QĐND Online – Đây là thông tin được Ủy viên Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội Đào Trọng Thi trình bày trong Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết đổi mới chương trình, sách giáo khoa (SGK) giáo dục phổ thông chiều 28-11 tại hội trường.
Theo báo cáo giải trình, đa số ý kiến đại biểu tán thành chủ trương xây dựng một chương trình giáo dục phổ thông khả thi, thống nhất trong cả nước nhưng mềm dẻo, linh hoạt, phù hợp với đặc điểm lịch sử, văn hóa và điều kiện kinh tế - xã hội của từng địa phương cũng như điều kiện thực tế của các cơ sở giáo dục. Một số ý kiến đề nghị xây dựng nhiều chương trình giáo dục phổ thông; một số ý kiến khác đề nghị chỉ xây dựng một chương trình giáo dục phổ thông thống nhất trong cả nước. Có ý kiến đề nghị cân nhắc tỷ lệ 20% nội dung “mềm dẻo” là quá nhiều, gây khó khăn cho các địa phương, cơ sở khi thực hiện.
Về vấn đề này, UBTVQH giải trình như sau: Hiện nay, chúng ta đang có một chương trình và một bộ SGK dùng chung cho cả nước. Thực tế cho thấy, việc này tuy có nhiều ưu điểm nhưng cũng đã bộc lộ một số hạn chế như nội dung SGK chưa phù hợp với đối tượng học sinh các vùng, miền và thực tiễn các địa phương, chưa phát huy tính chủ động sáng tạo của giáo viên và các nhà trường.
Trên thế giới hiện nay cũng có một số nước sử dụng nhiều chương trình giáo dục phổ thông khác nhau nhưng đều là những quốc gia có nhiều bang hoặc vùng lãnh thổ tự trị. Nhưng xu thế chung của phần lớn các nước, nhất là các nước có nền giáo dục phát triển, là có một chương trình quốc gia và nhiều SGK, các trường xây dựng chương trình riêng nhưng vẫn phải tuân thủ chương trình quốc gia.
Vì vậy, từ kết quả tổng kết thực tiễn, có nghiên cứu kinh nghiệm của thế giới, UBTVQH nhất trí với đề nghị của Chính phủ là xây dựng một chương trình giáo dục phổ thông khả thi, thống nhất trong cả nước nhưng mềm dẻo, linh hoạt.
 |
| Ảnh minh họa/tinmoi.vn. |
Chương trình giáo dục phổ thông có phần chung là những nội dung cốt lõi và yêu cầu bắt buộc triển khai thực hiện trên phạm vi toàn quốc. Vì đặc điểm tự nhiên, văn hóa, lịch sử, yêu cầu kinh tế - xã hội và điều kiện của các cơ sở giáo dục ở các vùng miền khác nhau của đất nước rất đa dạng nên cần phải có phần “mềm dẻo” trong chương trình để các địa phương bổ sung những nội dung đặc thù và nhà trường vận dụng phù hợp. Đồng thời, chương trình giáo dục phổ thông phải phù hợp với điều kiện thực tế về đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất kỹ thuật của nhà trường cũng như khả năng tiếp thu của học sinh để bảo đảm tính khả thi. Do đó, tỷ lệ thời lượng để các địa phương và nhà trường vận dụng cần phù hợp với nhu cầu và điều kiện thực tế. Tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, UBTVQH sẽ phối hợp cùng Chính phủ xem xét, cân nhắc thật kỹ khi hoàn chỉnh Đề án.
Về việc xã hội hóa biên soạn và xuất bản SGK phổ thông, nhiều đại biểu tán thành chủ trương xã hội hóa công tác biên soạn SGK và nhất trí Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức việc biên soạn một bộ SGK. Tuy vậy, cũng có nhiều ý kiến băn khoăn về tính khách quan và sự công bằng trong việc biên soạn SGK và đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo không tổ chức biên soạn mà chỉ tổ chức thẩm định SGK.
Một số ý kiến đề nghị chú trọng việc xây dựng các quy định về thẩm định nhằm bảo đảm chất lượng SGK và quy định việc lựa chọn SGK theo hướng tăng cường sự tham gia của giáo viên, học sinh và cộng đồng dân cư.
