I-ta-li-a là một quốc gia có lịch sử lâu đời gắn liền với lịch sử La Mã cổ đại. Sau thời kỳ hưng thịnh kéo dài gần bốn trăm năm, từ thế kỷ thứ hai sau Công nguyên, Đế chế La Mã bắt đầu suy yếu và bị chia cắt thành nhiều lãnh địa, chiến tranh kéo dài liên miên và nhiều lần bị đế quốc bên ngoài đô hộ. Từ thế kỷ 14, I-ta-li-a tuy vẫn trong tình trạng bị cát cứ thành nhiều vương triều song bước vào thời kỳ Phục hưng và trở thành trung tâm thương mại, văn hóa và kiến trúc của châu Âu trong hai thế kỷ 15 và 16. Đến năm 1861, I-ta-li-a trở thành một quốc gia thống nhất từ nhiều vùng lãnh thổ tự trị.

Ngày 2-6-1946, với kết quả của cuộc trưng cầu dân ý, I-ta-li-a bãi bỏ chế độ quân chủ và trở thành nước Cộng hòa theo thể chế nghị viện. Năm 1955, I-ta-li-a gia nhập Liên hợp quốc và đến năm 1957 là một trong 6 nước châu Âu sáng lập Cộng đồng Kinh tế châu Âu (EEC), nay là Liên minh châu Âu (EU).

Nền kinh tế I-ta-li-a đứng thứ 9 trên thế giới. I-ta-li-a có một nền kinh tế đa dạng với nhiều ngành công nghiệp. I-ta-li-a có mô hình phát triển kinh tế khá gần gũi với Việt Nam, là hệ thống các doanh nghiệp vừa và nhỏ rất năng động và hiệu quả, đóng góp tới gần 2/3 GDP.

Chính sách thương mại của I-ta-li-a hiện nay gắn với chính sách kinh tế chung của EU. I-ta-li-a quan hệ buôn bán chủ yếu với các nước EU, Mỹ và các nước khu vực Địa Trung Hải (Li-bi, Tuy-ni-di...). Hiện nay, I-ta-li-a đang đẩy mạnh ngoại thương với các nền kinh tế châu Á mới nổi (Ấn Độ, Trung Quốc...) và các nước ASEAN. 

Đầu tư của I-ta-li-a ra nước ngoài còn khiêm tốn so với các nước EU khác như: Pháp, Đức, Tây Ban Nha, Anh, tuy nhiên tăng mạnh từ năm 2000. Tổng giá trị đầu tư của I-ta-li-a tại nước ngoài tính đến hết 2015 là khoảng 630 tỷ USD (năm 2000 là 180 tỷ USD). Sự phát triển mạnh mẽ của các nước châu Á -Thái Bình Dương thời gian gần đây đã thúc đẩy các nhà đầu tư I-ta-li-a trở nên quan tâm hơn đối với khu vực này, trong đó có Việt Nam. Đầu tư nước ngoài tại I-ta-li-a năm 2015 đạt khoảng 33 tỷ USD, tập trung phần lớn tại miền Bắc I-ta-li-a, nơi có ngành công nghiệp rất phát triển. 

VIỆT NAM và I-ta-li-a chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 23-3-1973. Quan hệ chính trị giữa hai nước từ đầu thập niên 1990 được củng cố và phát triển rõ nét. I-ta-li-a là nước Tây Âu đầu tiên tích cực ủng hộ việc tăng cường hợp tác giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu, trên các diễn đàn quốc tế lớn cũng như việc bình thường hóa quan hệ giữa Việt Nam và các tổ chức tài chính, thương mại, tiền tệ quốc tế đầu những năm 90 của thế kỷ trước. Trong các cuộc tiếp xúc, lãnh đạo cấp cao I-ta-li-a khẳng định quyết tâm thúc đẩy quan hệ hợp tác nhiều mặt với Việt Nam, coi Việt Nam là nước ưu tiên phát triển quan hệ ở khu vực Đông Nam Á và là điểm đến của các doanh nghiệp I-ta-li-a từ nay cho đến năm 2020.

Ngày 21-1-2013, Việt Nam và I-ta-li-a đã ký Tuyên bố chung về thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược nhân chuyến thăm I-ta-li-a cấp Nhà nước của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, một sự kiện mang tính lịch sử, góp phần củng cố và đẩy mạnh hợp tác về mọi mặt giữa hai nước.

Về kinh tế, thương mại và đầu tư, I-ta-li-a là một trong những nước Tây Âu đầu tiên nối lại và phát triển các quan hệ hợp tác với Việt Nam sau thời kỳ ngưng đọng (những năm 1979 - 1989). Kim ngạch thương mại hai chiều tăng đều trong những năm qua, năm 2015 đạt 4,3 tỷ USD. I-ta-li-a đứng thứ 31 trên 112 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư tại Việt Nam với 77 dự án đầu tư, tổng số vốn là 360 triệu USD, chủ yếu trong các ngành: Công nghiệp chế biến, chế tạo, giày da, xây dựng, thiết bị vệ sinh, bình nóng lạnh, chế biến thép...

Chính phủ I-ta-li-a đưa Việt Nam vào danh sách 10 thị trường mới nổi ưu tiên phát triển quan hệ thương mại và đầu tư. Hai bên đã thành lập Ủy ban Hỗn hợp về Hợp tác kinh tế (phiên đầu tiên tại Hà Nội vào tháng 10-2014, lần thứ hai vào tháng 10-2015 và dự kiến lần 3 vào giữa tháng 11-2016).

Về hợp tác phát triển, I-ta-li-a bắt đầu cung cấp ODA cho Việt Nam vào thập niên 1990, trong các lĩnh vực hợp tác ưu tiên giữa I-ta-li-a và Việt Nam gồm: Cấp thoát nước, bảo vệ môi trường, phát triển nguồn nhân lực, y tế, hỗ trợ thể chế... Ủy ban Hỗn hợp về Hợp tác Phát triển Việt Nam - I-ta-li-a khởi động lại họp tại Rô-ma tháng 12-2009 đã thông qua một số dự án trong các lĩnh vực ưu tiên (y tế, bảo vệ môi trường và hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ).

Hằng năm, Bộ Ngoại giao I-ta-li-a dành cho Việt Nam một số học bổng cho các khóa học tiếng I-ta-li-a và cao học, mở các khóa học tiếng I-ta-li-a tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh. Chính phủ I-ta-li-a phối hợp với UNESCO giúp đỡ Việt Nam trùng tu Khu di tích Mỹ Sơn với tổng kinh phí hơn 1,3 triệu USD. Hai bên cũng thường xuyên tổ chức các tuần lễ/tháng văn hóa tại I-ta-li-a và Việt Nam.

Hiện có gần 5 nghìn người Việt Nam cư trú ổn định tại I-ta-li-a. Cộng đồng người Việt tại I-ta-li-a cư trú phần lớn tại các tỉnh phía Bắc I-ta-li-a là nơi có ngành công nghiệp phát triển, có nhiều cơ hội việc làm.

CHUYẾN thăm cấp Nhà nước tới I-ta-li-a, thăm Tòa thánh Va-ti-can từ ngày 21 đến 25-11-2016 của Chủ tịch nước Trần Đại Quang và Phu nhân diễn ra trong bối cảnh quan hệ Đối tác chiến lược giữa Việt Nam và I-ta-li-a đang phát triển theo chiều hướng tích cực. Chúng ta tin tưởng chắc chắn rằng chuyến thăm sẽ thành công, mở ra một trang mới trong quan hệ giữa Việt Nam với I-ta-li-a và Va-ti-can.

QĐND