Gắn bó mật thiết với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc

Cách nay 80 năm, vào thời điểm mà chính quyền cách mạng được thành lập chưa đầy một năm, trước yêu cầu của cuộc đấu tranh chống thù trong, giặc ngoài, bảo vệ những thành quả cách mạng vừa giành được, ngày 25-6-1946, Bộ Nội vụ nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa đã ra Nghị định số 215/NĐ-P2 về việc mở lớp huấn luyện sơ cấp và trung cấp tại Nha Công an Trung ương.

Kể từ thời điểm đó, trải qua 80 năm với nhiều tên gọi phù hợp với mỗi thời kỳ cách mạng, từ Trường Huấn luyện Công an (1946-1949); Trường Công an trung cấp (1949-1953), Trường Công an Trung ương (1953-1974), Trường Sĩ quan An ninh (1974-1981), tiếp đến là Trường Đại học ANND (1981-2001) đến Học viện ANND trong những năm đầu của thế kỷ 21 là một chặng đường lịch sử vẻ vang của bao thế hệ thầy và trò góp phần đắc lực vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, bảo vệ vững chắc nền độc lập, chủ quyền và bình yên cuộc sống. Học viện đã không ngừng phát triển, từng bước hoàn thiện hệ thống đào tạo và nghiên cứu lý luận nghiệp vụ bảo vệ ANQG, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, quán triệt đường lối kháng chiến của Đảng, thực hiện nhiệm vụ “vừa kháng chiến, vừa kiến quốc”, nhà trường đã huấn luyện, đào tạo, bồi dưỡng hàng nghìn lượt công an có trình độ sơ cấp, trung cấp, các lớp Chuyên khoa điều tra, Chuyên khoa trật tự, lớp Tổng phản công 1, lớp Đào tạo 1, lớp Đào tạo 2... Lực lượng cán bộ được nhà trường huấn luyện, đào tạo đã thấm nhuần đường lối kháng chiến của Đảng, với tư duy chính trị, nghiệp vụ sắc bén đã tham gia đấu tranh làm thất bại các hoạt động tình báo, gián điệp, đấu tranh chống các hoạt động của các phần tử phản động và chính quyền bù nhìn tay sai do Pháp dựng lên; bảo vệ vững chắc an ninh nội bộ, an toàn khu, trực tiếp chiến đấu phục vụ các chiến dịch quân sự và tham gia bảo vệ, xây dựng chính phủ kháng chiến... đã góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.

Giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, thực hiện nghị quyết của các hội nghị công an toàn quốc, nhà trường đã đẩy mạnh huấn luyện, đào tạo, cung cấp hàng vạn lượt cán bộ công an phục vụ nhiệm vụ bảo vệ, xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và chi viện chiến trường miền Nam. Đặc biệt, năm 1961 là một thời điểm đánh dấu bước ngoặt quan trọng của Trường Công an Trung ương khi trường được Bộ Công an giao chức năng đào tạo hệ đại học chính quy. Khóa đào tạo đại học đầu tiên của trường (khóa D1) chính thức được tổ chức. Sự kiện này vừa đặt ra yêu cầu, vừa là động lực thúc đẩy nhà trường tăng cường công tác tổng kết thực tiễn, nghiên cứu khoa học, phát triển lý luận nghiệp vụ phục vụ công tác giảng dạy. Tháng 12-1974, Trường Công an Trung ương được đổi tên thành Trường Sĩ quan An ninh. Từ đây, công tác giáo dục, đào tạo và nghiên cứu lý luận của trường được tập trung sâu hơn vào lĩnh vực nghiệp vụ bảo vệ ANQG.

Học viên Học viện An ninh nhân dân. Ảnh: anninhthudo.vn

Trong giai đoạn thống nhất đất nước, cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội, trước những thay đổi của yêu cầu từ tình hình, nhiệm vụ bảo vệ ANQG, nhà trường đã đẩy nhanh triển khai tổ chức công tác huấn luyện, đào tạo cán bộ, kịp thời đáp ứng yêu cầu mới của tình hình. Công tác nghiên cứu khoa học, lý luận của trường có sự bứt phá mạnh mẽ. Đặc biệt, năm 1993, trường được giao nhiệm vụ đào tạo thạc sĩ và năm 1996 được giao đào tạo trình độ tiến sĩ, đây là những dấu mốc quan trọng trong việc nâng tầm nghiên cứu lý luận về bảo vệ ANQG.

