Cấp trên làm trước, nêu gương

Đầu tháng 5-2016, trong chuyến thăm và làm việc với Đảng bộ và nhân dân tỉnh Phú Yên, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã dành nhiều thời gian đến thăm, tặng quà các hộ dân địa phương. Chiều 3-5, tại xã Hòa An, huyện Phú Hòa, Tổng Bí thư đã đến thăm gia đình đồng chí Nguyễn Duy Luân (70 năm tuổi Đảng, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Phú Yên). Nhiều người dân bày tỏ niềm vui khi được đón lãnh đạo Đảng về thăm quê hương. Ông Nguyễn Văn Tam (54 tuổi), một hộ dân địa phương bộc bạch:

- Tôi thấy có 3 chiếc xe ô tô: 1 xe con, 2 xe ca chạy vào phía nhà ông Luân, nhưng không nghĩ đó là Đoàn công tác của Trung ương, vì đoàn có ít xe, lại không “trống giong cờ mở”. Cán bộ Trung ương về với địa phương, với nhân dân như vậy càng thêm gần gũi...

Theo đồng chí Hồ Mẫu Ngoạt, Trợ lý Tổng Bí thư, thì việc đến với nhân dân như vậy là do Tổng Bí thư chỉ đạo thực hiện. Đây cũng là một biện pháp xây dựng phong cách quần chúng, một hành động nêu gương thiết thực, một nội dung học tập và làm theo tấm gương Bác Hồ khi đi cơ sở.

Những năm qua, Trung ương cũng yêu cầu các địa phương, nhất là lãnh đạo các sở, ban, ngành địa phương đi xe chung khi tham gia cùng đoàn công tác, nhằm thực hành tiết kiệm, tránh lãng phí. Việc nêu gương của cán bộ Trung ương có tác động tích cực đến đội ngũ cán bộ và bộ máy chính quyền cơ sở. Việc thực hiện đi công tác bằng xe chung, thực hiện giải pháp “ghép xe” khi đi công tác được nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước thực hiện.

Cán bộ xã Thanh Hải, huyện Thanh Liêm, Hà Nam sâu sát, hướng dẫn nông dân phát triển kinh tế hộ gia đình. 

Đồng chí Đỗ Văn Quân, Tiến sĩ chuyên ngành Xã hội học, Học viện Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, việc nêu gương của cán bộ trong học tập, làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ là việc tự thân. Tuy nhiên, để nó trở thành công việc tự giác và rộng khắp trong toàn đội ngũ, với tinh thần “cấp trên làm trước” thì không phải ngẫu nhiên có được. Thực tế cho thấy, sau khi Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị 03 được một năm, Ban Bí thư đã ban hành Quy định 101-QĐ/TW (ngày 7-6-2012) quy định trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp trong việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh với 7 nội dung: Tư tưởng chính trị; đạo đức, lối sống, tác phong; tự phê bình, phê bình; quan hệ với nhân dân; trách nhiệm trong công tác; ý thức tổ chức kỷ luật; đoàn kết nội bộ. Bám sát tinh thần đó, một số địa phương đã chủ động xây dựng quy chế nêu gương; ban thường vụ nhiều tỉnh ủy, thành ủy, như: Hòa Bình, Hà Giang, Cần Thơ, Tây Ninh, Quảng Ngãi, Quảng Nam, Đà Nẵng... ban hành chỉ thị, hướng dẫn, quy định cụ thể về trách nhiệm của cán bộ, đảng viên. Ở nhiều ban, ngành, trách nhiệm nêu gương được quy định trong quy chế làm việc, trách nhiệm công chức, viên chức, cán bộ lãnh đạo của cơ quan, đơn vị.

