Kiến tạo xuất khẩu bền vững ngành hàng sầu riêng

Phát biểu khai mạc tọa đàm, Phó tổng biên tập Báo Tiền Phong Nguyễn Ngọc Tiến cho hay, sầu riêng Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển rất đặc biệt. Chỉ trong vài năm, từ một loại trái cây có quy mô xuất khẩu còn khiêm tốn, sầu riêng đã vươn lên trở thành mặt hàng rau quả xuất khẩu số 1 của nông sản Việt Nam, mang về hàng tỷ USD, tạo sinh kế cho người dân và trở thành cây trồng có giá trị cao tại nhiều địa phương.

Phó tổng biên tập Báo Tiền Phong Nguyễn Ngọc Tiến phát biểu.

Tuy nhiên, đi kèm với tăng trưởng càng nhanh, những điểm nghẽn của ngành hàng càng bộc lộ rõ: Diện tích, sản lượng tăng mạnh nhưng vùng nguyên liệu đáp ứng đầy đủ điều kiện xuất khẩu chưa theo kịp. Liên kết giữa người trồng, hợp tác xã, cơ sở đóng gói và doanh nghiệp chưa thật sự bền chặt. Những vấn đề về mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc, chất lượng, an toàn thực phẩm, thương hiệu và uy tín ngành hàng vẫn đặt ra nhiều thách thức.

Quang cảnh tọa đàm “Gỡ điểm nghẽn ngành hàng sầu riêng: Kiến tạo xuất khẩu bền vững”.

Tại tọa đàm, đồng chí Nguyễn Quốc Mạnh, Phó cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhận định, sự phát triển quá nhanh, thậm chí có thể gọi là "quá nóng", đã bộc lộ nhiều khó khăn trong quản lý, sản xuất và tiêu thụ sầu riêng. Trước hết là việc kiểm soát chất lượng khi diện tích tăng mạnh. Bên cạnh đó, nhiều địa phương phát triển sầu riêng ở những vùng không phù hợp với điều kiện sinh thái nên không hiệu quả. 

Ông Nguyễn Trí Ngọc, Phó chủ tịch Thường trực Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam phát biểu.

Từ kinh nghiệm của cây cà phê và kinh nghiệm của Thái Lan, ông Nguyễn Trí Ngọc, Phó chủ tịch Thường trực Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam cho rằng, công tác chế biến phải được coi là một giải pháp quan trọng. Khi sản lượng thu hoạch tập trung thì đã có hệ thống chế biến tương ứng, qua đó giảm áp lực cho sản phẩm trong thời điểm thu hoạch rộ.

Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam đề xuất cần kiểm soát chất lượng ngay từ đầu vào, vùng trồng và quá trình sản xuất, thay vì chờ đến khi thu hoạch hoặc chuẩn bị xuất khẩu mới kiểm tra. Doanh nghiệp hiện phải đối mặt với rủi ro lớn khi mua hàng, thanh toán cho nông dân, đóng container rồi mới kiểm nghiệm. Nếu phát hiện không đạt chuẩn, toàn bộ chi phí có thể dồn lên doanh nghiệp.

Ngoài ra, cần tiếp tục cải thiện thủ tục thông quan, xây dựng “luồng xanh”, cửa khẩu thông minh và kết nối với Hải quan Trung Quốc. Về lâu dài, hai nước cần hướng tới công nhận kết quả kiểm nghiệm của nhau, thống nhất tiêu chuẩn và phương pháp. Qua đó, giảm kiểm tra trùng lặp, rút ngắn thời gian thông quan và giảm chi phí cho xuất khẩu sầu riêng.