Sự tin cậy giữa hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước

Sự kiện này thể hiện sự nhất trí cao, sự tin cậy, hiểu biết lẫn nhau giữa hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước; là biểu tượng sinh động của mối quan hệ hữu nghị truyền thống, tình đoàn kết đặc biệt và sự hợp tác toàn diện giữa hai nước trên nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ và lợi ích chính đáng của nhau, bình đẳng, cùng có lợi, vì một đường biên giới hòa bình, ổn định, hợp tác cùng phát triển, vì lợi ích của nhân dân hai nước; thể hiện đầy đủ mối quan hệ hữu nghị truyền thống, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam - Lào.

Đây là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng về chính trị, quốc phòng-an ninh và phát triển kinh tế-xã hội khu vực biên giới nói riêng và giữa hai nước nói chung; là dấu mốc ghi nhận toàn bộ thành quả giải quyết biên giới giữa hai nước, tạo cơ sở pháp lý nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý biên giới trong tình hình mới, vì một đường biên giới hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển bền vững, đáp ứng nguyện vọng của hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước, góp phần tiếp tục tăng cường và củng cố tình đoàn kết đặc biệt, quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác toàn diện Việt Nam - Lào.

Lực lượng vũ trang hai nước Việt Nam - Lào phối hợp bảo vệ cột mốc biên giới Việt Nam - Lào (cột mốc 605). Ảnh: TTXVN 

Kết quả Dự án Tăng dày và tôn tạo hệ thống mốc quốc giới Việt Nam - Lào cũng góp phần ngăn chặn, đấu tranh chống các biểu hiện tiêu cực và hành vi vi phạm pháp luật trên khu vực biên giới. Tiếp tục đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, luận điệu xuyên tạc, sai sự thật về vấn đề biên giới và quan hệ Việt Nam - Lào; củng cố niềm tin, xây dựng và bồi đắp mối quan hệ hữu nghị giữa hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước.

Lửa thử vàng, gian nan thử sức

Việt Nam và Lào có đường biên giới dài gần 2.340km, đi qua 10 tỉnh của Việt Nam và 10 tỉnh của Lào, điểm khởi đầu là ngã ba biên giới Việt Nam - Lào - Trung Quốc và điểm kết thúc là ngã ba biên giới Việt Nam - Lào - Cam-pu-chia. Thực hiện Hiệp ước hoạch định đường biên giới quốc gia Việt Nam - Lào năm 1977, trong giai đoạn 1978-1987, hai nước đã cơ bản hoàn thành công tác phân giới, cắm mốc trên thực địa với 214 cột mốc tại 199 vị trí. Kết quả này đã được ghi nhận tại Hiệp ước bổ sung Hiệp ước hoạch định và Nghị định thư về phân giới trên thực địa và cắm mốc quốc giới năm 1986 và Nghị định thư bổ sung ký ngày 16-10-1987. Từ năm 1995-2003, hai bên đã hoàn thành việc lập bộ bản đồ đường biên giới quốc gia Việt Nam - Lào tỷ lệ 1/50.000 bằng công nghệ kỹ thuật số và giải quyết toàn bộ các khu vực tồn đọng sau phân giới cắm mốc.

Tuy nhiên, sau gần 20 năm, hệ thống mốc giới gồm 199 vị trí mốc đã bộc lộ một số hạn chế, không đáp ứng được yêu cầu của công tác quản lý biên giới trong tình hình mới. Ví dụ, với đường biên giới dài gần 2.340km mà chỉ có 199 vị trí mốc thì mật độ quá thưa, bình quân hơn 10km một vị trí mốc, cá biệt có những nơi hơn 40km một mốc, gây khó khăn cho việc nhận biết đường biên giới. Thêm vào đó, do được xây dựng vào thời kỳ sau chiến tranh, hai nước còn nhiều khó khăn, năng lực và trang thiết bị kỹ thuật còn hết sức hạn chế, nên chất lượng và độ bền vững của hệ thống mốc không cao, nhiều mốc đã xuống cấp nghiêm trọng. Ngoài ra, nhiều cửa khẩu được mở và nâng cấp cùng với các công trình mới được xây dựng khang trang, hiện đại, một số khu vực dân cư hai bên biên giới phát triển mạnh mẽ khiến hình thức và kích thước mốc cũ không còn tương xứng với ý nghĩa là mốc quốc giới.

Xuất phát từ thực tế trên, nhằm hoàn thiện chất lượng của đường biên giới, xây dựng một hệ thống mốc chính quy, hiện đại, bền vững, đáp ứng yêu cầu của công tác quản lý biên giới trong tình hình mới, tạo thuận lợi cho việc hợp tác phát triển kinh tế-xã hội khu vực biên giới, năm 2003, lãnh đạo hai nước đã thống nhất cho phép xây dựng và triển khai Dự án Tăng dày và tôn tạo hệ thống mốc quốc giới Việt Nam - Lào.