Trên cơ sở các quy chế, việc thực hành nêu gương trở thành quy định bắt buộc đối với cán bộ các cấp; tạo “mạch chảy” từ Trung ương về tận cơ sở. Ví như việc tổ chức tự phê bình và phê bình theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) về xây dựng Đảng, gắn với thực hiện Chỉ thị 03 được vận hành quyết liệt, nghiêm túc từ trên xuống dưới. Theo đó, Bộ Chính trị là tập thể tiến hành tự phê bình và phê bình đầu tiên trong toàn Đảng. Tiếp đó, lần lượt là các tổ chức: Ban Thường vụ của 68/68 Đảng bộ trực thuộc Trung ương; cấp ủy các đảng bộ cấp trên cơ sở và cơ sở; tới từng cán bộ, đảng viên trong Đảng thực hành kiểm điểm, phê bình. Các đồng chí bí thư, cán bộ chủ trì là những người thực hành kiểm điểm trước, chịu sự đóng góp phê bình của tập thể và quần chúng nhân dân đầu tiên trong mỗi tập thể.

Trên thực tế, việc thực hiện chủ trương “trên làm trước” có tác dụng rất lớn, tạo sức mạnh cảm hóa, nêu gương, lôi cuốn toàn cơ quan, đơn vị và cả hệ thống chính trị cùng làm theo. Trong chuyến khảo sát thực tế về thực hiện Chỉ thị 03 mới đây, càng đi nhiều, gặp gỡ, trò chuyện với nhiều đối tượng, chúng tôi càng thấm thía: Việc nêu gương không chỉ ở một bộ phận chủ chốt, mà là công việc thường xuyên, hằng ngày của cả đội ngũ. Đó là một cao trào thực sự, được bắt đầu từ chủ trương của Trung ương, với các hệ thống nguyên tắc, quy chế, kế hoạch…, được triển khai đồng bộ theo phân cấp. Theo đó, cán bộ chủ trì luôn giữ vững vai trò “đầu tàu”, vừa là người tổ chức, vừa là chủ thể, cũng đồng thời là đối tượng học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Sự nêu gương thể hiện một cách toàn diện cả về bản lĩnh chính trị, trình độ công tác, rèn luyện phẩm chất đạo đức lối sống, đến kết quả hoàn thành nhiệm vụ, tinh thần trách nhiệm với tập thể, công việc; không chỉ ở vai trò “làm trước”, “làm mẫu” mà còn là chủ thể chịu trách nhiệm trước tiên và cao nhất về kết quả, mức độ hoàn thành nhiệm vụ của đơn vị; chịu trách nhiệm và liên đới trước những sai lầm, yếu kém của cán bộ, nhân viên cấp dưới.

Sức lôi cuốn từ “những tấm gương”

Trong chuyến khảo sát, thu thập tài liệu về kết quả thực hiện Chỉ thị 03 của Bộ Chính trị vừa qua, tại nhiều cơ quan, ban, bộ, ngành Trung ương, đơn vị quân đội và các đầu mối trực thuộc một số Đảng bộ tỉnh, thành phố…, đoàn công tác Báo Quân đội nhân dân cũng tiếp nhận một số ý kiến phản biện, cho rằng: Việc nêu gương của đội ngũ cán bộ hiện nay là chưa nhiều; chưa thật sự có những tấm gương cán bộ tạo được sức lôi cuốn mạnh mẽ đối với quần chúng và nhân dân. Một phần đồng cảm với đánh giá, nhận định đó, nhưng chúng tôi cũng “thu hoạch” được nhiều dữ liệu quý, để có cái nhìn đầy đủ, toàn diện hơn về việc thực hành nêu gương của cán bộ hiện nay.

Trước khi thâm nhập cơ sở, gặp gỡ một số cán bộ chủ trì tại các địa phương trên địa bàn miền Trung, đồng chí Nguyễn Ngọc Quang, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Nam “khuyên” chúng tôi:

- Rất nhiều tấm gương tập thể, cá nhân, trong đó không ít cán bộ các cấp đã âm thầm cống hiến, lặng lẽ tỏa sáng giữa đời thường. Tuy nhiên, việc phát hiện và tuyên truyền về họ còn chưa nhiều. Tôi mong rằng, các cơ quan thông tấn báo chí cần tăng cường phát hiện, phản ánh, tôn vinh những tấm gương tiêu biểu trong học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong thời gian tới.

