Nhớ lại khoảng thời gian từ đầu năm 1984 đến 1988, khi tôi và đồng chí Lê Hai công tác cùng đơn vị Bộ tư lệnh Quân tình nguyện Việt Nam tại Campuchia. Lúc đó tôi là Chủ nhiệm Chính trị, sau này là Phó tư lệnh về Chính trị kiêm Chủ nhiệm Chính trị, Phó bí thư Ban Cán sự đảng Quân tình nguyện Việt Nam tại Campuchia. Đồng chí Lê Hai là Phó tư lệnh Quân tình nguyện Việt Nam tại Campuchia; Bí thư Ban Cán sự đảng Quân tình nguyện Việt Nam tại Campuchia. Điều tôi ấn tượng ở anh là tác phong sâu sát thực tiễn, hết lòng với công việc, luôn gắn bó, thương yêu cấp dưới, đồng cam cộng khổ với bộ đội, với nhân dân. 

Trung tướng Lê Hai, Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị (thứ hai từ phải sang) trao đổi với các đại biểu dự hội nghị công tác dân vận trong giai đoạn mới. Ảnh tư liệu.

Đồng chí Lê Hai là con người giác ngộ và tham gia cách mạng từ rất sớm, đi lên từ cơ sở, trải qua nhiều cương vị công tác khác nhau, với trình độ lý luận cao và kinh nghiệm thực tiễn phong phú. Khi ở chiến trường, anh vẫn thường tuyên truyền, quán triệt với bộ đội: Truyền thống đoàn kết quốc tế của Quân đội ta vừa thể hiện ở quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ giải phóng dân tộc Việt Nam, vừa hết lòng ủng hộ phong trào cách mạng thế giới; triệt để ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc của nhân dân các nước thuộc địa, đặc biệt là với cách mạng hai nước Lào và Campuchia. 

Đồng chí Lê Hai luôn tham gia cùng tập thể Bộ tư lệnh, Ban Cán sự đảng Quân tình nguyện Việt Nam tại Campuchia lãnh đạo, chỉ đạo các mặt hoạt động của đơn vị chặt chẽ, chu đáo. Đồng chí cùng tập thể tiến hành công tác chính trị sâu sát, tỉ mỉ, góp phần để hoạt động công tác Đảng, công tác chính trị (CTĐ, CTCT) của đơn vị thể hiện tính sinh động mà rất hiệu quả, thiết thực, góp phần giải quyết tốt công tác chính trị tư tưởng cho bộ đội trong điều kiện gian khổ nhất… Đồng chí luôn có quan điểm thực hiện sự nghiệp quân sự, quốc phòng là của dân, do dân và vì dân; bám trụ, bám dân để chiến đấu, bảo vệ nhân dân, bảo vệ Tổ quốc; vừa hợp tác, vừa đấu tranh; chủ động tích cực làm nhiệm vụ quốc tế cao cả. Để giành thắng lợi trên chiến trường cần kết hợp chặt chẽ đấu tranh quân sự với đấu tranh chính trị, ngoại giao, kinh tế, văn hóa, tư tưởng... Tiến hành chiến tranh nhân dân cần kết hợp giữa chiến tranh nhân dân địa phương với các cuộc tiến công chiến lược của các binh đoàn chủ lực. Theo đồng chí, cán bộ, chiến sĩ phải không ngừng được rèn luyện, nâng cao bản lĩnh chính trị, mưu trí và sáng tạo trong chiến đấu, tìm ra cách đánh phù hợp với điều kiện vũ khí trang bị, tổ chức chiến trường và truyền thống đánh giặc của ông cha; phải biết đánh giá đúng kẻ địch, tìm cách hạn chế chỗ mạnh, khoét sâu chỗ yếu của địch để đánh, khiến địch bất ngờ, giành thế chủ động trên chiến trường, đẩy địch vào thế bị động, lúng túng, dẫn đến thất bại. Ở chiến trường, thực hiện bất cứ nhiệm vụ gì, trong bất luận hoàn cảnh nào, cán bộ, chiến sĩ phải luôn dũng cảm, cần cù, tận tụy, đem hết tinh thần, sức lực, trí tuệ, tài năng, kiên quyết hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ.

