Giữ các em ở lại trường
Trường Phổ thông dân tộc bán trú Trung học cơ sở (PTDTBT THCS) Keng Đu (xã Keng Đu, huyện Kỳ Sơn, tỉnh Nghệ An) có 235/340 học sinh ở lại trường theo diện bán trú. Đã thành thông lệ, hằng ngày, cứ sau tiếng trống hết giờ học buổi chiều, các em học sinh lại hối hả trở về khu ký túc xá cất sách vở, thay quần áo rồi ra vườn chăm rau xanh; vui chơi thể thao, vệ sinh cá nhân, ăn cơm tối, ôn bài… Tất cả diễn ra rất nền nếp và trật tự.
Trường PTDTBT THCS Keng Đu cách trung tâm huyện Kỳ Sơn khoảng 70km. Nhưng do cuộc sống của người dân nơi đây rất khó khăn, thiếu thốn nên có một dạo xã Keng Đu luôn là điểm “nóng” với tình trạng học sinh nghỉ học giữa chừng rất đông. Từ năm 2013, khi Trường PTDTBT THCS Keng Đu chính thức đi vào hoạt động theo mô hình bán trú thì mọi chuyện đã thay đổi. Theo chủ trương của Nhà nước, nhà trường được đầu tư xây dựng khu ký túc xá, bếp ăn cho học sinh. Học sinh thuộc diện bán trú được hỗ trợ 460 nghìn đồng và 15kg gạo/người/tháng. Các em không còn phải lo chỗ ăn nghỉ, bữa cơm khi xa gia đình nên đã yên tâm bám trường, lớp học tập.
Học sinh Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Nậm Típ tăng gia sản xuất, góp phần cải thiện bữa ăn hằng ngày.
“Gia đình em ở bản Huồi Xui, cách trường khoảng 25km, trước đây cũng vì nghèo khó, xa xôi mà nhiều anh chị trong bản phải nghỉ học giữa chừng. Nhưng giờ được Nhà nước nuôi, có chỗ ăn, nghỉ tại trường nên em và các bạn đã yên tâm để theo học con chữ, thực hiện ước mơ sau này làm giáo viên" - Seo Vòng Súc, học sinh lớp 8A chia sẻ.
Cùng nằm trên địa bàn huyện Kỳ Sơn, Trường PTDTBT THCS Nậm Típ được đánh giá là một trong những trường có nhiều cách làm hay để nâng cao chất lượng học tập, chăm lo thể chất cho học sinh. Ngôi trường là mái nhà chung của 329 học sinh con em đồng bào các dân tộc thiểu số thuộc 2 xã biên giới: Mường Ải, Mường Típ, trong đó có tới 251 em thuộc diện bán trú. Ngoài việc giảng dạy, quản lý học sinh, toàn bộ giáo viên của trường đã chung tay, khuyến khích học trò xây dựng vườn rau xanh, tận dụng khuôn viên rộng rãi để xây chuồng trại nuôi lợn, cải thiện bữa ăn cho học trò. Hằng ngày, cứ hết giờ giảng dạy, học tập trên lớp thì cả thầy và trò lại chăm sóc vườn rau, cho lợn ăn. Rau xanh luôn đáp ứng đủ các bữa ăn quanh năm cho học trò bán trú.
Thầy giáo Nguyễn Công Danh, Hiệu trưởng Trường PTDTBT THCS Nậm Típ cho biết: “Chúng tôi quản lý, rèn luyện học sinh nền nếp, kỷ luật. Bên cạnh học tập kiến thức trên ghế nhà trường, các em còn được tham gia các hoạt động tập thể, tăng gia sản xuất. Với mô hình trường bán trú, chúng tôi nhận thấy chất lượng giảng dạy, học tập của giáo viên, học sinh nhà trường được nâng lên đáng kể”.
Đứng chân ở địa bàn xã Tri Lễ, huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An, Trường PTDTBT THCS Tri Lễ có 320 học sinh thuộc diện bán trú. Trong số đó chủ yếu là con em đồng bào dân tộc Mông ở các bản, làng biên giới xa hàng chục ki-lô-mét. Ngôi trường chính thức đi vào hoạt động theo mô hình bán trú từ năm 2012, trong đó có những em thuộc thế hệ học sinh đầu tiên đang dần thực hiện được ước mơ của mình. Cụ thể như em Xồng Bá Nênh, bản Huồi Mới 2 và em Thò Bá Ngọc, bản Huồi Xái 2 đang theo học Trường Thiếu sinh quân.
Khắc phục những tồn tại
Hiện tại, trên địa bàn tỉnh Nghệ An có 30 trường PTDTBT và 70 trường có học sinh bán trú đang hoạt động có nền nếp, hiệu quả. Trong đó trường bán trú ở các huyện vùng cao trong tỉnh đã và đang góp phần kéo giảm tỷ lệ học sinh bỏ học, từng bước nâng cao chất lượng giáo dục ở địa bàn khó khăn.
Theo Nghị định số 116/2016/NĐ-CP của Thủ tướng Chính phủ quy định chính sách hỗ trợ học sinh và trường phổ thông ở xã, thôn đặc biệt khó khăn, các trường bán trú được hỗ trợ, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất trường lớp và trang thiết bị, đồ dùng dạy học, nhà ở, bếp ăn, công trình nước sạch, nhà vệ sinh… đáp ứng nhu cầu giảng dạy, học tập và sinh hoạt cho thầy và trò. Bên cạnh đó, nhiều trường có học sinh bán trú cũng đã linh hoạt tổ chức mô hình “bán trú dân nuôi”. Tuy nhiên trên thực tế, các trường bán trú vẫn còn gặp không ít khó khăn, tồn tại cần có biện pháp khắc phục. Nhiều trường PTDTBT vẫn còn thiếu cơ sở vật chất, hạ tầng để phục vụ học sinh bán trú. Thầy Hồ Đức Toàn, Quản sinh bán trú Trường PTDTBT THCS Tri Lễ cho biết: “Trường chúng tôi có 320 em học sinh thuộc diện bán trú, nhưng chỉ có 16 phòng nội trú, trung bình 20 em phải ở trong một phòng rất chật chội. Trường vẫn chưa có các hạng mục nhà ăn, bàn ăn nên học sinh phải nhận cơm về phòng ở rất bất tiện. Các công trình vệ sinh được thiết kế cũng không đủ đáp ứng nhu cầu sử dụng cho số lượng lớn học sinh. Đó là chưa nói đến sân chơi, diện tích đất đai để các em tham gia lao động sản xuất sau giờ học”.
Cùng chung quan điểm với đồng nghiệp, thầy giáo Nguyễn Công Danh, Hiệu trưởng Trường PTDTBT THCS Nậm Típ cũng cho rằng cơ sở vật chất của nhà trường vẫn còn nhiều thiếu thốn như nhà ăn, bếp ăn, khu nhà ở cho học sinh còn chật hẹp. Để khắc phục những hạn chế, tạo điều kiện về nơi ăn chốn ở cho học sinh diện bán trú, ngành giáo dục tỉnh Nghệ An kêu gọi các tổ chức đoàn thể, cộng đồng để huy động các nguồn lực xã hội ủng hộ, hỗ trợ cho các trường.
Bài và ảnh: VIẾT LAM