51 năm đã trôi qua sau trận đánh lịch sử năm nào, ký ức về tấm gương chiến đấu dũng cảm của đồng đội vẫn còn vẹn nguyên trong dòng hồi tưởng của các cựu chiến binh Trung đoàn 1 - U Minh. Theo lời kể của Đại tá Vũ Doãn Tùng, Trưởng ban liên lạc, đêm 11 rạng sáng 12-4- 1975, Trung đoàn 1 - U Minh sử dụng 3 tiểu đoàn thực hành tiến công chi khu Ba Càng và đã gặp phải sự kháng cự quyết liệt của kẻ thù.

Địch sử dụng 1 tiểu đoàn bộ binh và 1 chi đoàn xe thiết giáp M113 từ Vĩnh Long xuống đánh bật Tiểu đoàn 307 chủ công của Trung đoàn, gây cho ta những tổn thất nặng nề, với hơn 60 đồng chí hy sinh. Nhiều trường hợp không lấy được thi thể.

Dâng hương tưởng nhớ đồng đội. 

Phát biểu tại buổi gặp mặt, Thượng tướng Mai Quang Phấn, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, từng là cán bộ của Trung đoàn 1 - U Minh thời kỳ chiến đấu ác liệt nhất khẳng định: “Trận Ba Càng có thể coi là trận đánh lớn cuối cùng của Trung đoàn 1 chúng tôi trước ngày giải phóng. Trận đánh tuy tổn thất nhưng đã cho thấy ý chí kiên cường, dũng cảm và tinh thần chấp hành mệnh lệnh, quyết tâm chiến đấu đến hơi thở cuối cùng của bộ đội, để lại nhiều ký ức sâu đậm không thể quên trong lòng nhiều cán bộ, chiến sĩ”.

May mắn được trở về sau ngày giải phóng, những người lính Trung đoàn 1 - U Minh lúc nào cũng đau đáu nỗi niềm khi đồng đội còn nằm lại chiến trường. Chính vì thế, khi hoàn thành nhiệm vụ về với cuộc sống đời thường, mỗi dịp tháng Tư, những cựu chiến binh lại tụ họp làm mâm cơm tổ chức lễ giỗ chung cho đồng đội.

Các cựu chiến binh cùng ôn lại kỷ niệm xưa. 

Theo cựu chiến binh Chu Duyên Hải, nguyên chiến sĩ Tiểu đoàn 307, lễ giỗ ban đầu chỉ quy tụ một số cựu chiến binh của Tiểu đoàn 307 trên địa bàn TP Hà Nội. Sau này, từ ý nghĩa của buổi lễ, nhiều đồng đội biết tin cũng tìm đến cùng tham gia. Và đến nay, các cựu chiến binh Trung đoàn 1 - U Minh ở nhiều địa phương khác như: Cần Thơ, Nghệ An, Thanh Hóa, Bắc Ninh… cũng đến dự ngày giỗ để thắp nén tâm nhang tưởng nhớ các liệt sĩ và cùng ôn lại kỷ niệm thời quân ngũ.

Không dừng lại ở đó, các cựu chiến binh đã tập hợp nhau lại và quyết tâm đi tìm, thực hiện hành trình tri ân, trả lại tên cho đồng đội. Từ năm 2013 đến nay, Ban liên lạc cựu chiến binh Trung đoàn 1 - Minh Khu vực Hà Nội đã phối hợp với các cơ quan chức năng xác định danh tính được 51 hài cốt liệt sĩ của đơn vị hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ và làm nhiệm vụ quốc tế trên nước bạn Campuchia.

Riêng liệt sĩ hy sinh trong trận đánh chi khu Ba Càng, với vai trò là nòng cốt, Ban liên lạc đã tích cực hỗ trợ tìm kiếm và xác định được danh tính của 34 liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN. Trong đó, 32 gia đình đã hoàn thành việc đón hài cốt liệt sĩ về an táng tại quê nhà. Mọi kinh phí cho hoạt động này đều do các thành viên ban liên lạc tự nguyện đóng góp hoặc huy động nguồn xã hội hóa từ các nhà hảo tâm.

Vợ chồng cựu chiến binh Nguyễn Chí Công (bên phải) trao kinh phí hỗ trợ hoạt động nghĩa tình đồng đội. 
 Ban liên lạc gửi thư cảm ơn nghĩa cử cao đẹp của gia đình đồng đội.

Tại buổi gặp mặt năm nay, vợ chồng cựu chiến binh Nguyễn Chí Công đã tặng Ban liên lạc 100 triệu đồng từ việc tiết kiệm lương hưu để làm kinh phí duy trì hoạt động nghĩa tình, tri ân đồng đội. “Chặng đường tri ân, trả lại tên đồng đội có nhiều thuận lợi nhưng cũng gặp không ít khó khăn. Gia đình tôi mong muốn được chia sẻ phần nào đó để thêm một phần mộ được trả lại tên là thêm một gia đình có được niềm hạnh phúc đoàn tụ” - ông Nguyễn Chí Công tâm sự.

Được biết, ngày 27-4 tới đây, Ban liên lạc sẽ phối hợp cùng cơ quan chức năng và gia đình đưa hài cốt liệt sĩ Lê Quyết Chiến, chiến sĩ thuộc Tiểu đoàn 309, Trung đoàn 1 - U Minh (đã hoàn thành thủ tục xác định danh tính theo quy định) từ Vĩnh Long về truy điệu, an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ TP Hà Nội.