Từ cuối năm 2003 đến năm 2008, hai bên đã phối hợp hoàn tất công tác chuẩn bị, thống nhất các nội dung chính của dự án: Tăng dày mốc ở những khu vực cần thiết để làm rõ đường biên giới trên thực địa; tôn tạo và xây mới các mốc hiện có, nhất là các mốc ở các cửa khẩu để bảo đảm kiên cố, khang trang, hiện đại, dễ nhận biết; hoàn thiện hồ sơ pháp lý về đường biên giới Việt Nam - Lào.

Từ năm 2008 đến tháng 7-2013, các bộ, ngành và địa phương hữu quan của hai bên, các lực lượng chức năng của hai nước đã phối hợp chặt chẽ, với tinh thần trách nhiệm cao nhất, triển khai hiệu quả công tác tăng dày và tôn tạo mốc quốc giới Việt Nam - Lào. Đến tháng 7-2013, hai bên đã hoàn thành công tác cắm mốc trên thực địa với 792 vị trí tương ứng 834 cột mốc chính, đồng thời cắm bổ sung 29 cọc dấu tại 27 vị trí. Sự kiện này được đánh dấu bằng buổi Lễ chào mừng hoàn thành công tác cắm mốc biên giới Việt Nam - Lào trên thực địa, được tổ chức ngày 9-7-2013 tại cửa khẩu Thanh Thủy (Nghệ An) - Nậm On (Bô-ly-khăm-xay) do Thủ tướng Chính phủ hai nước tham dự và chủ trì.

Tiếp đó, từ tháng 8-2013 đến nay, Ủy ban Liên hợp cắm mốc biên giới đã chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành hữu quan và với phía Lào xử lý các công việc còn lại và phát sinh trong quá trình thực hiện dự án. Cụ thể: Xây dựng thêm 139 cọc dấu tại 86 vị trí, nâng tổng số mốc và cọc dấu đã cắm trên toàn tuyến biên giới Việt Nam - Lào lên 905 vị trí tương ứng với 1.002 mốc và cọc dấu (tăng gấp 4,5 lần so với trước, trung bình khoảng 2,6km có một vị trí mốc hoặc cọc dấu). Hoàn thành việc đo đạc để cập nhật bổ sung, khoảng 1.000km đường tuần tra biên giới mới thi công lên bộ bản đồ số đường biên giới quốc gia Việt Nam - Lào tỷ lệ 1/50.000, đồng thời xử lý gần 70 điểm sai phạm khi thi công đường tuần tra biên giới làm biến dạng, phá vỡ địa hình, địa vật, giúp nhận biết đường biên giới.

Trên tinh thần trách nhiệm cao nhất, Ủy ban Liên hợp cắm mốc biên giới Việt Nam - Lào ( Lào - Việt Nam) đã chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương hữu quan và của hai nước tiến hành công việc hết sức cẩn trọng, tổng số đã tổ chức 59 cuộc họp các cấp; tổ chức gần 100 đoàn công tác liên ngành song phương tiếp cận các khu vực mốc và hàng nghìn cuộc họp của Đội Liên hợp cắm mốc nhằm trao đổi thống nhất kế hoạch, biện pháp triển khai thực hiện từng hạng mục của dự án, xử lý các công việc phát sinh, lập hồ sơ pháp lý mốc giới, chuyển thành quả của công tác tăng dày và tôn tạo mốc quốc giới trên thực địa lên bộ bản đồ số đường biên giới quốc gia Việt Nam - Lào. Tới nay, hai bên đã hoàn thành việc lập, kiểm tra, nghiệm thu 1.002 bộ hồ sơ pháp lý mốc giới; hoàn thành dự thảo Nghị định thư về đường biên giới và mốc quốc giới, bản đồ và các văn kiện đính kèm nhằm ghi nhận thành quả toàn bộ công tác biên giới giữa hai nước; hoàn thành dự thảo Hiệp định về Quy chế quản lý biên giới và cửa khẩu biên giới Việt Nam - Lào.

Để hoàn thành toàn bộ khối lượng công việc nêu trên, trong suốt 8 năm qua, Việt Nam và Lào đã huy động hơn 1.000 người từ trung ương đến địa phương tham gia thực hiện dự án, đó là chưa kể đến hàng nghìn người khác thuộc lực lượng thi công, xây dựng mốc. Các lực lượng chức năng hữu quan của hai bên đã nỗ lực cao độ, hiệp đồng chặt chẽ, khắc phục mọi khó khăn, gian khổ và có nhiều sáng kiến có giá trị đóng góp vào việc hoàn thành toàn bộ dự án theo tiến độ, có chất lượng và hiệu quả cao.

NGUYỄN HÒA