giả, mua bán trái phép quân trang; các doanh nghiệp của tổng cục chấp hành nghiêm pháp luật của Nhà nước, quy định của Bộ Quốc phòng và tổng cục về việc sản xuất, cung ứng, mua bán các mặt hàng quân trang; các căng tin, cửa hàng giới thiệu sản phẩm của các doanh nghiệp phải chấp hành nghiêm quy định, không bán hàng giả, các mặt hàng quân trang không do ngành quân nhu tạo nguồn, mua sắm, bảo đảm nhưng được gắn nhãn mác của Cục Quân nhu...

Quản lý chặt từ cơ quan, đơn vị

Quân phục là loại trang phục đặc biệt, mang nhiều ý nghĩa, việc mang mặc phải đúng quy định nhằm góp phần xây dựng quân đội chính quy. Để làm được điều này cần phát huy vai trò, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền địa phương, lãnh đạo, chỉ huy các cơ quan, đơn vị quân đội, nhất là cơ quan quân sự địa phương. Được biết, nhằm góp phần ngăn chặn tình trạng sử dụng quân trang không đúng quy định, Cục Quân nhu đã đề nghị duy trì chế độ cấp phát thường phục khi xuất ngũ đối với hạ sĩ quan, chiến sĩ (chiến sĩ khi hoàn thành nghĩa vụ sẽ được cấp phát, mang mặc thường phục). Hiện nay, toàn quân đang thực hiện việc thu hồi quân phục dã chiến, quân hàm, quân hiệu của hạ sĩ quan, chiến sĩ khi ra quân, thời gian tới Cục Quân nhu sẽ đề nghị thu hồi cả quân phục thường dùng. Đối với các cửa hàng giới thiệu sản phẩm của doanh nghiệp quân đội, các doanh nghiệp cần quản lý chặt chẽ hoạt động của những cửa hàng này, tuyệt đối không bán sản phẩm cho người ngoài quân đội. Bên cạnh đó, các đơn vị cũng cần tăng cường quản lý, bảo đảm tiêu chuẩn quân trang đầy đủ, kịp thời, hợp lý, tránh tình trạng thiếu-thừa khi sử dụng dẫn đến việc mua bán trái phép. Các cơ quan, đơn vị tiếp tục thực hiện nghiêm Chỉ thị số 93/CT-BQP ngày 30-10-2014 về việc tăng cường công tác quản lý, sử dụng quân trang trong quân đội, chống làm giả, mua bán trái phép quân trang của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Trong đó các doanh nghiệp quốc phòng phải chấp hành nghiêm quy định của Bộ Quốc phòng và pháp luật của Nhà nước về hoạt động sản xuất, kinh doanh; kiểm tra, kiểm soát, quản lý chặt chẽ số lượng, chất lượng các loại quân trang được giao nhiệm vụ sản xuất theo kế hoạch bảo đảm cho quân đội, nghiêm cấm việc sản xuất cung cấp trái phép ra thị trường...

Từ thực tiễn các vụ giả danh, mạo danh các cơ quan, đơn vị quân đội, sĩ quan quân đội thời gian qua, Đại tá Đào Văn Nam nhấn mạnh, cần quản lý chặt việc mua bán quân trang tại các cửa hàng, căng tin quân đội, người đến mua bắt buộc phải xuất trình giấy tờ chứng minh bản thân là quân nhân; đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục, kiểm tra việc sử dụng, mang mặc quân trang đúng mục đích, đúng tác phong... Bên cạnh đó, các cơ quan, đơn vị cần duy trì hiệu quả trang web chính thức nhằm cung cấp thông tin cần thiết cho người dân; các cơ quan chức năng không cấp phép đăng ký tên doanh nghiệp với một số chữ viết tắt như “BQP”, “108”... để tránh bị kẻ xấu lợi dụng.