Trong thời kỳ đổi mới, hội nhập quốc tế, quán triệt quan điểm của Đảng, Nhà nước, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ ở Học viện đã được đổi mới, phát triển toàn diện và đạt được những kết quả quan trọng đáp ứng yêu cầu công tác bảo vệ ANQG và xây dựng lực lượng CAND. Đến nay, Học viện ANND là cơ sở giáo dục đại học công lập trong hệ thống giáo dục quốc dân, đào tạo đa ngành, có nhiệm vụ đào tạo cán bộ có trình độ đại học, thạc sĩ, tiến sĩ và nâng cao. Từ đào tạo một ngành nghiệp vụ, đến nay, Học viện đã tổ chức tuyển sinh, đào tạo 53 khóa đại học hệ chính quy và 128 khóa đại học thuộc các loại hình đào tạo khác với 66.287 học viên; 29 khóa đào tạo trình độ thạc sĩ với 3.740 học viên; 25 khóa đào tạo trình độ tiến sĩ với 530 nghiên cứu sinh. Học viện đã, đang ngày càng mở rộng, phát triển, hoàn thiện đào tạo theo hướng đa ngành và chuyên sâu với 10 ngành, 12 chuyên ngành ở trình độ đại học; 4 ngành, chuyên ngành ở trình độ thạc sĩ; 2 ngành, chuyên ngành ở trình độ tiến sĩ. Bên cạnh những ngành, chuyên ngành nghiệp vụ truyền thống, Học viện còn là một trong 3 đơn vị của lực lượng CAND được đào tạo trình độ cao cấp lý luận chính trị.

Trong quá trình phát triển, Học viện không chỉ cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành công an mà còn đào tạo, bồi dưỡng hàng nghìn cán bộ cho lực lượng an ninh Quân đội, Bộ đội Biên phòng và các lực lượng thuộc khối nội chính như: Tòa án, viện kiểm sát, hải quan, kiểm lâm, cảnh sát biển... góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam trong các giai đoạn cách mạng, bảo đảm an ninh tại các vùng trọng điểm, chiến lược của Tổ quốc. Đặc biệt, Học viện còn đào tạo cán bộ cho Bộ Công an nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào, Bộ Nội vụ Vương quốc Campuchia, góp phần thắt chặt tình hữu nghị, hợp tác quốc tế.

Bên cạnh các nhiệm vụ thường xuyên, Học viện là đơn vị duy nhất được Bộ Công an giao nhiệm vụ tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chỉ huy cấp cao là cục trưởng, giám đốc trong CAND; là nơi đào tạo hàng trăm khóa học ngắn hạn với hàng vạn cán bộ công an chi viện cho hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, chi viện cho các chiến trường B, C, K, góp phần quan trọng trực tiếp vào thắng lợi của sự nghiệp đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước; là đơn vị chủ lực đào tạo cán bộ công an tham gia chiến đấu bảo vệ miền Bắc xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ kháng chiến chống đế quốc Mỹ, bảo vệ ANQG trong thời kỳ đất nước thống nhất, đổi mới và hội nhập quốc tế;

Trải qua 80 năm xây dựng và phát triển, Học viện đã được Đảng, Nhà nước, nhân dân ghi nhận, đánh giá cao thông qua đội ngũ cán bộ được đào tạo tại Học viện, trong đó có nhiều cựu học viên đã nỗ lực phấn đấu đạt nhiều thành tích trong công tác, chiến đấu, được bổ nhiệm, giữ các trọng trách của Đảng, Nhà nước và ngành công an; hàng trăm cựu học viên đã được Nhà nước phong quân hàm cấp tướng, danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Khẳng định vai trò nòng cốt trong nghiên cứu lý luận nghiệp vụ bảo vệ ANQG

Học viện ANND là cơ sở giáo dục, đào tạo trọng điểm của ngành công an, đồng thời là trung tâm nghiên cứu khoa học hàng đầu, giữ vai trò nòng cốt trong công tác nghiên cứu, phát triển lý luận nghiệp vụ bảo vệ ANQG. Nhận thức rõ vị trí, vai trò của lý luận nghiệp vụ bảo vệ ANQG, Đảng ủy, Ban giám đốc Học viện ANND qua các nhiệm kỳ đều đặc biệt quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo với quyết tâm chính trị cao nhất, không ngừng tổ chức phát triển lý luận nghiệp vụ bảo vệ ANQG; coi đó là ưu tiên hàng đầu, nhân tố then chốt định hướng chiến lược cho sự nghiệp phát triển Học viện trong suốt thời gian qua.

Kết quả nghiên cứu, phát triển lý luận của Học viện đã góp phần xây dựng hệ thống lý luận bảo vệ ANQG tương đối phong phú, đa dạng, toàn diện. Đặc biệt, hệ thống giáo trình, tài liệu dạy học không ngừng được biên soạn, hoàn thiện, góp phần hình thành hệ thống lý luận chung về bảo vệ ANQG như: Hệ thống khái niệm, quan điểm, tư tưởng chỉ đạo, phương châm, nguyên tắc mang tính chiến lược. Đồng thời, lý luận về bảo vệ ANQG cũng phát triển những vấn đề cụ thể theo các lĩnh vực bảo vệ ANQG và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội. Tư duy lý luận về ANQG đã có bước phát triển vượt bậc, từ chỗ nhận thức về bảo vệ an ninh chủ yếu gắn với yếu tố truyền thống đến việc nhận thức, xử lý đồng bộ giữa an ninh truyền thống và phi truyền thống như an ninh mạng, an ninh năng lượng, an ninh con người, an ninh môi trường...

Học viện ANND đã triển khai hàng nghìn chương trình, đề tài nghiên cứu khoa học có giá trị lý luận và thực tiễn cao, tập trung vào các vấn đề trọng tâm của công tác bảo vệ ANQG trong tình hình mới. Các công trình nghiên cứu đã góp phần làm rõ nhiều vấn đề lý luận quan trọng như: Nhận diện các loại hình an ninh phi truyền thống; cơ chế vận hành của các mối đe dọa an ninh trong không gian số; mối quan hệ giữa phát triển kinh tế-xã hội với bảo đảm an ninh; vai trò của quần chúng nhân dân trong bảo vệ an ninh Tổ quốc trong điều kiện mới. Đặc biệt, nhiều kết quả nghiên cứu của Học viện đã được vận dụng trong thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả công tác nắm tình hình, dự báo chiến lược, đấu tranh phòng, chống tội phạm, giữ vững ổn định chính trị-xã hội. Ngoài ra, hằng năm, Học viện tổ chức hàng chục cuộc hội thảo, tọa đàm khoa học các cấp về các vấn đề lý luận, thực tiễn công tác của lực lượng ANND, qua đó góp phần bổ sung, hoàn thiện lý luận. Đặc biệt, các cuộc hội thảo quốc gia, quốc tế do Học viện tham mưu lãnh đạo Bộ Công an tổ chức đã đi trực tiếp vào các vấn đề cấp thiết về lý luận nghiệp vụ an ninh đang đặt ra, như: Hợp tác quốc tế về phòng, chống khủng bố; hợp tác quốc tế phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao trong tình hình hiện nay; ứng phó với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống; nhiệm vụ bảo vệ ANQG trong chiến lược bảo vệ Tổ quốc... Từ đó đã góp phần bổ sung, hoàn thiện lý luận nghiệp vụ an ninh đồng thời cung cấp luận cứ khoa học phục vụ tham mưu cho lãnh đạo Bộ Công an những vấn đề chiến lược về bảo vệ ANQG.

