Gần đây nhất, nhà báo Đức nổi tiếng Hellmut Kapfenberger đã giới thiệu với bạn đọc cuốn sách “Đường Hồ Chí Minh” (tiếng Đức: Ho Chi Minh Pfad). Cuốn sách gồm 502 trang, 53 ảnh đen trắng, 6 bản đồ, trong đó có một bản đồ in màu. Trong lời giới thiệu về cuốn sách đăng trên internet có đoạn: “Lịch sử con đường tiếp tế huyền thoại-một kiệt tác của hàng vạn người Việt Nam. Vào ngày 19-5-1959, đúng dịp sinh nhật lần thứ 69 của Chủ tịch Hồ Chí Minh, dự án về tuyến vận tải quân sự chiến lược Trường Sơn đã ra đời. Trong 16 năm, từ khi hình thành với những bước đi đầu tiên, con đường đã trở thành một trong những yếu tố quan trọng dẫn đến thất bại của Hoa Kỳ”.

leftcenterrightdel
Ông Hellmut Kapfenberger, tác giả cuốn sách “Ho Chi Minh Pfad”. Ảnh do tác giả cung cấp.

Tác giả Hellmut Kapfenberger là phóng viên thời chiến, sau đó trở thành phóng viên thường trú của truyền thông Cộng hòa Dân chủ Đức (trước đây) tại Việt Nam. Để viết cuốn sách này, một lần nữa tác giả đã trở lại Việt Nam, nói chuyện với rất nhiều nhân chứng đương đại. Người viết lời tựa cuốn sách là Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Phó chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, nguyên Tư lệnh Bộ đội Trường Sơn. Lời tựa cuốn sách có đoạn: “Việc tác giả Hellmut Kapfenberger, người Đức, một người nước ngoài viết về sáng tạo quân sự độc đáo này của Việt Nam là một điều hết sức đáng quý và đáng trân trọng, thể hiện sự tâm huyết và tầm hiểu biết của tác giả về cuộc kháng chiến chống Mỹ của nhân dân Việt Nam”.

leftcenterrightdel
Bìa cuốn sách “Đường Hồ Chí Minh” bằng tiếng Đức.

Để tận mắt chứng kiến sự thay da đổi thịt từng ngày của con đường huyền thoại, cách đây không lâu, một đoàn làm phim của Cộng hòa Liên bang Đức cũng đã thực hiện hành trình xuyên suốt Đường Hồ Chí Minh. Kết quả của “cuộc hành quân thời bình” này là một bộ phim tài liệu hai tập với sự hợp tác sản xuất của Đài truyền hình MDR và Đài truyền hình ARTE, có trụ sở tại TP Strasbourg (Pháp). Tác giả và đạo diễn bộ phim là bà Cornelia Volk. Từ năm 1997, bà làm việc với tư cách một tác giả và đạo diễn tự do. Hiện nay, trên trang mạng của Đài truyền hình MDR vẫn còn lưu giữ bài viết giới thiệu về bộ phim, trong đó có đoạn: “Đó không phải là một con đường đơn giản mà là một mạng lưới khổng lồ gồm những con đường rộng, dốc và những con đường xuyên rừng rậm. Nó định hướng cho một hành trình làm phim qua nhiều địa điểm của Việt Nam, Lào và Campuchia mà ít người biết đến. Điểm xuất phát là Vinh, một thành phố ở miền Trung Việt Nam, từng được coi là điểm khởi đầu của mạng lưới cung cấp hậu cần. Từ đó, con đường ngoằn ngoèo xuyên qua những khu rừng và tiến xa hơn về phía Nam. Một số đoạn của đường mòn Hồ Chí Minh lịch sử nay đã trở thành đường cao tốc hiện đại…”.

Về phần mình, tôi không thể nhớ nổi đã đọc bao nhiêu cuốn sách, bài báo và xem bao nhiêu phóng sự về Đường Hồ Chí Minh, nhưng sức hấp dẫn như vẫn tràn đầy mỗi khi tôi được tiếp xúc với những tác phẩm mới viết về chủ đề này. Sự lôi cuốn đó có lẽ xuất phát từ thực tế, hơn 40 năm trước, là anh Bộ đội Cụ Hồ, tôi cùng đồng đội vượt Trường Sơn để tham gia chiến dịch xuân hè ở Quảng Trị năm 1972. Mỗi lần đọc những cuốn sách, bài báo đó, trong tâm trí tôi sống lại những ngày trên đường hành quân ra trận. Đó là những ngày gian khổ và ác liệt, trèo đèo lội suối, cái chết luôn rình rập. Kỷ niệm sâu sắc nhất là hôm tôi và đồng đội vượt sông Bến Hải ở đoạn thượng nguồn. Hôm đó, khi sáng sớm trời còn mù sương, chúng tôi cởi quần dài vắt lên vai, vừa đi vừa bám vào một dây cáp bằng thép được bộ phận giao liên căng trước để không bị cuốn trôi, vì nước không sâu nhưng chảy xiết. Và sau chừng một tiếng đồng hồ, chúng tôi đã đặt chân lên chiến trường Quảng Trị khói lửa.

Các kỷ niệm khác là những lần vào rừng hái rau tàu bay, hoa chuối dại về nấu canh hoặc những lần vất vả nấu cơm bằng bếp Hoàng Cầm trong lúc trời mưa to khiến củi ướt, khói ra nhiều, buộc cả tiểu đội phải quạt khói bằng cành lá…

Trong lần về thăm lại chiến trường xưa năm 2013, tôi cùng các cựu chiến binh trung đội năm xưa đã đến thăm Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn tại huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị, nơi có hơn 10.000 phần mộ liệt sĩ. Họ đã ngã xuống khi xây dựng và chiến đấu bảo vệ con đường chiến lược huyền thoại qua các giai đoạn khác nhau. Chúng tôi thắp hương với nỗi xúc động nghẹn ngào và bao nhiêu kỷ niệm xưa lại trỗi dậy…

Không chỉ những lần thăm viếng như vậy mà hằng ngày tôi luôn nhận thức được rằng, máu của các anh, các chị đã đổ xuống để Tổ quốc thân yêu của chúng ta trường tồn. Và dù ở cương vị nào, tôi sẽ mãi mãi tiếp tục góp sức nhỏ của mình vào sự nghiệp mà vì nó, các anh, các chị đã chiến đấu và hy sinh.

HỒ NGỌC THẮNG (từ CHLB Đức)