Đây là năm đầu tiên Hà Nội thực hiện phương thức thi tuyển 4 môn thi bắt buộc, thay vì phương thức kết hợp thi tuyển với xét tuyển như những năm trước đây. Các bài thi môn Toán và Ngữ văn theo hình thức tự luận, thời gian làm bài là 120 phút/ bài thi; bài thi môn Ngoại ngữ thi theo hình thức kết hợp trắc nghiệm khách quan và tự luận, thời gian làm bài là 60 phút; bài thi môn Lịch sử thi theo hình thức trắc nghiệm khách quan, thời gian làm bài là 60 phút.

Việc thay đổi phương thức thi tuyển vào lớp 10 ít nhiều gây xáo trộn trong tâm lý học sinh và phụ huynh. Tuy nhiên, thông tin này đã được thông báo từ giữa năm 2018 nên đến nay, phần đông học sinh, phụ huynh và dư luận ủng hộ, đồng thuận với phương thức thi tuyển này. Vì thực tế cho thấy, phương thức kết hợp thi tuyển với xét tuyển đã vô hình trung làm cho học sinh học lệch, chỉ tập trung vào hai môn Toán và Ngữ văn, các môn còn lại bị xem nhẹ. Điều này đã khiến một bộ phận không nhỏ học sinh khi lên bậc THPT học yếu ở các môn Ngoại ngữ, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Lịch sử, Địa lý, Giáo dục công dân. Mặt khác, điểm THCS được tính trong điểm xét khi tuyển sinh gây ra bệnh thành tích trong nhiều trường, dẫn đến việc đánh giá học sinh thiếu thực chất. Trên thực tế có nhiều học sinh có 4 năm học lực đều khá, giỏi, nhưng khi thi tuyển vào lớp 10 có kết quả thấp, trái ngược với kết quả trong học bạ. Từng có những lớp học với tỷ lệ học sinh giỏi 4 năm THCS đạt hơn 60%, nhưng có tới gần nửa số học sinh trong tỷ lệ giỏi đó chỉ đạt điểm trung bình khi thi hai môn Toán và Ngữ văn vào lớp 10 THPT. Qua khảo sát chất lượng thực tế, cán bộ thanh tra giáo dục cho biết, do việc đánh giá kết quả học tập giữa các nhà trường khác nhau (có trường và giáo viên đánh giá chặt chẽ, tổ chức ra đề kiểm tra, thi học kỳ khó, nhưng cũng có trường và giáo viên đánh giá chưa sát, tổ chức ra đề kiểm tra, thi học kỳ dễ), từ đó dẫn đến tình trạng cùng một chương trình nội dung, song chất lượng giáo dục ở các trường có độ vênh vì hiện tượng chạy theo thành tích trong giáo dục vẫn xảy ra ở nhiều cơ sở giáo dục.

Có thể khẳng định rằng, việc thay đổi phương thức thi tuyển là nằm trong lộ trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Phương thức tuyển sinh này kế thừa được những ưu điểm và khắc phục được các hạn chế, bất cập từ phương thức tuyển sinh từ những năm học trước. Phương thức này giúp học sinh khắc phục được tình trạng học tủ, học lệch, hạn chế thái độ ứng xử môn chính, môn phụ trong học tập, từng bước tiến tới việc “học gì thi nấy”. Mặt khác, việc đổi mới phương thức thi tuyển cũng tạo cơ hội cho học sinh tiếp cận hình thức trắc nghiệm khách quan trong bài thi, từng bước làm quen với hình thức của bài thi trong kỳ thi THPT quốc gia sau này.

Tất nhiên, với một phương thức thi tuyển là duy nhất cũng ít nhiều gây bỡ ngỡ, áp lực cho các em học sinh. Nhưng áp lực này chính là động lực tích cực, thôi thúc các em học thực chất, thi thực chất, bảo đảm cho việc thi ở bậc THPT phản ánh đúng năng lực, trình độ học sinh, góp phần nâng cao tính khách quan, công bằng, minh bạch trong công tác tuyển sinh.

NGÔ VĂN DƯƠNG