Cựu chiến binh Sư đoàn 341 (Đoàn Sông Lam): Những bước chân đưa liệt sĩ trở về

Từ Đồng Nai, Tây Ninh đến An Giang, mỗi bước chân của những người lính già hôm nay không chỉ là chuyến đi tìm lại ký ức, mà còn là hành trình thực hiện tâm nguyện tìm kiếm hài cốt đồng đội, đưa những người đã nằm lại sau chiến tranh trở về với gia đình, quê hương.

Tinh thần những người lính anh hùng

Những ngày tháng 9, nắng Nam Bộ vẫn gắt như thiêu. Trong đoàn cựu chiến binh Sư đoàn 341, có người tóc đã bạc trắng, có người bước chân đã chậm hơn, nhưng ánh mắt luôn kiên định và trái tim đau đáu hướng về đồng đội. Hôm nay, họ khoác lên mình bộ quân phục sau nhiều năm gấp gọn trong tủ, cùng những ký ức về những ngày vào sinh ra tử bảo vệ nước nhà.

Các cựu chiến binh Sư đoàn 341 trên hành trình đi tìm đồng đội.

Được thành lập ngày 23-11-1972, Sư đoàn 341 được giao nhiệm vụ đánh trận đầu ở Chơn Thành, mở đầu cho một chuỗi trận đánh ác liệt giữa lằn ranh sinh tử. Ngay sau đó, cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn bước vào 12 ngày đêm giằng co ác liệt ở Xuân Lộc – nơi được ví như “cánh cửa thép” án ngữ cửa ngõ vào Sài Gòn. Để đập tan được phòng tuyến ngoan cố ấy của địch là kết tinh của trí tuệ, bản lĩnh người lính Cụ Hồ.

Trận đánh tiếp nối trận đánh. Đêm 26, rạng sáng 27-4-1975, Sư đoàn 341 đánh trận Trảng Bom - mở màn Chiến dịch Hồ Chí Minh trên hướng Đông. Trong khí thế ngút trời ấy, các cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 341 tiếp tục tiến qua Hố Nai, Biên Hòa, tiến thẳng về giải phóng Sài Gòn. Ngày 30-4-1975, Sư đoàn 341 có mặt tại Dinh Độc Lập, sau đó nhận nhiệm vụ quân quản thành phố cho tới năm 1976.

Hòa bình chưa được bao lâu, năm 1977, quân Pol Pot gây hấn dọc tuyến biên giới Tây Nam, những người lính anh hùng Sư đoàn 341 lại lên đường chiến đấu bảo vệ biên giới. Chính vì đã đi qua nhiều chiến trường ác liệt như thế, mà hôm nay, hài cốt của biết bao đồng đội Sư đoàn 341 vẫn còn nằm rải rác trên nhiều vùng đất phía Nam.

Hiện nay, các liệt sĩ của Sư đoàn 341 an nghỉ tập trung nhiều nhất tại các nghĩa trang liệt sĩ Đồng Nai, Xuân Lộc, Trảng Bom (Đồng Nai); Châu Thành (Tây Ninh); Châu Phú, Rạch Giá (An Giang)... Thế nhưng, trong số đó vẫn còn nhiều ngôi mộ chưa thể xác định được danh tính, nhiều phần mộ bị trùng thông tin và không ít anh hùng liệt sĩ vẫn chưa thể trở về với quê nhà.

Đứng trước hàng mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang Liệt sĩ TP Đồng Nai, cựu chiến binh Đàm Duy Thiên thắp nén hương lên từng phần mộ, những dòng lệ trào ra từ khóe mắt lúc nào không hay: “Hòa ơi, Hùng ơi, Tân ơi… đồng đội đang nằm nơi đâu. Hôm nay chúng tôi về thăm các đồng đội đây”. Lời khấn giữa nghĩa trang liệt sĩ cũng là lời gọi từ ký ức. Hơn nửa thế kỷ đã qua, những cái tên ấy vẫn chưa bao giờ rời khỏi tâm trí những người còn sống và khiến họ day dứt lên đường thực hiện ước nguyện còn dang dở.

Những bước chân không mỏi

Trong Cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975, Đồng Nai là chiến trường rất ác liệt, nơi có vùng đất Xuân Lộc từng được ví là “cánh cửa thép” của địch. Trong cuộc chiến ác liệt ấy, Đàm Duy Thiên của Sư đoàn 341 được giao vẽ bản đồ tác chiến cho Trung đoàn 266. Tấm bản đồ ấy giúp Ban chỉ huy Trung đoàn xác định đúng mục tiêu, góp phần đập vỡ "cánh cửa thép" Xuân Lộc. Nửa thế kỷ sau, đứng giữa cánh rừng đã đổi thay, trí nhớ địa hình và khả năng định vị năm xưa của ông lại một lần nữa trở nên hữu ích, giúp cung cấp thêm manh mối về nơi đồng đội đã ngã xuống.