UBTVQH nhận thấy, tổ chức biên soạn chương trình và SGK là công việc khoa học, được thực hiện theo quy trình chặt chẽ và phải đáp ứng những yêu cầu nghiêm ngặt. Xã hội hóa việc biên soạn và xuất bản SGK là định hướng đúng đắn nhưng cần có bước đi thận trọng, vững chắc, tránh những rủi ro có thể ảnh hướng tới quyền lợi của hàng chục triệu học sinh. Xã hội hóa, nhưng Nhà nước cần phải chịu trách nhiệm, hạn chế tối đa những hạn chế, tiêu cực có thể xảy ra. Để chủ động có được chương trình, SGK đạt chất lượng và đáp ứng yêu cầu theo lộ trình chung, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức việc biên soạn một bộ SGK, nhằm bảo đảm an toàn cũng như quyền lợi của học sinh và cơ sở giáo dục trong quá trình triển khai Đề án là đúng chức năng nhiệm vụ của cơ quản lý nhà nước về giáo dục.
Bộ Giáo dục và Đào tạo không trực tiếp biên soạn chương trình, SGK mà chỉ chỉ đạo, tổ chức việc thực hiện công tác này. Trên thực tế, chương trình và SGK được biên soạn bởi tập thể các nhà giáo, nhà khoa học, chuyên gia giáo dục am hiểu về các lĩnh vực khoa học và khoa học giáo dục. Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với cơ quan hữu quan xây dựng cơ chế và giải pháp để huy động tốt nhất đội ngũ làm công tác này.
Tiếp thu ý kiến đại biểu, UBTVQH đề nghị Chính phủ chỉ đạo xây dựng quy trình thẩm định chương trình, SGK phải khoa học, công khai, minh bạch, đảm bảo khách quan, công bằng. Hội đồng quốc gia thẩm định chương trình, sách giáo khoa phải bao gồm các nhà giáo, nhà khoa học, chuyên gia giáo dục được lựa chọn theo quy trình chặt chẽ, được Hội đồng quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực, Ủy ban quốc gia Đổi mới giáo dục và đào tạo thông qua; Hội đồng làm việc độc lập, khách quan trong quá trình thẩm định.
Chính phủ cần chỉ đạo ban hành các văn bản quy định, hướng dẫn lựa chọn SGK để sử dụng trong các cơ sở giáo dục phổ thông bảo đảm quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục với sự bàn bạc dân chủ của giáo viên, phụ huynh, học sinh và ngăn ngừa tác động tiêu cực.
Chính phủ cần nghiên cứu ban hành cơ chế tài chính trong việc biên soạn và sử dụng SGK bảo đảm công bằng, không phân biệt sách do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức việc biên soạn hay do các tổ chức, cá nhân biên soạn.
Về kinh phí thực hiện chương trình này, đa số ý kiến đại biểu cho rằng việc đổi mới chương trình, SGK giáo dục phổ thông là việc hệ trọng, cần dành nguồn kinh phí thỏa đáng. Một số ý kiến đại biểu cho rằng, khái toán kinh phí trong Tờ trình chưa rõ, theo lộ trình nhưng phải chi tiết, cần tăng thêm kinh phí cho các địa phương khó khăn mới đáp ứng được yêu cầu. Một số ý kiến khác lại cho rằng không nên đầu tư ngân sách quá lớn để thực hiện Đề án này. UBTVQH xin giải trình như sau: Đề án Đổi mới chương trình, SGK giáo dục phổ thông chỉ dự toán kinh phí xây dựng chương trình, biên soạn 1 bộ sách giáo khoa; thẩm định chương trình và SGK; thực hiện những công việc cần thiết và trực tiếp liên quan đến tập huấn giáo viên để thực hiện chương trình và SGK mới.
Kinh phí bảo đảm cơ sở vật chất, thiết bị giáo dục và đổi mới đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng thường xuyên đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình và SGK được bố trí ở 2 Đề án khác trong Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 29 của Trung ương.
Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, trong quá trình thực hiện Đề án, UBTVQH sẽ tăng cường giám sát kinh phí thực hiện đổi mới chương trình, SGK giáo dục phổ thông được ghi trong dự toán ngân sách hàng năm của Chính phủ trình Quốc hội theo quy định của Luật Ngân sách Nhà nước; có ưu tiên hỗ trợ đầu tư kinh phí cho các địa phương vùng kinh tế - xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn, vùng biên giới, hải đảo.