Quả đúng như vậy. Tại một bến cảng lộng gió, Đại tá Phạm Hồng Nam, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Tổng Công ty Sông Thu (Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng) tiếp chuyện chúng tôi với những ấn tượng mới trong tư duy và phong cách làm việc. Đó là một cán bộ chân chất, gắn bó gần hết cuộc đời với nghề, luôn tận tụy trong công việc và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trên từng cương vị công tác, là tấm gương sáng cho cấp dưới noi theo. Thế nhưng, khi chúng tôi đặt vấn đề tìm hiểu về thành tích cá nhân, anh lại khiêm tốn chối từ:

- Theo tôi, các đồng chí nên phản ánh thành tích của anh em công nhân; ngợi ca những con người đang cần mẫn trực tiếp lao động sản xuất. Chính anh em mới là “chủ nhân” của mái nhà Sông Thu này.

Sau câu chuyện, mỗi chúng tôi càng thêm tâm đắc với nhận định “người tốt không lộ thiên”, bởi lẽ, đã là cán bộ tốt thì họ thường “làm nhiều hơn nói”, “nói về thành tích chung nhiều hơn là kể về kết quả công tác của bản thân”… Hơn nữa, những người “đứng mũi chịu sào” thường nhường "thành quả" công tác cho cấp dưới, mong muốn cấp dưới và quần chúng trưởng thành, được động viên kịp thời để phấn đấu không ngừng. Vậy nên, gần như suốt hành trình chuyến khảo sát tới nhiều địa phương, cơ quan, đơn vị…, các đồng chí cán bộ chủ chốt mà chúng tôi có dịp gặp gỡ đều có chung một sự khiêm tốn, không mong được ngợi ca, không cầu “được lên mặt báo”.

Thực tế, nhiều cán bộ vẫn lặng lẽ công tác, cống hiến, nêu gương sáng cho cấp dưới và quần chúng nhân dân. Ví như Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung vừa qua đã kiên quyết thực hiện chủ trương và quyết tâm tinh giản biên chế, cơ cấu lại đội ngũ cán bộ ở các cấp. Phần việc này có tác dụng “nêu gương” mạnh mẽ, khi Chủ tịch UBND thành phố cắt giảm biên chế trước tiên ở ngay cơ quan giúp việc cho mình. Từ biên chế 12 phòng, đến nay Văn phòng UBND TP Hà Nội chỉ còn 7 phòng; số cán bộ cấp phòng dôi dư, tuy được hưởng nguyên lương, phụ cấp chức vụ cũ (trong vòng 24 tháng) nhưng phải làm việc như chuyên viên. Việc làm đó đã và đang phát đi một “thông điệp” mạnh mẽ trong hệ thống chính trị của Thủ đô; tạo quyết tâm cao, thái độ quyết liệt trong thực hiện Nghị quyết 39 của Bộ Chính trị (ngày 17-4-2015) về tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Không chỉ quan tâm đến cấp dưới và nêu gương, cán bộ các cấp còn là những “tấm gương soi”, như câu chuyện về Thượng tá Nguyễn Viết Tác, nguyên Phó chỉ huy trưởng, Tham mưu trưởng Ban CHQS huyện Quỳnh Phụ, Thái Bình (nay là Đại tá, giữ cương vị công tác mới). Thực hiện chủ trương hiến đất xây dựng nông thôn mới, đồng chí Tác đã vận động gia đình hiến 55m2 đất, tháo dỡ 63m tường bao, phá bỏ nhiều cây ăn quả, nhường thêm đất cho gia đình hàng xóm để mở ngõ vào nhà… Anh đã nêu gương, góp phần để nhân dân xã Quỳnh Minh, huyện Quỳnh Phụ hiến tổng cộng gần 8.000m2 đất vườn thổ cư, hơn 3.200m2 ao hồ,... (tổng trị giá thành tiền hơn 100 tỷ đồng) phục vụ xây dựng nông thôn mới. Đề cập vấn đề này, đồng chí Nguyễn Thị Thanh, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình, khẳng định:

- Từ cán bộ và bắt đầu bởi cán bộ đã tạo nên sức lan tỏa mạnh mẽ để việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh đi vào thực chất, đạt hiệu quả thiết thực trong Đảng, trong dân.

(Còn nữa)

Bài và ảnh: PHẠM QUÂN - TẤN TUÂN - TIẾN DŨNG