Việc sửa đổi Luật Dầu khí là rất cấp thiết, nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, thúc đẩy ngành dầu khí phát triển bền vững.

Ngành dầu khí là ngành kinh tế mũi nhọn, có vai trò quan trọng bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, bảo đảm tăng trưởng kinh tế của đất nước nhanh và bền vững, bảo vệ an ninh, chủ quyền quốc gia trên biển, đóng góp quan trọng trong hội nhập kinh tế quốc tế.

Luật Dầu khí hiện hành được ban hành năm 1993, được sửa đổi, bổ sung vào các năm 2000, 2008 và các văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành đã tạo điều kiện cho sự phát triển của ngành dầu khí. Giai đoạn 2006-2015, Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) đóng góp trung bình 20-25% tổng thu ngân sách nhà nước, chiếm 18-25% GDP cả nước. Từ năm 2015 đến nay, PVN đóng góp khoảng 10% tổng thu ngân sách nhà nước (trong đó từ dầu thô là 5-6%), chiếm 10-13% GDP cả nước.

Giàn Tam Đảo 01 của Vietsovpetro. Ảnh minh họa: petrovietnam.petrotimes.vn 

Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, điều kiện khai thác dầu khí ngày càng khó khăn, nhất là dầu thô; sản lượng khai thác dầu thô trong nước giảm dần qua các năm giai đoạn 2016-2020, hệ số bù trữ lượng dầu khí (là tỷ lệ giữa gia tăng trữ lượng và sản lượng khai thác) suy giảm ở mức báo động; trữ lượng các mỏ hiện hữu đã vào giai đoạn giảm sâu; các mỏ mới được phát hiện có tiềm năng dầu khí hạn chế, trữ lượng nhỏ, nằm tại vùng nước sâu, xa bờ hoặc có cấu trúc địa chất phức tạp. Đáng chú ý, môi trường đầu tư dầu khí ngày càng khó khăn, từ năm 2019 đến nay, không có hợp đồng dầu khí mới được ký kết; giá dầu thế giới tuy đã phục hồi khả quan hơn nhưng vẫn còn tiềm ẩn nhiều rủi ro...

Một trong những mục tiêu sửa đổi Luật Dầu khí lần này là thiết lập cơ chế, chính sách một cách bao quát, cụ thể, rõ ràng, để các nhà đầu tư tham gia các dự án dầu khí có thể yên tâm triển khai nhanh, hiệu quả các dự án theo đúng quy định của Luật Dầu khí mà không gặp vướng mắc theo quy định tại các luật khác. Hiện hoạt động dầu khí đang bị “trói buộc” bởi hệ thống văn bản pháp luật chồng chéo, do một số luật liên quan đến hoạt động của ngành dầu khí, như: Luật Đầu tư công, Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp... đều ra đời sau so với Luật Dầu khí năm 1993 nên dẫn tới sự đan xen, trùng lặp cần phải được xử lý.

Ngoài ra, để thực sự đẩy mạnh thu hút đầu tư vào hoạt động dầu khí, bảo đảm tính cạnh tranh và tăng sức hấp dẫn của môi trường đầu tư, cần nghiên cứu để bổ sung vào dự thảo luật các hình thức, cơ chế ưu đãi khác (ngoài ưu đãi thuế và mức thu hồi chi phí), mở rộng phạm vi áp dụng chính sách ưu đãi đối với các hợp đồng đã được ký kết và đang thực hiện có quy mô nhỏ nhằm tận thu tài nguyên và tiết kiệm thời gian.

Với mục đích thúc đẩy sớm đưa vào phát triển khai thác các mỏ nhỏ cận biên, cần bổ sung tại dự thảo luật quy định về việc Thủ tướng Chính phủ quy định trình tự thủ tục để xác định và thực hiện ưu đãi, đặc biệt ưu đãi đầu tư mỏ nhỏ cận biên. Một vấn đề khác cũng cần được lưu ý, đó là dự thảo luật cần làm rõ cơ chế xử lý tranh chấp trong hoạt động dầu khí. Việc chồng lấn mỏ dầu với dự án khác như dự án điện gió ngoài khơi có thể xảy ra, song cơ chế xử lý tranh chấp hiện nay như thế nào cũng chưa rõ.

KHÁNH AN