Niềm vui chưa trọn giữa mùa bội thu

Tết Bính Ngọ 2026, du lịch Việt đón khoảng 14 triệu lượt khách, tăng 12% so với cùng kỳ. Nhiều điểm đến đạt công suất phòng rất cao: Lô Lô Chải (Tuyên Quang) 100%, Phú Quốc (An Giang) 95%, Sa Pa (Lào Cai) 90-95%, Đà Lạt và Phan Thiết (Lâm Đồng) 80-90%. Kỳ nghỉ 9 ngày, thời tiết thuận lợi và các chương trình kích cầu đã tạo cú hích đầu năm, mang lại bức tranh tăng trưởng rõ nét, an toàn và sôi động cho toàn ngành.

Du khách nghe giới thiệu về di tích Côn Sơn (TP Hải Phòng). 

Bên cạnh niềm vui về một mùa vàng bội thu, nhiều điểm du lịch trở thành điểm “nóng” khi lượng khách du lịch tăng cao đột biến, người du xuân mà phải chịu cảnh tắc đường. Tại Ninh Bình, ngày 20-2, Ban quản lý khu Di sản Tràng An thông báo quá tải, nhiều khách đến nơi mua vé trực tiếp phải xếp hàng chờ nhiều tiếng nên bỏ cuộc giữa chừng; Tam Cốc (Ninh Bình) ghi nhận tình trạng gián đoạn vận chuyển vào trưa mồng 5 Tết. Các tuyến phố chính ở Sa Pa ô tô nối thành hàng dài tưởng chừng không có điểm kết thúc. Nhiều điểm du lịch ở Tuyên Quang chật kín khách, ùn tắc tại dốc Thẩm Mã, đèo Mã Pì Lèng, sông Nho Quế. Đường đến núi Bà Đen (Tây Ninh) tê liệt hơn 10km... Nhiều du khách phải “quay xe” vì không thể tiếp cận điểm đến, dù đã cất công đi cả trăm cây số. Các điểm đến không chỉ "oằn mình" chịu đựng lượng người đông, ồn ào mà còn cả lượng rác thải bị xả ra môi trường.

Không chỉ Tết, ngay trước Tết, chuyến đi của chúng tôi tới bản Phiêng Cành (Mộc Châu, Sơn La) cũng gặp cảnh tương tự. Đi ngắm hoa, vãng cảnh nhưng hàng đoàn xe ô tô dài cả cây số khiến con đường vốn bình yên của bản trở nên bụi mù, ồn ã. Xe tiến không được, lùi không xong, người nào cũng mướt mải mồ hôi, tiếng còi xe, tiếng cãi vã vì không ai chịu nhường ai của các xe phía trước làm cho cả đoàn chúng tôi mệt mỏi, chán nản, không ai muốn tiếp tục đi. Chuyến đi vì thế không thể kéo dài như dự định.

Bà Đậu Ngọc Nhân, Phó chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Tuyên Quang, Phó giám đốc điều hành Công ty TNHH Vận tải và Thương mại dịch vụ Thành Trung, nhìn nhận: “Dưới góc độ người làm du lịch, tôi cho rằng tình trạng quá tải cục bộ tại một số điểm ở Tuyên Quang dịp Tết vừa qua trước hết phản ánh sức hút rất lớn của du lịch vùng cao. Đây là tín hiệu tích cực về thương hiệu điểm đến. Tuy nhiên, nhiều khách đến mà không nắm được rằng các khu lưu trú đã được lấp đầy phòng khiến việc kiểm soát quá tải gặp khó khăn. Bà con, chính quyền, hiệp hội cũng cố gắng thu xếp nhưng không xuể vì dư địa hạn chế. Trong nhóm các thành viên Hiệp hội Du lịch tỉnh Tuyên Quang, chúng tôi cũng thông tin và hỗ trợ nhau trong suốt dịp Tết. Có thành viên còn mở cửa cho khách vào và bố trí mọi cách để khách không bị ngủ ngoài trời mà cũng không đủ tải”.

Du khách chụp ảnh kỷ niệm tại Ngọa Vân (Quảng Ninh).

Khi tốc độ tăng trưởng khách vượt quá năng lực hạ tầng, dịch vụ và khả năng kiểm soát môi trường thì áp lực là điều khó tránh khỏi. Quá tải không chỉ làm giảm chất lượng trải nghiệm của du khách mà còn tác động trực tiếp đến cảnh quan, văn hóa bản địa và đời sống người dân.