Phối hợp chặt chẽ, xử lý nghiêm minh

Về công tác đấu tranh chống tình trạng buôn bán quân trang trái phép trên địa bàn Thủ đô, trao đổi với chúng tôi, ông Trần Việt Hùng, Phó cục trưởng Cục Quản lý thị trường (QLTT) TP Hà Nội cho biết, thời gian qua, cục đã chỉ đạo các đội QLTT tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, trong đó có công tác đấu tranh, xử lý hoạt động tàng trữ, buôn bán trái phép quân trang. Tuy nhiên, trong quá trình thi hành công vụ, lực lượng QLTT cũng gặp khó khăn khi phối hợp với các cơ quan chức năng của quân đội, công an, trong khi thủ đoạn hoạt động của các đối tượng ngày càng tinh vi...

Theo Đại tá Đỗ Văn Tú, Chánh thanh tra Lục quân (Thanh tra Bộ Quốc phòng), nhằm đấu tranh chống sản xuất, buôn bán trái phép quân trang, Thanh tra Bộ Quốc phòng đã chỉ đạo thanh tra quốc phòng các cấp phối hợp chặt chẽ với các lực lượng liên quan rà soát, phát hiện, kịp thời xử lý các trường hợp vi phạm. Đặc biệt, Thanh tra Bộ Quốc phòng đã tích cực tham gia xây dựng Nghị định số 120/2013/NĐ-CP ngày 9-10-2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quốc phòng, cơ yếu; tham mưu cho thủ trưởng Bộ Quốc phòng ban hành Chỉ thị số 93/CT-BQP; hiện đang nghiên cứu, tham mưu sửa đổi, bổ sung quy định về xử phạt vi phạm hành chính tại các điều 33, 34, Nghị định số 120/2013/NĐ-CP...

Theo tìm hiểu của chúng tôi, mặc dù có thẩm quyền xử phạt hành chính đối với các hành vi vi phạm trong sản xuất, buôn bán trái phép quân trang nhưng thanh tra quốc phòng không có thẩm quyền thanh tra đối với các tổ chức, cá nhân không thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng. Đó cũng là lý do để có thể xử lý các cửa hàng kinh doanh trái phép quân trang của người dân, thanh tra quốc phòng các cấp phải tham gia trong tổ công tác liên ngành. Trong khi đó, thực tế thời gian qua cho thấy sự phối hợp liên ngành giữa các lực lượng quân đội, công an, QLTT tại nhiều địa phương còn hạn chế. Để giải quyết bất cập này, bên cạnh tinh thần trách nhiệm, sự chủ động, tích cực của các lực lượng thì cơ quan quân sự địa phương phải phát huy hơn nữa vai trò tham mưu cho cấp ủy, chính quyền trong công tác quản lý; thanh tra quốc phòng các cấp cần tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng địa phương trong việc đấu tranh chống sản xuất, buôn bán, tàng trữ trái phép các mặt hàng quân trang. Cần thiết phải có quy chế phối hợp giữa các lực lượng công an, QLTT, quân sự... trong hoạt động đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại nói chung, đấu tranh chống buôn bán trái phép quân trang nói riêng nhằm nâng cao hiệu quả đấu tranh, xử lý kịp thời, nghiêm minh các hành vi vi phạm.

Đại tá Đoàn Tuấn Tú, Trưởng ban thường trực 1389 (Thanh tra Bộ Quốc phòng) kiến nghị thêm, cần có một nghị định riêng quy định toàn diện về công tác quản lý, sử dụng trang phục của lực lượng vũ trang (gồm quân trang, cảnh phục, trang phục của dân quân tự vệ), trong đó quy định rõ việc cấm sử dụng sai mục đích, cấm sản xuất, buôn bán trái phép, sự phối hợp giữa các lực lượng... Đặc biệt, cũng nên có quy định không để các lực lượng khác mang mặc trang phục tương tự quân phục của lực lượng vũ trang.

TRUNG KIÊN - ĐỨC THỊNH