Sắt son sau trước một lòng (Ghi chép của phóng viên Báo Quân đội nhân dân)

Người trực tiếp tháp tùng Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đi dâng hương, dâng hoa-Phó thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Cam-pu-chia Tia Banh rất am hiểu về Việt Nam. Ông biết rằng, ở đất nước láng giềng, tháng Bảy hằng năm là dịp tri ân những người con đất Việt đã không tiếc máu xương vì nền hòa bình, độc lập của Việt Nam và tình hữu nghị tốt đẹp với các nước láng giềng. Do vậy, trong chuyến ngoại giao lần này, dù lịch trình dày đặc, Tổng Bí thư vẫn dành thời gian đến dâng hương tại Đài Hữu nghị Việt Nam - Cam-pu-chia; gửi đi thông điệp và niềm tin về tình hữu nghị sắt son trước sau như một của hai dân tộc.

Đã nhiều lần Bộ trưởng Tia Banh chia sẻ với các thành viên trong Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam về ý nghĩa của công trình hữu nghị được xây dựng từ cuối thập niên 1970, thời điểm sau khi Quân đội Nhân dân Việt Nam giúp Cam-pu-chia đánh đổ chế độ diệt chủng Pôn pốt. Đài Hữu nghị cao 11 mét, với trọng tâm là khối tạc hình một người lính Cam-pu-chia và một chiến sĩ Quân tình nguyện Việt Nam đứng bảo vệ một phụ nữ và em nhỏ; bên dưới là dòng chữ được khắc trang trọng: Đài Hữu nghị Việt Nam - Cam-pu-chia bằng cả hai thứ tiếng của hai dân tộc. Đã gần 50 năm trôi qua, Đài Hữu nghị vẫn kiêu hãnh với thời gian, trở thành điểm đến tâm linh-địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống các thế hệ nhân dân Cam-pu-chia. Hơn thế, Đài Hữu nghị còn được kết nối với các di tích, địa danh nổi tiếng trong quần thể kiến trúc chung, tạo ra điểm nhấn ấn tượng, thu hút khách bốn phương đến với xứ sở Chùa tháp.

Chủ ý nán lại trên Công viên Wat Bo-tum không được lâu, nhưng chúng tôi bắt gặp không ít người đến tham quan, dâng hương tại Đài Hữu nghị Việt Nam - Cam-pu-chia. Họ là những người dân Cam-pu-chia đến từ nhiều địa phương khác nhau và cả du khách quốc tế. Bắt chuyện với một người Cam-pu-chia tên Phuont, anh cho biết, bản thân có cha mẹ là giáo chức bị sát hại dưới thời Pôn Pốt. Anh tâm niệm: “Tôi sống gần đây, thi thoảng lại đến dâng hoa tại đài hữu nghị. Tôi hiểu rằng, việc tri ân đối với những chiến sĩ tình nguyện Việt Nam đã hy sinh khi làm nghĩa vụ quốc tế là không bao giờ đủ; và sự khắc ghi công ơn sẽ không bao giờ vơi đi trong lòng người dân Cam-pu-chia”.

Lòng biết ơn ấy được Quốc vương Nô-rô-đôm Xi-ha-mô-ni khái quát đủ đầy tại buổi Hội đàm với Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, rằng: “Nhân dân Việt Nam là người bạn vĩ đại và tin cậy của nhân dân Cam-pu-chia; nhân dân Cam-pu-chia mãi là người bạn láng giềng tốt, luôn sát cánh bên cạnh nhân dân Việt Nam”. Quốc vương khẳng định sẽ tiếp tục sự nghiệp cao cả của Thái Thượng Hoàng Nô-rô-đôm Xi-ha-núc vun đắp cho tình đoàn kết vĩ đại, quan hệ hữu nghị trong sáng và sự hợp tác láng giềng đời đời bền vững Cam-pu-chia - Việt Nam.

Cũng với nhận thức và tình cảm đó, các nhà lãnh đạo Cam-pu-chia đều khẳng định với Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với sự ủng hộ và giúp đỡ quý báu của người bạn lớn Việt Nam dành cho đất nước và nhân dân Cam-pu-chia trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xóa bỏ chế độ diệt chủng, cũng như trong giai đoạn khôi phục và phát triển đất nước. Các nhà lãnh đạo bày tỏ quyết tâm sẽ nỗ lực cao nhất tích cực đưa tình hữu nghị Việt Nam - Cam-pu-chia lên tầm cao mới.

Trong những cuộc hội đàm, hội kiến, trao đổi giữa lãnh đạo hai nước, ấn tượng đặc biệt có lẽ là cuộc trao đổi diễn ra tại Cung Hòa Bình (thủ đô Phnôm pênh) chiều 20-7 và Tiệc chiêu đãi của Thủ tướng Xăm-đéc Hun Xen diễn ra tại tỉnh Pờ-rẹ Xi ha-núc tối 21-7. Nó đặc biệt, bởi Thủ tướng Xăm-đéc Hun Xen đã nói về Việt Nam bằng chính ngôn ngữ Việt Nam. Với Thủ tướng, câu chuyện quan hệ Việt Nam - Cam-pu-chia luôn đầy ắp kỷ niệm; ông là người trực tiếp chứng kiến những đau thương, mất mát của nhân dân Cam-pu-chia trước họa diệt chủng; đồng thời cũng là người đứng cùng chiến tuyến với Quân tình nguyện Việt Nam đánh đuổi và ngăn chế độ diệt chủng quay trở lại. Đã nhiều lần Thủ tướng Xăm-đéc Hun Xen khẳng định: Nếu không có sự hy sinh cao cả của bộ đội Việt Nam, sẽ không thể có Cam-pu-chia hôm nay. Và lần này, Thủ tướng Xăm-đéc Hun Xen đã không quên nhắc lại chân lý lịch sử ấy bằng tất cả lòng biết ơn lớn lao.

Khi đến thăm Hoàng Thái hậu Nô-rô-đôm Mô-ni-niết Xi-ha-núc, Tổng Bí thư được Hoàng Thái hậu và các con cháu tiếp đón thân mật. Hoàng Thái hậu vui vẻ, tự hào giới thiệu với khách quý về những kỷ vật, hình ảnh của gia đình. Hoàng Thái hậu cũng xúc động kể về những năm tháng gian khó cùng chồng sang Việt Nam hoạt động cách mạng, được gặp Bác Hồ, được bộ đội và cảnh vệ Việt Nam bảo vệ an toàn tuyệt đối khi đi dọc đường Trường Sơn... Dù tuổi đã cao, nhưng những câu chuyện về Việt Nam và tình hữu nghị hai nước luôn khắc sâu, vẹn nguyên trong trí nhớ của Hoàng Thái Hậu.

Không chỉ có những lời cảm ơn thuần khiết bằng ngôn ngữ, thời gian qua, các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và nhân dân Cam-pu-chia đã thật sự hành động vì tình hữu nghị láng giềng gần. Thật ấn tượng khi phần lớn lãnh đạo cấp cao đất nước bạn đều biết mặt, rõ tên từng người trong Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam; luôn chủ động thăm hỏi về tình hình đất nước, con người Việt Nam vốn đã có nhiều gắn bó và kỷ niệm. Tình cảm, sự trân trọng được thể hiện trong Quốc yến chiêu đãi, với sự hiện diện cùng lúc của Quốc vương và các nhà lãnh đạo cao nhất của Đảng, Chính phủ, Quốc hội Cam-pu-chia chào đón Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng.

Không chỉ quan chức nước Cam-pu-chia đại diện cho đồng bào Cam-pu-chia nói lời cảm ơn Việt Nam, mà cả các Đại tăng thống Tép Vông (Chùa U-na-lom) và Đại Tăng thống Bu Cri (Chùa Svay Pope) cũng đồng lòng khẳng định điều đó. Giữa chốn thanh tĩnh, trang nghiêm, các Đại tăng thống bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới nhân dân Việt Nam đã giúp Cam-pu-chia hồi sinh đất nước và Phật pháp, mang đến cuộc sống thái hòa hôm nay. Tại mỗi ngôi chùa, các tăng ni, Phật tử đã tiến hành nghi thức niệm Phật, cầu nguyện thái bình, an lạc, phát triển cho mỗi đất nước, cầu nguyện cho tình hữu nghị hai dân tộc mãi mãi trường tồn, trong sáng, thủy chung.

Và khi những tiếng chuông chùa vang lên đón chào khách quý, từng đàn bồ câu tung cánh bay lên bầu trời xanh trong, làm cho khung cảnh hòa bình của thủ đô Phnôm pênh thêm tươi đẹp. Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng là người có nhiều nỗ lực, đóng góp cho tình hữu nghị Việt Nam - Cam-pu-chia, luôn mong ước về nền hòa bình vĩnh hằng ở mỗi đất nước. Khi nói chuyện với Hoàng Thái hậu Nô-rô-đôm Mô-ni-niết Xi-ha-núc, Tổng Bí thư nhấn mạnh: “Tôi đã khẳng định với Quốc vương và nhân đây cũng xin khẳng định với Hoàng Thái hậu rằng, cho dù tình hình thế giới và khu vực có đổi thay, song trước sau như một, Việt Nam luôn coi trọng và sẽ làm hết sức mình cùng với Cam-pu-chia giữ gìn, vun đắp cho mối quan hệ Việt Nam - Cam-pu-chia mãi mãi xanh tươi, đời đời bền vững”.

TẤN TUÂN (từ Phnôm pênh, Cam-pu-chia)