Với định hướng lấy nghiên cứu khoa học (NCKH) làm động lực nâng cao chất lượng đào tạo, Viện Tên lửa và Kỹ thuật điều khiển (Học viện Kỹ thuật Quân sự) đang từng bước khẳng định vai trò là một trong những đơn vị tiên phong đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trình độ cao gắn với nghiên cứu, phát triển các công nghệ điều khiển hiện đại.

Đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao

Theo Đại tá, TS Cao Hữu Tình, Viện trưởng Viện Tên lửa và Kỹ thuật điều khiển, trong lĩnh vực kỹ thuật quân sự, đào tạo và NCKH luôn song hành. Khi giảng viên hoàn thành tốt nhiệm vụ nghiên cứu, làm chủ công nghệ, từ đó mới có thể truyền đạt cho học viên những tri thức hiện đại, sát yêu cầu thực tiễn. Xuất phát từ quan điểm đó, thời gian qua, Viện luôn xác định gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo với NCKH, xác định đây là hướng phát triển xuyên suốt. Kết quả nghiên cứu được cập nhật vào giáo trình, bài giảng, phòng thí nghiệm, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo.

Cán bộ, giảng viên Viện Tên lửa và Kỹ thuật điều khiển (Học viện Kỹ thuật Quân sự) thực hành nghiên cứu khoa học. Ảnh: THANH TÙNG 

Hiện nay, Viện tổ chức đào tạo cán bộ kỹ thuật quân sự trình độ đại học và sau đại học các ngành: Kỹ thuật điều khiển, tự động hóa, tên lửa, kỹ thuật điện, điện tử y sinh; chủ trì đào tạo 10 chương trình đào tạo kỹ sư quân sự thuộc nhiều chuyên ngành đặc thù như tên lửa phòng không, tên lửa hải quân, ngư lôi, thủy lôi, pháo tàu, thiết bị điện tàu, điện tử y sinh, điều khiển và tin học trong các hệ thống kỹ thuật... Đặc biệt, một số chương trình đào tạo mới được xây dựng theo hướng tiếp cận các công nghệ hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp quốc phòng (CNQP) như thiết kế, chế tạo hệ thống điều khiển tên lửa, đào tạo kỹ sư tên lửa đất đối đất... Đây là những lĩnh vực có hàm lượng khoa học-công nghệ cao, đòi hỏi người học không chỉ nắm chắc lý thuyết mà còn trực tiếp tham gia các nhiệm vụ nghiên cứu.

Cùng với đào tạo đại học, Viện chú trọng đào tạo sau đại học, xây dựng đội ngũ giảng viên, nhà khoa học đầu ngành. Theo Thượng tá, TS Nguyễn Ngọc Tuấn, Chủ nhiệm Bộ môn Kỹ thuật điện, Viện luôn ưu tiên phát triển nguồn nhân lực khoa học chất lượng cao, tạo điều kiện để giảng viên tham gia các đề tài lớn, công bố quốc tế và hình thành các hướng nghiên cứu chuyên sâu. Nhiều cán bộ đã trở thành chuyên gia uy tín trong lĩnh vực điều khiển, tự động hóa. Viện duy trì hợp tác nghiên cứu với nhiều cơ sở đào tạo lớn; tích cực tham gia các hội nghị khoa học chuyên ngành, qua đó không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao phục vụ Quân đội và sự nghiệp phát triển CNQP.

Hướng vào làm chủ công nghệ lõi

Viện Tên lửa và Kỹ thuật điều khiển là một trong những đơn vị nghiên cứu trọng điểm của Học viện Kỹ thuật Quân sự trong lĩnh vực điều khiển và tự động hóa. Các hướng nghiên cứu đều xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của Quân đội, như dẫn đường và điều khiển tên lửa, robot thông minh, điện tử y sinh, nghiên cứu sản xuất vật tư kỹ thuật, bảo đảm kỹ thuật cho các tổ hợp tên lửa và pháo tàu... Từ các nhiệm vụ nghiên cứu, nhiều sản phẩm đã được ứng dụng hiệu quả trong thực tiễn như hệ thống pháo phản lực phóng loạt WM-18VN, hệ thống bán tự động tổng lắp đạn pháo TLĐP-V625, các sản phẩm vật tư kỹ thuật thay thế, các giải pháp sửa chữa, cải tiến tổ hợp tên lửa, pháo tàu và hệ thống mô phỏng huấn luyện kíp chiến đấu tổ hợp tên lửa S300-PMU1...

Theo Đại tá, TS Cao Hữu Tình, mục tiêu của Viện không chỉ tạo ra các sản phẩm cụ thể mà quan trọng hơn là từng bước làm chủ các công nghệ nền tảng, công nghệ lõi-yếu tố quyết định nâng cao năng lực tự chủ trong nghiên cứu, thiết kế và chế tạo vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện đại. Nhiều hướng nghiên cứu mới đã được triển khai như phương pháp dẫn đường hiện đại cho tên lửa dựa trên kỹ thuật học sâu tăng cường; thuật toán phát hiện, nhận dạng và bám sát mục tiêu cho đầu tự dẫn quang điện tử ứng dụng trí tuệ nhân tạo; nghiên cứu dẫn đường robot thông minh trong môi trường thực tế. Những kết quả này không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn tạo tiền đề phát triển các hệ thống điều khiển thông minh, góp phần nâng cao năng lực tự chủ về công nghệ của ngành CNQP.

Minh chứng tiêu biểu cho hiệu quả gắn kết giữa nghiên cứu và đào tạo là công trình “Thiết kế bộ điều khiển bám sử dụng bộ điều khiển vận tốc tỷ lệ cải tiến và giải thuật xử lý ảnh cho hệ thống bóng-bàn” do Thượng tá, TS Phạm Xuân Thủy (Phó chủ nhiệm Bộ môn Tự động và Kỹ thuật tính) và đồng sự nghiên cứu. Công trình giành giải nhất hạng mục Best Paper tại Hội nghị khoa học và Triển lãm quốc tế lần thứ 7 về điều khiển và tự động hóa (VCCA 2024), kết hợp thành công thuật toán điều khiển hiện đại với xử lý ảnh thời gian thực, nâng cao độ chính xác và tính ổn định của hệ thống.

Hệ thống điều khiển bóng-bàn sử dụng thị giác máy tính đã được hoàn thiện và đưa vào khai thác tại phòng thí nghiệm của Bộ môn Tự động và Kỹ thuật tính, trở thành mô hình thực hành phục vụ giảng dạy và nghiên cứu. Theo Thượng tá, TS Phạm Xuân Thủy, việc đưa sản phẩm nghiên cứu vào giảng đường giúp học viên trực tiếp kiểm chứng thuật toán, tiếp cận công nghệ thị giác máy tính, trí tuệ nhân tạo và điều khiển thông minh trong môi trường thực nghiệm, hiện thực hóa phương châm “lấy nghiên cứu phục vụ đào tạo, lấy đào tạo thúc đẩy nghiên cứu".

Để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực và NCKH, thời gian tới, Viện tiếp tục cập nhật chương trình đào tạo theo yêu cầu phát triển khoa học-công nghệ; mở rộng hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu trong và ngoài Quân đội; tổ chức các hội nghị khoa học; xây dựng các nhóm nghiên cứu chuyên sâu và bồi dưỡng đội ngũ nhà khoa học trẻ, góp phần xây dựng nền CNQP hiện đại, tự chủ và từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược.