QĐND - Một trong sáu nhiệm vụ trọng tâm trong Dự thảo Báo cáo Chính trị tại Đại hội XII của Đảng được xác định là: "Phát huy nhân tố con người trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội; tập trung xây dựng con người về đạo đức, nhân cách, lối sống, trí tuệ và năng lực làm việc; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh. Giải quyết tốt những vấn đề bức thiết; tăng cường quản lý phát triển xã hội; bảo đảm an sinh, phúc lợi xã hội”.

Sáu nhiệm vụ trọng tâm trong Dự thảo Báo cáo Chính trị tại Đại hội XII của Đảng, chúng ta cần hiểu trong tính chỉnh thể, không tách rời. Mỗi nhiệm vụ có nội dung, vị trí, vai trò riêng, nhưng quá trình quán triệt, vận dụng, triển khai thực hiện đặt ra phải có tính thống nhất, đồng bộ từ trong nhận thức đến hành động; từ Trung ương đến cơ sở và trong mỗi người dân Việt Nam.

Trong tính thống nhất, đồng bộ ấy, nhiệm vụ thứ sáu xác định là: “Phát huy nhân tố con người trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội; tập trung xây dựng con người về đạo đức, nhân cách, lối sống, trí tuệ và năng lực làm việc; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh. Giải quyết tốt những vấn đề bức thiết; tăng cường quản lý phát triển xã hội; bảo đảm an sinh, phúc lợi xã hội”. Nhiệm vụ này đặt ra vấn đề cần quán triệt, vận dụng và triển khai thực hiện đúng với tinh thần cơ bản, giá trị, tầm quan trọng của nó trong tính toàn diện, đồng bộ với các nhiệm vụ khác thì nghị quyết mới đi vào thực tiễn cuộc sống sinh động và hiệu quả.

Ảnh minh họa.

Xét cho cùng, mọi thắng lợi của cách mạng đều bắt nguồn từ sức mạnh của con người. Đặc biệt đối với nước ta, từ lịch sử mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước cho đến nay, mọi thắng lợi càng cho thấy rõ vai trò có tính quyết định của nhân tố con người. Nếu không phát huy được nhân tố con người thì làm sao có thể giải thích được, một dân tộc đất không rộng, người không đông, liên tục phải chống lại những cuộc xâm lăng của các thế lực thù địch lớn hơn, tiềm năng kinh tế, quân sự mạnh hơn, nhưng chúng ta vẫn giành thắng lợi. Truyền thống lịch sử đó đã được Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh kế thừa, phát huy trong lãnh đạo, đưa cách mạng nước ta vượt qua những khó khăn, thử thách ác liệt của chiến tranh cách mạng, đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Hiện nay, cùng với những thuận lợi là cơ bản, vận mệnh quốc gia, dân tộc cũng đang phải đối mặt với những khó khăn, thách thức lớn. Trước sự chống phá quyết liệt của các thế lực thù địch trên mọi mặt, mọi lĩnh vực, đặc biệt là lĩnh vực tư tưởng, lý luận, vấn đề phát huy nhân tố con người càng trở nên quan trọng, là mệnh lệnh của lịch sử, là một trong những nhân tố quyết định thắng lợi của việc thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Mục tiêu, con đường cách mạng, các nhiệm vụ trọng tâm trong Dự thảo Báo cáo Chính trị Đại hội XII đã rõ ràng, sát hợp, chỉ còn vấn đề quan trọng là mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi người Việt Nam cần ý thức sâu sắc sứ mệnh của mình trước vận mệnh quốc gia, dân tộc, đoàn kết xung quanh Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, phát huy tiềm năng, sức mạnh con người trong tình hình mới để tiếp tục giành những thắng lợi mới.

