Nâng cao hiệu quả xây dựng khu kinh tế quốc phòng trên các vùng trọng điểm, chiến lược

Thực hiện Nghị quyết số 150/ĐUQSTW ngày 10-8-1998 của Đảng ủy Quân sự Trung ương (nay là Quân ủy Trung ương) về việc Quân đội phát huy vai trò nòng cốt tham gia xây dựng và phát triển kinh tế-xã hội (KT-XH), củng cố quốc phòng (QP), an ninh (AN) trên các địa bàn chiến lược, từ năm 1998, những địa bàn đặc biệt khó khăn, trống dân, thưa dân, nhạy cảm về vấn đề dân tộc, tôn giáo dọc biên giới được khảo sát, nghiên cứu để xây dựng các khu KTQP.

Mục tiêu xuyên suốt là góp phần phát triển KT-XH các vùng dự án, cải thiện và từng bước nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, xây dựng thế trận QP, AN và "thế trận lòng dân" vững chắc, thể hiện sự đền đáp đối với đồng bào những nơi trước kia là căn cứ cách mạng, căn cứ kháng chiến... trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc của Đảng, Nhà nước ta.

Cán bộ, nhân viên, trí thức trẻ tình nguyện Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 327 (Quân khu 3) cùng nhân dân trên địa bàn chăm sóc cây trồng. Ảnh do đơn vị cung cấp

Trên cơ sở đó, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng đã phối hợp với các ban, bộ, ngành xây dựng đề án, ban hành các nghị quyết lãnh đạo, xây dựng cơ chế, chính sách quản lý nhà nước đối với khu KTQP bảo đảm chặt chẽ, hiệu quả. 

Đến năm 2026, Bộ Quốc phòng đã triển khai lực lượng xây dựng các khu KTQP trên những địa bàn trọng điểm, chiến lược từ biên giới đất liền đến các vùng biển, đảo. Các binh đoàn, đoàn KTQP đã phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai xây dựng, phát triển các khu KTQP đạt nhiều kết quả thiết thực.

Các đoàn KTQP, khu KTQP ra đời đã góp phần cùng với cấp ủy, chính quyền địa phương, đơn vị bộ đội đứng chân trên địa bàn xây dựng "thế trận lòng dân" vững chắc, giữ vững ổn định chính trị, củng cố QP, AN tại các địa bàn trọng điểm, chiến lược, khu vực biên giới-nơi mà các doanh nghiệp khác khó có điều kiện đầu tư, địa phương và nhân dân nơi đó chưa có điều kiện và khả năng phát triển. Các đoàn KTQP ra đời cũng đã góp phần tạo thế trận QP, AN liên hoàn dọc tuyến biên giới, là thành phần quan trọng trong khu vực phòng thủ địa phương; bảo đảm tính cơ động, vững chắc, bổ sung, hỗ trợ kịp thời trong xử lý các tình huống. Việc xây dựng cơ sở hạ tầng; duy trì, phát triển các cụm, điểm dân cư trong các khu KTQP còn góp phần tạo sinh kế cho người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế hộ gia đình...

Trí thức trẻ tình nguyện Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 327 (Quân khu 3) hướng dẫn bà con trên địa bàn kỹ thuật chăm sóc cây trồng. Ảnh do đơn vị cung cấp

Ngoài thực hiện tốt công tác dân vận, các đoàn KTQP còn thường xuyên phối hợp với các địa phương, lực lượng có liên quan chuyển giao khoa học-công nghệ, kỹ thuật nuôi trồng vào sản xuất, canh tác, góp phần cùng với các lực lượng, chính quyền địa phương các địa bàn vùng xa xôi, khu vực biên giới, hải đảo thực hiện thắng lợi Nghị quyết số 24-NQ/TW về Chiến lược quốc phòng Việt Nam, Kết luận số 31-KL/TW về Chiến lược quân sự Việt Nam, Nghị quyết số 44-NQ/TW về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; góp phần giúp cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai và thực hiện có hiệu quả công tác quân sự, quốc phòng địa phương, đấu tranh, ngăn chặn hiệu quả sự chống phá của các thế lực thù địch tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới. Người dân trong địa bàn các khu KTQP ngày càng tin tưởng vào Đảng, Nhà nước, Quân đội. 

Bên cạnh những kết quả trên, quá trình xây dựng, phát triển các đoàn KTQP, khu KTQP vẫn còn bộc lộ một số hạn chế, vướng mắc cần sớm được giải quyết, tháo gỡ. Đó là về huy động nguồn lực, cơ chế, chính sách, phối hợp lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Vì thế, để nâng cao hơn nữa hiệu quả hoạt động của các đoàn KTQP, khu KTQP, thời gian tới ngoài việc tiếp tục quán triệt, thực hiện sáng tạo các quan điểm, chủ trương chiến lược của Đảng, Nhà nước về kết hợp kinh tế với quốc phòng, quốc phòng với kinh tế thì việc xây dựng hệ thống cơ chế, chính sách phù hợp cho phát triển các khu KTQP và hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các đoàn KTQP, nâng cao trách nhiệm quản lý, kiện toàn tổ chức biên chế của đoàn KTQP là rất quan trọng. Đồng thời, việc tập trung nguồn lực, xây dựng cơ sở hạ tầng, tổ chức dân cư theo quy hoạch, mục tiêu về QP, AN khu vực biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa cũng sẽ góp phần tạo diện mạo mới trong phát triển KT-XH tại các địa phương vùng xa xôi và tại các khu KTQP khu vực biên giới, biển, đảo. 

Cùng với đó, các đoàn KTQP cũng cần phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương để thực hiện tốt công tác dân vận, triển khai có hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia, tham gia xóa đói, giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc trên địa bàn vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới; góp phần tạo sức mạnh tổng hợp quân-dân, đáp ứng kịp thời yêu cầu nhiệm vụ trong mọi tình huống.