Về lộ trình thực hiện Đề án, đa số ý kiến đại biểu tán thành lộ trình triển khai Đề án như nêu trong Đề án và Tờ trình của Chính phủ trình Quốc hội (từ năm học 2018 - 2019, bắt đầu triển khai áp dụng chương trình giáo dục phổ thông và SGK mới theo hình thức cuốn chiếu đối với mỗi cấp tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông). Tuy nhiên, một số ý kiến còn băn khoăn về tiến độ xây dựng chương trình, biên soạn SGK, về việc chuẩn bị cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và cho rằng, nếu không thực sự quyết tâm thì khó có thể thực hiện được. Đề nghị tổ chức thực nghiệm một cách hợp lý, chỉ thực nghiệm những nội dung mới so với chương trình hiện hành. Một số ý kiến đề nghị triển khai “cuốn chiếu” đối với cả cấp tiểu học.
 |
| Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về đổi mới chương trình sách giáo khoa, giáo dục phổ thông với tỷ lệ tán thành cao. |
Vấn đề này UBTVQH cho biết: Khi triển khai thực hiện Nghị quyết 40, việc thực nghiệm chương trình và SGK được tiến hành sau khi biên soạn xong toàn bộ chương trình, SGK và bắt đầu thực hiện “cuốn chiếu” từ các lớp đầu cấp học đối với tất cả các môn học và hoạt động giáo dục; mẫu thực nghiệm lớn (khoảng 2% số học sinh phổ thông trên phạm vi cả nước).
Trong thời điểm hiện nay, ứng dụng thành tựu khoa học giáo dục hiện đại và tham khảo kinh nghiệm quốc tế, việc thực nghiệm chương trình và SGK mới giai đoạn sau năm 2015 chỉ tiến hành đối với những nội dung, phương thức tổ chức dạy học mới so với chương trình hiện hành và được thực hiện ngay trong quá trình xây dựng chương trình, biên soạn sách giáo khoa, do chính các tác giả chương trình, SGK thực hiện theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Việc thực nghiệm được thực hiện tại một số ít các cơ sở giáo dục đại diện cho các vùng miền để rút kinh nghiệm và hoàn chỉnh chương trình, SGK trước khi triển khai đại trà. Như vậy, việc tổ chức thực nghiệm lần này sẽ rút ngắn được thời gian, hạn chế quy mô và giảm được những nội dung không cần thực nghiệm.
Tiếp thu ý kiến đại biểu lo ngại việc triển khai chương trình mới đồng thời ở các lớp thuộc cấp tiểu học sẽ gây xáo trộn ở cấp học này, Dự thảo Nghị quyết đã được chỉnh sửa theo hướng triển khai cuốn chiếu ở cả ba cấp học: tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông.
Với 450 ĐB có mặt (đạt 90,54% tổng số ĐBQH) đã có 397 đại biểu tán thành (đạt tỷ lệ 79,88% tổng số ĐBQH), có 42 ĐB không tán thành (tỷ lệ 8,45%) và 11 ĐB không biểu quyết (tỷ lệ 2,21%).
Như vậy, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về đổi mới chương trình SGK, giáo dục phổ thông với tỷ lệ tán thành cao.
* Trước đó, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XIII với 460 đại biểu tham gia (tỷ lệ 92,56% tổng số ĐBQH); trong đó 455 ĐB tán thành (tỷ lệ 91,55%); 3 ĐB không tán thành (tỷ lệ 0,60%) và không biểu quyết là 2 ĐB (tỷ lệ 0,40%).
Quốc hội cũng đã biểu quyết thông qua Nghị quyết tiếp tục nâng cao hiệu quả thực hiện tái cơ cấu nền kinh tế trong lĩnh vực đầu tư công, doanh nghiệp nhà nước và hệ thống ngân hàng với tỷ lệ tán thành rất cao với 459/460 ĐB có mặt tán thành (tỷ lệ 92,35% tổng số ĐBQH), chỉ có một ĐB không tán thành (0,20%).
PHÚC THẮNG