Những người lính anh hùng xúc động nhớ về các đồng đội đã ngã xuống.

Đến thăm Bộ Chỉ huy Quân sự TP Đồng Nai, thay mặt các đồng đội, Thiếu tướng Nguyễn Công Sơn, nguyên Phó chánh Văn phòng Quân uỷ Trung ương, Phó trưởng Ban liên lạc Cựu chiến binh Sư đoàn 341 cảm ơn sự phối hợp của địa phương, đồng thời đề nghị đơn vị tiếp tục kết nối với Hội Cựu chiến binh Sư đoàn 341 để thông báo sớm nhất tới thân nhân liệt sĩ khi có thông tin.

Rời Đồng Nai, đoàn Cựu chiến binh Sư đoàn 341 trở lại Tây Ninh, vùng đất từng in dấu chân mình. Tại đây, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tây Ninh trực tiếp rà soát, khảo sát thông tin mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Châu Thành. Theo đó, 799 phần mộ liệt sĩ được quy tập từ các nghĩa trang Tam Hợp, Cây Siêng, Suối Muôn thuộc Sư đoàn 341. Nhưng trong hàng trăm phần mộ ấy, không ít ngôi mộ trùng tên, thiếu thông tin, thậm chí thất lạc hoàn toàn manh mối. Với mong muốn tìm lại tên cho các đồng đội, đoàn cựu chiến binh Sư đoàn 341 đề nghị Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tây Ninh quan tâm xác minh, lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN, để gia đình liệt sĩ có cơ sở đưa hài cốt người thân về quê theo đúng nguyện vọng bao năm ấp ủ.

Tiếp đó, đoàn cựu chiến binh Sư đoàn 341 làm việc với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh An Giang. Tại hội nghị phối hợp rà soát thông tin mộ liệt sĩ, các đại biểu cung cấp thông tin liên quan đến mộ liệt sĩ Sư đoàn 341 đang an táng trên địa bàn tỉnh: Nghĩa trang Liệt sĩ Châu Phú có 694 mộ đơn, trong đó 27 mộ có thông tin liên quan đến Sư đoàn 341; Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh An Giang có 4.491 mộ đơn và 4 mộ tập thể, trong đó 183 mộ có thông tin liên quan đến Sư đoàn 341. Đằng sau mỗi con số ấy là một gia đình vẫn đang chờ ngày đón người thân trở về.

Đặc biệt, các cựu chiến binh Sư đoàn 341 còn cung cấp thông tin về một số trận đánh từng diễn ra trên địa bàn tỉnh An Giang và những phần mộ liệt sĩ liên quan - những ký ức chiến trường mà chỉ người trong cuộc mới nắm rõ, phục vụ công tác rà soát, đối chiếu, xác minh thông tin.

Trân trọng cảm ơn những thông tin quý giá do Ban Liên lạc cựu chiến binh Sư đoàn 341 cung cấp, Đại tá Chau Chắc, Phó chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh An Giang khẳng định, với trách nhiệm và tình cảm tri ân sâu sắc đối với các liệt sĩ, lực lượng vũ trang tỉnh An Giang sẽ tiếp tục thực hiện "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" bằng tinh thần trách nhiệm cao nhất, xem đây là mệnh lệnh từ trái tim. Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh An Giang sẽ tăng cường tiếp nhận, nghiên cứu, đối chiếu các nguồn tin liên quan đến liệt sĩ Sư đoàn 341; tập trung rà soát các nghĩa trang tạm, khu vực chôn cất cũ và những địa điểm có dấu hiệu liên quan, chọn lọc nguồn tin đủ cơ sở để tổ chức khảo sát, đào tìm hài cốt liệt sĩ.

Sự quan tâm của Đảng, Nhà nước cùng "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" đã đáp ứng đúng nguyện vọng thiết tha, đau đáu của những người cựu chiến binh. Xúc động chia sẻ về hành trình này, cựu chiến binh Đàm Duy Thiên bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc khi ở độ tuổi "thất thập cổ lai hy", các ông mới có điều kiện thực hiện trọn vẹn tâm nguyện tìm lại những đồng đội chiến đấu năm xưa.

Rời An Giang khi hoàng hôn dần buông xuống, những người lính Đoàn Sông Lam anh hùng từng đi qua bao chiến trường, lập bao chiến công vẫn còn đó một lời hứa chưa trọn. Năm tháng có thể làm mái tóc bạc trắng, đôi chân không còn vững vàng như trước, những chiến trường năm xưa cũng đã đổi thay, nhưng tình đồng chí, đồng đội từng chung một chiến hào vẫn sắt son, vẹn tròn. Chừng nào còn đồng đội chưa thể trở về nhà, chừng đó những người lính già ấy vẫn còn những chuyến đi phía trước.