"Đường dài mới biết ngựa hay"

Du lịch không chỉ là ngành "công nghiệp không khói" đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế-xã hội mà còn là một nhịp cầu văn hóa, là sức mạnh mềm của mỗi quốc gia. Trong bối cảnh hiện nay, câu chuyện của ngành không còn dừng ở việc có khách hay không mà là quản trị dòng khách ra sao để bảo đảm tăng trưởng bền vững, giữ gìn thương hiệu điểm đến và nâng cao trải nghiệm du khách. Những dịp cao điểm như lễ, tết chính là “phép thử” khắc nghiệt nhất.

Thực tế cho thấy, nhiều địa phương đã chủ động chuyển mình. Tại Phong Nha-Kẻ Bàng (Quảng Trị), thay vì chạy theo số lượng, điểm đến này kiên định với chiến lược giới hạn khách để bảo đảm chất lượng dịch vụ và cân bằng hệ sinh thái. Sự tiết chế ấy giúp di sản duy trì đẳng cấp quốc tế, đồng thời giữ được “độ bền” trong khai thác. Ở Hà Nội, mùa lễ hội đầu năm tại chùa Hương ghi nhận hàng vạn lượt khách mỗi ngày. Chính quyền xã Hương Sơn chủ động giải tỏa hàng quán lấn chiếm từ trước Tết, sắp xếp không gian gọn gàng, sạch sẽ. Ngày Tết, có lúc người lên chùa Hương đông nghìn nghịt, ban tổ chức nhanh chóng tuyên truyền khuyến nghị du khách tránh giờ cao điểm, lực lượng lái đò được bố trí phục vụ xuyên ngày đêm. Theo ông Lê Duy Mạnh, Phó ban quản lý Di tích Côn Sơn-Kiếp Bạc (TP Hải Phòng), năm nay lượng khách đến khu di tích tăng 39% so với năm ngoái. Để phục vụ tốt du khách và tránh tình trạng quá tải khi khách đến quá đông vào một thời điểm cũng như để giám sát chặt chẽ việc đốt vàng mã theo tín ngưỡng của người dân, Ban quản lý tăng nguồn nhân lực 100 người, thành lập tổ vệ sinh môi trường, tăng cường thùng rác, ký hợp đồng với công ty môi trường để tăng tần suất vận chuyển rác ra...

Năm nay là mùa lễ hội đầu tiên sau khi Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử-Vĩnh Nghiêm-Côn Sơn, Kiếp Bạc được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) ghi danh là Di sản văn hóa thế giới, tỉnh Quảng Ninh thực hiện miễn phí vé thắng cảnh nên lượng khách về Yên Tử cao kỷ lục, có ngày lên tới 45.000 khách, tăng hơn 200% so với năm 2025. Ông Mai Vũ Tuấn, Trưởng ban quản lý Di sản thế giới Vịnh Hạ Long-Yên Tử cho biết sẽ thay đổi phương thức quản trị như áp dụng trí tuệ nhân tạo, kiểm soát người vào bằng căn cước công dân...

Biểu diễn nghệ thuật tại Lễ khai hội Xuân Yên Tử (Quảng Ninh) năm 2026. 

Theo bà Đậu Ngọc Nhân, quản trị điểm đến là bài toán khó, đặc biệt với những địa điểm có không gian tự nhiên hạn chế và không thể mở rộng hạ tầng tùy ý. Thách thức lớn nhất là phải cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn tài nguyên, vì không thể “mở rộng vô hạn” chỉ để đón thêm khách. Tuy nhiên, khó không có nghĩa là không làm được. Với những điểm không thể tiếp nhận quá đông khách du lịch cùng lúc, hướng đi phù hợp là nâng cao chất lượng dịch vụ và giá trị trên mỗi du khách, thay vì chạy theo số lượng. Đó là chuyển từ tư duy đông khách sang tư duy phát triển bền vững. Quản trị điểm đến phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, hiệp hội và doanh nghiệp, thay vì để từng đơn vị tự xử lý riêng lẻ.

 “Trước mắt, để không rơi vào vòng xoáy quá tải, giải pháp nằm ở quy hoạch phân luồng khách, xác định sức chứa của từng điểm đến, ứng dụng công nghệ quản lý lưu lượng và phát triển thêm sản phẩm vệ tinh để giãn khách. Đồng thời, truyền thông cũng cần định hướng du khách tới những trải nghiệm đa dạng hơn thay vì tập trung vào một vài điểm “nóng”, bà Đậu Ngọc Nhân bày tỏ.

"Đường dài mới biết ngựa hay”. Sự bền bỉ, tỉnh táo và tầm nhìn dài hạn hôm nay sẽ quyết định vị thế của du lịch Việt Nam trên hành trình phía trước.