Vì sao Việt Nam là quốc gia sản xuất, chế biến hạt điều số 1 thế giới?

Giá xuất khẩu tiếp tục tăng

Theo thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, khối lượng xuất khẩu hạt điều tháng 7 năm 2026 ước đạt 72,3 nghìn tấn với giá trị đạt 516 triệu USD, đưa tổng khối lượng và giá trị xuất khẩu hạt điều 7 tháng đầu năm 2026 đạt 413,7 nghìn tấn và 2,91 tỷ USD, tăng 0,3% về khối lượng và tăng 3,7% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.

Giá hạt điều xuất khẩu bình quân 7 tháng đầu năm 2026 ước đạt 7.035 USD/tấn, tăng 3,4% so với cùng kỳ năm 2025. Trung Quốc, Hoa Kỳ và Hà Lan là 3 thị trường tiêu thụ hạt điều lớn nhất của Việt Nam, chiếm thị phần lần lượt là 24,4%, 21,5% và 8%.

So với cùng kỳ năm trước, giá trị xuất khẩu hạt điều từ đầu năm 2026 đến nay sang thị trường Trung Quốc tăng 11,5%, thị trường Hoa Kỳ tăng 8,3%, trong khi thị trường Hà Lan giảm 10,2%. Đáng chú ý, trong nhóm 15 thị trường xuất khẩu lớn nhất, giá trị xuất khẩu hạt điều tăng mạnh nhất ở thị trường Canada với mức tăng 59% và giảm mạnh nhất ở thị trường các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) với mức giảm 66,2%.

Sản phẩm hạt điều rang muối.

Sự phát triển thần kỳ

Những năm cuối thập kỷ 80, 90, thế kỷ 20, không một ai nghĩ, ngành hạt điều của Việt Nam lại có thể vươn lên từ “con số gần như bằng 0” và phát triển “thần kỳ” đến vậy. Tính từ năm 1986 đến nay, năng suất lao động trong khâu chế biến của ngành điều nước ta đã tăng hơn 10 lần từ sơ chế, chế biến thô sơ sang sử dụng máy móc chế biến.

Điều ấn tượng hơn cả không chỉ nằm ở con số xuất khẩu liên tục tăng mà chính là công nghệ, máy móc sản xuất, chế biến do Việt Nam tự chủ chế tạo. Chính nguyên nhân này đã góp phần đưa Việt Nam từ một quốc gia chỉ xuất khẩu hạt điều thô, thì từ năm 2006 đã thành “cường quốc" chế biến xuất khẩu nhân điều lớn nhất thế giới. Từ đó đến nay, ngành sản xuất, chế biến hạt điều của Việt Nam tăng trưởng liên tục, không chỉ xuất khẩu hạt điều nhân, Việt Nam đã đưa ra thị trường những sản phẩm chế biến sâu tới tay người tiêu dùng. Cũng chính điều này giúp sản phẩm của ngành điều Việt Nam gia tăng giá trị và hiệu quả kinh tế, giải quyết việc làm cho người lao động.

Hiện nay, diện tích trồng điều chủ yếu ở vùng Đông Nam Bộ với “thủ phủ” ở tỉnh Bình Phước (nay là TP Đồng Nai), do đó, dù có năng suất thuộc loại cao nhất thế giới hiện nay, nguồn nguyên liệu điều trong nước cũng không thể đủ đáp ứng yêu cầu chế biến, xuất khẩu. Vì vậy việc chúng ta nhập khẩu nguyên liệu về chế biến, chế biến sâu điều đương nhiên. Lấy ví dụ Đức là quốc gia không trồng cà phê nhưng hiện là một trong những nhà rang xay, chế biến cà phê lớn nhất thế giới. Việc chế biến, đặc biệt chế biến sâu kèm theo thương hiệu của mỗi một loại nông sản chính là khâu có giá trị và hiệu quả kinh tế nhất.

Một vài con số ví dụ: Năm 2022, xuất khẩu hạt điều đạt 3,07 tỷ USD; năm 2023, xuất khẩu đạt 3,6 tỷ USD; năm 2024 xuất khẩu đạt 4,34 tỷ USD; năm 2025 kim ngạch xuất khẩu đạt 5,22 tỷ USD. Hiện sản phẩm hạt điều của Việt Nam xuất khẩu đến 112 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tính đến 2025, Việt Nam 19 năm liên tiếp kể từ 2006 đứng số 1 về chế biến và xuất khẩu hạt điều ra thế giới.

Với kết quả này, hạt điều đã vươn lên trở thành mặt hàng nông sản có kim ngạch xuất khẩu lớn thứ ba của Việt Nam trong năm 2025, chỉ đứng sau cà phê (8,6 tỷ USD) và rau quả (8,6 tỷ USD). Trong bối cảnh xuất khẩu gạo sụt giảm mạnh, sự bứt phá của hạt điều càng cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của mặt hàng này trong cơ cấu xuất khẩu nông sản.

Hạt điều được chế biến, đóng hộp.

Theo doanh nhân Mai Hữu Tín, hiện năng suất của ngành điều của Việt Nam khoảng 1,3 tấn-1,4 tấn/ha, trong khi đó, năng suất trung bình của thế giới chỉ đạt khoảng 0,6 tấn/ha. Phần lớn nguồn nguyên liệu điều trên thế giới từ châu Phi, Indonesia, Campuchia đều đổ dồn về Việt Nam. Việt Nam trở thành quốc gia chế biến hạt điều nhân lớn nhất thế giới với khoảng 80% thị phần xuất khẩu.

Việc đẩy mạnh chế biến sâu nhiều sản phẩm càng làm gia tăng giá trị điều Việt Nam. Ngoài tiêu thụ hết sản lượng điều thô trong nước để đủ sản lượng điều nhân xuất khẩu, Việt Nam còn phải nhập thêm điều từ châu Phi, Campuchia để phục vụ chế biến sâu, doanh thu của dòng sản phẩm này đã lên tới cả tỷ USD mỗi năm.

Hiện nay, các doanh nghiệp đã hoàn thiện công nghệ, thiết bị chế tạo máy tự động tách vỏ hạt điều và máy bóc vỏ lụa nhân điều trong dây chuyền chế biến điều xuất khẩu, tiếp tục tạo nên kỳ tích trong ngành điều, góp phần chuyển hẳn sản xuất theo lối thủ công của một ngành hàng sang sản xuất cơ giới hóa, một phần tự động hóa. Và ngành điều Việt Nam trở thành “điểm sáng” có thể xuất khẩu công nghệ, máy móc chế biến hạt điều ra thế giới.