Phát huy nhân tố con người hiện nay luôn gắn liền với xây dựng con người về đạo đức, nhân cách, lối sống, trí tuệ và năng lực làm việc. Đạo đức, nhân cách, lối sống, trí tuệ và năng lực làm việc là cơ sở, tiền đề, điều kiện của phát huy nhân tố con người. Phát huy nhân tố con người không phải chung chung, mà có tính hiện thực, bắt đầu từ những tiềm năng thực tế. Trong điều kiện cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, kinh tế tri thức phát triển, hội nhập gia tăng, phát huy nhân tố con người không chỉ là vấn đề trí tuệ, năng lực làm việc mà quan trọng là có đạo đức, nhân cách, lối sống phải ngang tầm nhiệm vụ. Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, xây dựng con người Việt Nam theo mô hình, yêu cầu về năng lực là “mỗi người làm việc bằng hai, vì miền Nam ruột thịt” thì hiện nay được khái quát trong Dự thảo Báo cáo Chính trị về phẩm chất, năng lực rất cụ thể. Xây dựng con người đáp ứng yêu cầu phát huy nhân tố con người ở nhiệm vụ trọng tâm trong Dự thảo Báo cáo Chính trị Đại hội XII được hiểu là: Con người có tâm hồn dân tộc mấy nghìn năm và những đức tính tự tôn, tự hào dân tộc; yêu nước; trách nhiệm xã hội; chấp hành pháp luật và sáng tạo, làm chủ, có năng lực làm việc… tương xứng với điều kiện, hoàn cảnh mới. Những nội dung đó phải thông qua quá trình chung tay xây dựng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân; nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo; xây dựng nền văn hóa Việt Nam, xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở; giải quyết tốt những vấn đề bức thiết của cuộc sống; bảo đảm an sinh, phúc lợi xã hội. Tinh thần ấy vừa là mục tiêu, vừa là nội dung và cách thức thực hiện trong xây dựng, cũng như phát huy nhân tố con người hiện nay.

Nhiệm vụ trọng tâm trong Dự thảo Nghị quyết Đại hội XII đã xác định phát huy nhân tố con người trong quan hệ với xây dựng môi trường văn hóa. Văn hóa cũng như nhân tố con người là sức mạnh to lớn của dân tộc ta. Văn hóa và con người được hiểu như hai mặt thống nhất, vừa là nguyên nhân, vừa là kết quả của nhau. Con người vừa là chủ thể, vừa là sản phẩm của hoàn cảnh thì hoàn cảnh ấy thực chất là môi trường văn hóa. Sức mạnh của con người và sức mạnh của văn hóa là hai mặt thống nhất trong một chỉnh thể. Không thể có con người theo ý muốn nếu không có môi trường văn hóa lành mạnh; cũng giống như không thể có môi trường văn hóa lành mạnh nếu không có con người có văn hóa, đạo đức. Dân tộc ta đánh giặc bằng sức mạnh văn hóa, biểu hiện trong tư tưởng chỉ đạo của Nguyễn Trãi: “Lấy đại nghĩa thắng hung tàn. Lấy chí nhân thay cường bạo”. Tinh thần ấy đã thành truyền thống, được Đảng ta và Bác Hồ kế thừa, vận dụng, phát huy vào lãnh đạo cách mạng qua các thời kỳ lịch sử và luôn giành được những thắng to lớn.

Với nhiệm vụ trọng tâm phát huy nhân tố con người trong Dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội XII, Đảng ta đã thống nhất giữa xây dựng con người với xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh. Tiến trình thực hiện đường lối đổi mới, Đảng, Nhà nước ta đã không ngừng hoàn thiện quan điểm, chủ trương xây dựng nền văn hóa Việt Nam, xây dựng môi trường văn hóa biểu hiện qua hoàn thiện các quy chế; sự quan tâm, đầu tư cơ sở vật chất, đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho xây dựng môi trường văn hóa. Cùng với nó là các cuộc vận động, Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” đã triển khai. Sự quan tâm của Đảng đã thể hiện rõ hướng tập trung vào văn hóa ở đơn vị cơ sở. Hướng quan tâm này cho thấy sự bắt nhịp kịp thời với hơi thở thực tiễn sinh động, với vai trò to lớn của văn hóa ở đơn vị cơ sở đối với xây dựng con người, phát huy nhân tố con người một cách thiết thực, cụ thể. Từ xây dựng, phát huy nhân tố con người trong từng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở thì mới có thể vươn lên phát huy nhân tố con người tầm quốc gia, dân tộc.

