Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật giải thích, thực tế tồn tại rất nhiều loại hội và các hội ấy cũng hoạt động rất tốt. “Chắc mỗi người ngồi đây không thể không tham gia bất kỳ một hội gì”, ông Định nói và nêu ví dụ về các hội đồng hương, hội cựu học sinh… để minh họa cho khẳng định không thể yêu cầu tất cả các hội phải đăng ký để hoạt động. Tất cả những hội không đăng ký hoạt động vẫn được quyền hoạt động bình thường, vẫn được Nhà nước thừa nhận và bảo vệ; đồng thời họ cũng vẫn phải tuân thủ pháp luật về hội, không được vi phạm điều cấm khi hoạt động.
Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân phát biểu khai mạc phiên họp. Ảnh: quochoi.vn
Tuy nhiên, ông Nguyễn Khắc Định cũng lưu ý, chỉ những hội đăng ký thành lập mới có tư cách pháp nhân, mới được cấp con dấu. Nếu đăng ký thì phải đáp ứng đủ các điều kiện thành lập hội có đăng ký theo quy định của luật.
Chuyên gia Nguyễn Ngọc Lâm nhấn mạnh, lập hội là quyền của người dân, không phải Nhà nước cho hay không. Theo dự án luật, hội ở nước ta gồm 2 loại là hội có đăng ký và hội không có đăng ký, các nước khác gọi là hội khai báo và hội không khai báo. Những hội không đăng ký thì sẽ không có tư cách pháp nhân, nên không được hưởng một số chính sách, như quyên góp của các tổ chức, cá nhân khác, không được kinh doanh bất động sản, không được nhân danh tổ chức để quan hệ với các tổ chức, cơ quan khác. Chính vì thế, ở các nước, các hội được thành lập có đăng ký rất nhiều.
Chuyên gia Nguyễn Ngọc Lâm nêu ý kiến, cần khuyến khích các hội thành lập và đăng ký hoạt động bằng cách đơn giản hóa thủ tục thành lập một cách gọn nhất, bởi các hội đăng ký hoạt động thì vừa lợi cho họ, lại vừa thuận cho công tác quản lý Nhà nước. Cần khuyến khích thành lập hội, vì chủ trương của Đảng cũng là khuyến khích thành lập nhiều hội hơn theo hướng ích nước, lợi nhà, tương thân, tương ái. Ở các nước, hoạt động của các hội rất mạnh, có thể đóng góp tới 10% GDP, nên hội còn có đóng góp lớn trong phát triển kinh tế-xã hội. Tuy nhiên, với thủ tục như hiện nay, muốn thành lập và đăng ký hoạt động một hội phải mất rất nhiều thời gian, lại phải trải qua 2 thủ tục gồm đăng ký thành lập và phê duyệt điều lệ, nên chưa khuyến khích được việc phát triển các hội.
Đại biểu Hoàng Đức Thắng (Quảng Trị) cho rằng, tuy có hội đăng ký và hội không đăng ký, nhưng không nên khu biệt 2 loại hội này để quy định trong luật, dẫn tới sự vụn vặt. Đại biểu đề nghị chọn ra, nhóm lại những vấn đề chung nhất để quy định một cách khái quát.
Đại biểu Tô Văn Tám (Kon Tum) tán thành cách phân loại thành hội đăng ký và hội không đăng ký, nhưng đề nghị cần quy định rõ loại nào cần đăng ký, loại nào không cần đăng ký bằng phương pháp loại trừ. Theo đó, luật phải quy định rõ, loại hội nào phải đăng ký hoạt động. Những hội không thuộc phạm vi phải đăng ký hoạt động là thì không phải đăng ký hoạt động. Tiêu chí xác định hội đăng ký hoạt động có thể là phạm vi hoạt động và những hội hoạt động có tính chất chính trị-xã hội.
Phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu khi kết luận về vấn đề này cũng nhất trí với đề xuất của chuyên gia Nguyễn Ngọc Lâm. Theo đó, nên khuyến khích các hội đăng ký hoạt động để vừa thuận lợi trong hoạt động của chính hội ấy, vừa thuận lợi cho hoạt động quản lý của Nhà nước.
CHIẾN THẮNG