Sau này, từ tháng 5-1988 đến hết năm 1998, trên cương vị Phó chủ nhiệm TCCT phụ trách công tác tuyên huấn, đồng chí Lê Hai luôn sâu sát đơn vị, chủ động tham mưu, chỉ đạo có hiệu quả cao công tác tuyên truyền, giáo dục, xây dựng bản lĩnh chính trị cho bộ đội. Đồng chí luôn quan niệm và chỉ đạo: Công tác chính trị tư tưởng phải đi sâu vào cuộc sống chiến đấu và xây dựng của đơn vị. Để nâng cao tinh thần chiến đấu của đơn vị, trước hết cần phải phát động mạnh mẽ tư tưởng cho toàn thể cán bộ và chiến sĩ, làm cho trong họ bùng cháy lên lòng căm thù sâu sắc kẻ địch, tha thiết thương yêu Tổ quốc. Cán bộ, chiến sĩ các đơn vị phải đoàn kết chặt chẽ như keo sơn, yêu nhau như ruột thịt, trên dưới một lòng, đồng cam cộng khổ, thường xuyên thực hiện dân chủ, không ngừng đề cao kỷ luật tự giác nghiêm minh, thống nhất ý chí, thống nhất hành động. Cấp trên, cấp dưới phải luôn chân thành giúp đỡ lẫn nhau, lấy lý tưởng, mục tiêu, đường lối, nhiệm vụ cách mạng, lấy kinh nghiệm chiến đấu, công tác và cuộc sống để bồi dưỡng lẫn nhau, cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ. Các cơ quan, đơn vị luôn luôn đoàn kết gắn bó với nhân dân; toàn tâm, toàn ý phục vụ nhân dân; dựa vào dân để chiến đấu, xây dựng đơn vị vững mạnh. 

Với bản thân mình, đồng chí Lê Hai luôn tích cực học tập, rèn luyện nâng cao trình độ, đồng thời nghiêm khắc phê phán thái độ đi ngược lại bản chất, truyền thống cách mạng của Quân đội ta. Trong xây dựng Cơ quan TCCT, đồng chí luôn có tinh thần đấu tranh tự phê bình và phê bình. Khi đồng chí, đồng đội có sai phạm, đồng chí có ý kiến chân thành, giúp đỡ tiến bộ, phát triển... Sau khi nghỉ hưu, đồng chí tiếp tục tham gia Ban Nghiên cứu, biên soạn “Tổng kết nửa thế kỷ Đảng lãnh đạo quân sự và quốc phòng trong cách mạng Việt Nam”; đã đóng góp trí tuệ, công sức cùng tập thể ban tổng kết được những bài học hay, kinh nghiệm quý của hoạt động CTĐ, CTCT trong kháng chiến và xây dựng quân đội.

Trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Trung tướng Lê Hai trải qua nhiều cương vị công tác và dù ở đâu, trên cương vị nào, đồng chí cũng hoàn thành tốt và xuất sắc nhiệm vụ, có nhiều cống hiến cho sự nghiệp cách mạng, xây dựng quân đội, được cán bộ, chiến sĩ yêu mến, kính phục. Đồng chí là tấm gương tiêu biểu của quân đội, của ngành CTĐ, CTCT toàn quân. Sự ra đi của đồng chí là mất mát lớn với Quân đội ta và gia đình, đồng chí, đồng đội.

Vĩnh biệt Trung tướng Lê Hai, tôi tin tưởng rằng, những đóng góp, cống hiến của đồng chí đã, đang và tiếp tục góp phần xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng.

Nguyên Tổng Bí thư  LÊ KHẢ PHIÊU