Ngày 18-5-2016, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 844/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Hỗ trợ xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025”. Đề án mở ra tư duy mới, cách thức mới liên kết nguồn lực từ các viện, trường đại học, doanh nghiệp đến thị trường, nhằm tạo ra những doanh nghiệp mới và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo thông qua hoạt động hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp. Phát biểu tại Diễn đàn đại học Việt Nam-Phần Lan với chủ đề “Vai trò của đại học trong hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo và thúc đẩy hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo trong các trường đại học”, ông Chu Ngọc Anh, Bộ trưởng Bộ KH&CN cho rằng: Bên cạnh chức năng đào tạo con người, vai trò của các trường đại học ngày càng quan trọng trong hoạt động NCKH, phát triển công nghệ và hợp tác với khu vực doanh nghiệp để thương mại hóa, ứng dụng các kết quả KHCN. Trường đại học là thành tố quan trọng trong hệ sinh thái khởi nghiệp và hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia. Các trường đại học mạnh phải là các chủ thể nghiên cứu mạnh, là nguồn sản xuất tri thức và công nghệ cho xã hội, cung cấp ý tưởng sáng tạo dồi dào cho các dự án khởi nghiệp, đóng góp cho sự gia tăng tài sản trí tuệ và năng lực trí tuệ của các doanh nghiệp.

Chuyên gia tại các trường đại học tích cực nghiên cứu, ứng khoa học công nghệ. Ảnh: THU HIỀN

Kết quả khảo sát hoạt động KHCN ở các cơ sở giáo dục đại học giai đoạn 2011-2016 do PGS, TS Vũ Văn Tích, Trưởng nhóm nghiên cứu Đại học Quốc gia Hà Nội, thực hiện tại 9 trường đại học khối kỹ thuật công nghệ cho thấy, có 1.729 hợp đồng chuyển giao được ký kết và thực hiện. Hoạt động KHCN trong ngành giáo dục và đào tạo là tập trung nghiên cứu các lĩnh vực nông-lâm-ngư-y, trong đó có những nghiên cứu về y-dược mang tính đột phá và chất lượng cao. Tuy nhiên, nếu so với vị trí, tiềm lực về con người, cơ sở vật chất sẵn có thì những kết quả đạt được về KHCN, chuyển giao KHCN trong các cơ sở giáo dục đại học còn khiêm tốn và chưa thực sự kết nối với đời sống. Về vấn đề này, theo ông Lý Đình Quân, Giám đốc Trung tâm ươm tạo khởi nghiệp Sông Hàn: Cần xác định vai trò quan trọng của khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong trường đại học để có tầm nhìn và định hướng phát triển đổi mới sáng tạo trong môi trường giáo dục. Trong đó, cần có sự liên kết chặt chẽ và hiệu quả với các thành tố của hệ sinh thái khởi nghiệp, như: Liên kết với chính quyền địa phương, doanh nhân, nhà đầu tư, các tổ chức xã hội. Thúc đẩy giáo dục khởi nghiệp là bước đi nền tảng tạo nguồn lực trẻ với tư duy sáng tạo, dễ dàng tiếp nhận các tri thức sáng tạo đổi mới, kỹ năng công nghệ, làm tiền đề thúc đẩy các ý tưởng KHCN có yếu tố thị trường, công nghệ mang lại cơ hội lớn hơn cho việc ươm tạo KHCN. Bên cạnh đó cần xây dựng các trung tâm thí nghiệm thực hành, ứng dụng các thiết bị, công cụ mới có thể dễ dàng tạo ra các sản phẩm mẫu từ những ý tưởng sáng tạo, cũng như có sẵn các chuyên gia tư vấn để các ý tưởng triển khai sát với thực tế.

Theo ông Phạm Tuấn Hiệp, Giám đốc ươm tạo, BK-Holdings (Trường Đại học Bách khoa Hà Nội): Trường Đại học Bách khoa Hà Nội đang triển khai các hoạt động đặc trưng của phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp cấp độ 2 là hệ sinh thái cơ bản, giai đoạn ươm tạo với các đặc điểm như thành lập doanh nghiệp trong trường đại học-những doanh nghiệp này vừa là sản phẩm của việc thương mại hóa tài sản trí tuệ hoặc cơ hội kinh doanh trong trường đại học, vừa là đối tác để thúc đẩy hợp tác kinh doanh, thúc đẩy thương mại hóa trong trường đại học. Thành lập trung tâm thương mại hóa và chuyển giao công nghệ gắn với các trường đại học có các nhóm ngành về kỹ thuật công nghệ hay xây dựng các xưởng mẫu, phòng thiết kế để hỗ trợ cho việc tạo ra các sản phẩm thương mại mẫu, sản phẩm thương mại thử nghiệm…

Việc xây dựng môi trường NCKH tại các trường đại học đang trở nên cấp thiết để hình thành một thế hệ doanh nghiệp tư nhân KHCN hiệu quả, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế-xã hội. Chính vì vậy phải có sự thay đổi tư duy, đột phá trong cách tiếp cận mới của hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Trên cơ sở đó hình thành các doanh nghiệp tư nhân có sản phẩm, dịch vụ KHCN có sức cạnh tranh và hội nhập quốc tế.

DƯƠNG SAO