Việc phát huy nhân tố con người trong quan hệ với xây dựng con người, xây dựng môi trường văn hóa có tính đồng bộ ở cả các lĩnh vực, đơn vị, tổ chức xã hội. Trong tính đồng bộ đó thì vấn đề phát huy nhân tố con người thống nhất với xây dựng con người, xây dựng môi trường văn hóa trong nhiệm vụ trọng tâm của Dự thảo Báo cáo Chính trị Đại hội XII cần được triển khai từ tổ chức Đảng. Mỗi cán bộ, đảng viên phải thật sự tu dưỡng, tự chấn chỉnh để trở thành cá nhân tiêu biểu, tấm gương sáng trong tập thể, cộng đồng, xã hội. Với vị thế, vai trò của một đảng lãnh đạo, đảng cầm quyền, mà cán bộ, đảng viên không tiên phong, không trở thành tấm gương sáng về mô hình nhân cách, mô hình đạo đức, chuẩn mực văn hóa và năng lực làm việc…, thì cũng sẽ làm cho tinh thần nghị quyết, nhiệm vụ trọng tâm về phát huy nhân tố con người trở nên xa vời, kém hiệu quả. Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI về xây dựng Đảng cũng đã thẳng thắn chỉ rõ tình trạng suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống xảy ra ở bộ phận không nhỏ đảng viên, cán bộ lãnh đạo các cấp, kể cả cán bộ cấp cao, đe dọa sinh mệnh của Đảng và sự tồn vong của chế độ.

Mỗi tổ chức Đảng phải chú trọng đến giáo dục, rèn luyện đảng viên và phát huy nhân tố con người đảng viên trong xây dựng con người của Đảng, xây dựng môi trường văn hóa Đảng lành mạnh làm gương cho các tổ chức xã hội khác. Nếu không thực hiện được điều này thì có thể sẽ trượt dài đến “tự diễn biến” và là nguy cơ lớn đối với cách mạng nước ta. Để thực hiện được mục đích, nhiệm vụ trên, các tổ chức cơ sở Đảng cần quán triệt quan điểm về “Xây dựng văn hóa Đảng”; cụ thể hóa “Hệ giá trị con người Việt Nam” trong Dự thảo Báo cáo Chính trị Đại hội XII vào hoàn thiện chuẩn giá trị văn hóa ở đơn vị mình. Trong quán triệt, triển khai thực hiện nhiệm vụ trọng tâm trong Dự thảo Báo cáo Chính trị Đại hội XII, cần quán triệt, vận dụng tư tưởng của Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX vào giáo dục, rèn luyện, đánh giá tư cách người đảng viên, theo đó, đảng viên phải là “người lao động giỏi, người công dân gương mẫu, người chiến sĩ tiên phong trong đổi mới”. Sự kết hợp này càng tạo ra sự thống nhất trong nhận thức, trong vận dụng và có tác dụng hoàn thiện chuẩn mực đánh giá, nâng cao sức mạnh điều chỉnh những biểu hiện lệch lạc trong suy nghĩ, hành vi mỗi đảng viên.

Thực hiện nhiệm vụ trọng tâm về phát huy nhân tố con người trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh…, như được xác định trong Dự thảo Báo cáo Chính trị Đại hội XII vừa tạo ra nền tảng, vừa là động lực to lớn cho thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm khác. Đó là cơ sở, nền tảng, bởi vì thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm khác đều hướng đến vấn đề con người của sự nghiệp cách mạng nói chung và sự nghiệp đổi mới nói riêng. Toàn bộ nhiệm vụ trọng tâm của Đảng là giải phóng con người, đưa người lao động vươn tới làm chủ, tự do, cuộc sống ấm no, hạnh phúc trên thực tế. Đó là động lực to lớn bởi vì toàn bộ các tiềm năng, sức mạnh của dân tộc, của thời đại chỉ có thể trở thành hiện thực khi nhân tố con người được phát huy. Sức mạnh từ phát huy nhân tố con người trong thực hiện nhiệm vụ trọng tâm của Đảng hiện nay không chỉ đơn thuần của thời đại, mà còn từ tầng sâu của lịch sử dựng nước và giữ nước oai hùng của dân tộc ta.

TS NGUYỄN VĂN THANH (Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng)