Tuy nhiên, trong dòng chảy ào ạt, sôi động đó, mỗi năm cũng có hàng chục nghìn doanh nghiệp hụt hơi, đuối sức, phải dừng hoạt động, giải thể hoặc phá sản. Theo Tổng cục Thống kê (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), trong năm 2015, có tới hơn 71.000 doanh nghiệp ngừng hoạt động. Ngoài hơn 55.000 doanh nghiệp tạm “nghỉ dưỡng” để chờ đóng mã số doanh nghiệp, thì hơn 15.000 doanh nghiệp ngừng hoạt động do nảy sinh khó khăn, hoạt động không hiệu quả. Còn trong 2 tháng đầu năm nay, có 16.471 doanh nghiệp phải ngừng hoạt động do khó khăn, trong đó 1.289 là doanh nghiệp tư nhân và 829 là công ty cổ phần.

Thôi thì, các doanh nghiệp quá yếu, buộc phải dừng hoạt động, giải thể, phá sản cũng là lẽ đương nhiên trong kinh tế thị trường. Điều đáng lo ngại là trong số hàng trăm nghìn công ty đang hoạt động, vẫn lẩn khuất, nhộn nhạo khá nhiều doanh nghiệp làm ăn theo kiểu “chộp giật”, mánh lới, kinh doanh bất chính. Cơ quan chức năng từng phát hiện nhiều công ty được lập ra chủ yếu để mua bán hóa đơn; luôn tìm kẽ hở của pháp luật để khai man, trốn thuế; không thực hiện chế độ báo cáo tài chính, nộp ngân sách. Không ít công ty ra đời kinh doanh theo kiểu “chỉ trỏ” (trung gian, môi giới), nhiều nhất là trong lĩnh vực nhà đất, giới thiệu việc làm, xuất khẩu lao động, kinh doanh đa cấp... Hiện tượng “công ty ma”, “doanh nghiệp chạy làng”, “công ty mất tích” xảy ra ngày càng phổ biến. Điều này không chỉ gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước, làm vẩn đục môi trường kinh doanh, mà nhiều người dân cũng bị lừa oan uổng “tiền mất tật mang”. Vụ việc bán hàng đa cấp bất chính của Công ty Liên Kết Việt vừa bị phanh phui là một ví dụ điển hình về thực trạng này.

Ảnh minh họa: vietnamplus.vn. 

Thành lập các doanh nghiệp mới có thực lực, làm ăn chân chính, không hạn chế về quy mô, số lượng, loại hình là định hướng đúng của Đảng và Nhà nước, do đó cần tiếp tục khuyến khích, tạo điều kiện. Dẫu vậy, đi đôi với tạo sự thông thoáng về cơ chế, chính sách, khuyến khích doanh nghiệp hoạt động, các cơ quan chức năng cần nghiên cứu, đánh giá, thẩm tra kỹ trước khi cấp giấy phép thành lập doanh nghiệp; có cơ chế xác minh nhân thân chủ doanh nghiệp, kiên quyết loại bỏ những doanh nghiệp không có vốn, trụ sở kinh doanh không rõ ràng, ngành nghề kinh doanh không phù hợp... Việc tăng cường cải cách hành chính, bãi bỏ các thủ tục rườm rà, rút ngắn thời gian đăng ký kinh doanh, thành lập doanh nghiệp mới phải đồng thời với làm tốt công tác quản lý doanh nghiệp sau kinh doanh. Đặc biệt, cần tránh tình trạng dễ dãi, xuê xoa, chạy theo thành tích địa phương (về chỉ tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế, số lượng doanh nghiệp mới, thu ngân sách, nhu cầu giải quyết việc làm, thu nhập cho người lao động) mà thiếu chặt chẽ trong khâu thẩm định, cấp phép, cho phép ra đời những doanh nghiệp yếu kém, kinh doanh theo kiểu “chộp giật”, mánh lới, làm nhiễu nhương môi trường kinh doanh và gây bất bình dư luận. Biện pháp phòng ngừa, thanh lọc từ xa các doanh nghiệp làm ăn yếu kém hay những “công ty lừa”, "doanh nghiệp ma", “công ty mất tích” chính là góp phần làm trong sạch, lành mạnh môi trường kinh doanh tại Việt Nam.

LÊ THIẾT HÙNG