Bên cạnh đó, Học viện tích cực tham gia tổng kết thực tiễn, cung cấp luận cứ khoa học phục vụ việc xây dựng, hoàn thiện đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước về bảo vệ ANQG. Các văn kiện quan trọng như Nghị quyết 44 ngày 24-11-2023 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về “Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới”, Nghị quyết số 51-NQ/TW ngày 5-9-2019 của Bộ Chính trị về “Chiến lược bảo vệ ANQG”, Luật ANQG cùng các thông tư, chỉ thị của Bộ Công an... đã thể hiện sự chuyển hóa hiệu quả từ lý luận khoa học thành cơ chế, chính sách, hành lang pháp lý. Quá trình này không chỉ khẳng định vai trò định hướng của lý luận mà còn bảo đảm cho hoạt động bảo vệ ANQG được triển khai đồng bộ, có căn cứ pháp lý vững chắc và tính khả thi cao. Việc cụ thể hóa các quan điểm lý luận vào thể chế hóa chính sách là bước đi tất yếu nhằm hiện thực hóa tư tưởng “bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, từ khi nước chưa nguy”, đồng thời bảo đảm cho công tác bảo vệ ANQG có tính pháp quyền, kỷ luật và hiệu quả trong bối cảnh các mối đe dọa an ninh ngày càng đa dạng, tinh vi và xuyên quốc gia.

Chủ động đổi mới, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên số

Sự phát triển mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, nhất là những thành tựu đột phá về trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), internet vạn vật (IoT)... đang làm thay đổi sâu sắc mọi mặt của đời sống xã hội, đồng thời đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với nhiệm vụ bảo vệ ANQG. Các nguy cơ an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen, hoạt động tội phạm sử dụng công nghệ cao ngày càng tinh vi, phức tạp, đòi hỏi lực lượng CAND phải nâng cao năng lực nghiên cứu, dự báo chiến lược, chủ động nhận diện và xử lý hiệu quả các vấn đề an ninh nảy sinh từ sớm, từ xa.

Quán triệt yêu cầu đó, Học viện ANND đã chủ động đổi mới tư duy nghiên cứu khoa học theo hướng hiện đại, liên ngành, gắn chặt giữa lý luận với thực tiễn công tác, chiến đấu. Học viện tập trung đẩy mạnh nghiên cứu những vấn đề mới, vấn đề khó liên quan trực tiếp đến nhiệm vụ bảo vệ ANQG trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Nhiều chương trình, đề tài khoa học được triển khai từ sớm, tập trung vào các lĩnh vực như an ninh phi truyền thống, an ninh quốc tế, an ninh mạng, phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao..., góp phần bổ sung, phát triển cơ sở lý luận về bảo vệ ANQG trong điều kiện mới.

Điểm nổi bật là Học viện đã chủ động ứng dụng thành tựu khoa học-công nghệ hiện đại vào hoạt động nghiên cứu, phân tích, đánh giá và dự báo tình hình an ninh. Việc khai thác hiệu quả công nghệ số, dữ liệu phục vụ nghiên cứu bước đầu đã nâng cao chất lượng các luận cứ khoa học, phục vụ thiết thực công tác tham mưu chiến lược của lực lượng CAND. Qua đó cho thấy tư duy nghiên cứu của Học viện đang từng bước chuyển mạnh từ tiếp cận truyền thống sang tiếp cận chủ động, dự báo, thích ứng với yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên số.

Cùng với đổi mới nội dung và phương pháp nghiên cứu, Học viện đặc biệt quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ khoa học có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn sâu, tư duy khoa học nhạy bén và khả năng tiếp cận nhanh với tri thức mới. Đội ngũ giảng viên, nhà khoa học của Học viện không chỉ tích cực nghiên cứu lý luận mà còn bám sát thực tiễn công tác, chiến đấu, kịp thời tổng kết thực tiễn, phát hiện những vấn đề mới phát sinh để tham mưu, đề xuất các giải pháp phù hợp.

Tinh thần chủ động đổi mới, tư duy nghiên cứu đi trước một bước đang tạo nền tảng quan trọng để Học viện ANND tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học hàng đầu của lực lượng CAND, góp phần xây dựng lực lượng CAND cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ ANQG trong tình hình mới.

Gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu, đào tạo và thực tiễn công tác

Gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu khoa học, đào tạo và thực tiễn công tác không chỉ là một đặc điểm nổi bật mà còn là quy luật phát triển mang tính tất yếu của Học viện ANND trong suốt chặng đường xây dựng và trưởng thành. Thực tiễn công tác của lực lượng CAND với những diễn biến nhanh chóng, phức tạp luôn đặt ra những yêu cầu mới, những vấn đề mới cần được lý giải. Chính từ thực tiễn ấy, hoạt động nghiên cứu khoa học của Học viện được định hướng rõ mục tiêu, bám sát nhiệm vụ bảo vệ ANQG, không sa vào lý luận chung chung, xa rời thực tế. Mỗi đề tài, công trình khoa học vì thế đều mang hơi thở cuộc sống, gắn với những vấn đề cụ thể của công tác bảo vệ ANQG.

Trên nền tảng đó, kết quả nghiên cứu không dừng lại ở giá trị học thuật mà được chắt lọc, chuyển hóa thành nội dung giảng dạy, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo. Quá trình giảng dạy vì vậy không chỉ là truyền thụ kiến thức mà còn là quá trình truyền kinh nghiệm, rèn luyện tư duy, phương pháp xử lý tình huống cho học viên. Đây chính là điểm khác biệt căn bản, tạo nên chất lượng đào tạo mang tính đặc thù của Học viện ANND-nơi đào tạo không chỉ cán bộ có trình độ lý luận mà còn có năng lực thực hành, sẵn sàng đáp ứng yêu cầu công tác ngay sau khi ra trường.

Ở chiều ngược lại, đội ngũ cán bộ sau đào tạo khi trở về đơn vị tiếp tục được rèn luyện, thử thách trong thực tiễn phong phú, từ đó tích lũy kinh nghiệm, phát hiện vấn đề mới, đóng góp trở lại cho hoạt động nghiên cứu của Học viện. Sự vận động hai chiều, liên tục và chặt chẽ ấy đã hình thành một chu trình khép kín, thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, giữa đào tạo và sử dụng cán bộ. Đây chính là nhân tố quan trọng bảo đảm cho Học viện luôn giữ vững vai trò là trung tâm đào tạo, nghiên cứu lý luận nghiệp vụ an ninh hàng đầu, góp phần nâng cao hiệu quả tổng thể trong công tác bảo vệ ANQG.

Phát huy truyền thống, xây dựng Học viện chính quy, tinh nhuệ, hiện đại

Phát huy truyền thống 80 năm xây dựng và trưởng thành, Học viện ANND xác định rõ yêu cầu phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, toàn diện hơn nữa để đáp ứng nhiệm vụ bảo vệ ANQG trong tình hình mới. Truyền thống vẻ vang là nền tảng, là động lực, song không phải là điểm dừng. Trên cơ sở kế thừa những thành tựu đã đạt được, Học viện tập trung xây dựng theo hướng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại với những bước đi vững chắc, phù hợp. Trong đó, chú trọng chuẩn hóa chương trình đào tạo theo hướng thiết thực, hiện đại; nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, cán bộ nghiên cứu cả về trình độ chuyên môn và bản lĩnh chính trị; đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ, nhất là chuyển đổi số, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, giảng dạy và nghiên cứu.

Cùng với đó, Học viện tích cực mở rộng hợp tác quốc tế, chủ động tiếp thu tinh hoa tri thức của nhân loại, từng bước tiệm cận trình độ khu vực và thế giới. Đây không chỉ là yêu cầu của quá trình hội nhập mà còn là giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu, đáp ứng yêu cầu xây dựng lực lượng CAND cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường; các mối đe dọa an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen, gia tăng, yêu cầu đặt ra đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc ngày càng cao, Học viện ANND tiếp tục phát huy truyền thống, chủ động đổi mới, nâng cao chất lượng toàn diện các mặt công tác. Với vai trò là trung tâm nghiên cứu, đào tạo, Học viện không chỉ góp phần cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao mà còn tham gia tích cực vào tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận, đóng góp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và của ngành công an. Qua đó góp phần xây dựng thế trận ANND vững chắc, giữ vững ổn định chính trị, bảo vệ vững chắc Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa trong mọi tình huống.