Bài 2: Trao quyền và đề cao trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng

Thực hiện tốt “4 bước” phát hiện, giới thiệu quy hoạch

Theo Ban Tổ chức Trung ương, thực hiện chủ trương và kế hoạch của BCH Trung ương, dưới sự điều hành của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, trực tiếp là Ban Chỉ đạo xây dựng QHCB cấp chiến lược nhiệm kỳ 2021-2026, tập trung cao điểm vào tháng 11-2018 vừa qua, đảng bộ các tỉnh, thành phố và cơ quan, đơn vị thuộc Trung ương đã tổ chức tốt hội nghị cán bộ chủ chốt để phát hiện, giới thiệu nhân sự quy hoạch BCH Trung ương khóa XIII. Theo đồng chí Phạm Minh Chính, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, hầu hết cấp ủy, tổ chức đảng đã vào cuộc với tinh thần trách nhiệm cao, thực hiện nghiêm túc quy trình phát hiện, giới thiệu nhân sự quy hoạch ở địa phương, cơ quan, đơn vị theo 4 bước; quy trình rà soát, thẩm tra, phê duyệt quy hoạch ở Trung ương thực hiện theo 5 bước.

Thực hiện chủ trương đó, ngày 29-11 vừa qua, Hội nghị cán bộ chủ chốt do Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ninh triệu tập đã thống nhất danh sách gồm hai đồng chí và bỏ phiếu giới thiệu QHCB chiến lược với tỷ lệ tán thành cao. Trước đó, Bộ Tư pháp cũng đã triển khai công tác phát hiện, giới thiệu nhân sự quy hoạch Trung ương khóa XIII. Qua rà soát 3 nhóm đối tượng thuộc 3 độ tuổi, xác định được các trường hợp đủ điều kiện. Ban Cán sự đã làm việc trách nhiệm, đúng nguyên tắc và chọn ra 3 trường hợp, đưa ra lấy phiếu ở 2 hội nghị cán bộ chủ chốt và hội nghị tập thể lãnh đạo mở rộng… Kết quả đã lựa chọn, giới thiệu 2 nhân sự, đủ số lượng được phân bổ giới thiệu của Bộ Chính trị.

Trong công tác QHCB chiến lược ở những cơ quan, đơn vị này chính là tính công khai, minh bạch cả trước, trong và sau khi có kết quả giới thiệu QHCB chiến lược. Cách làm này nhận được sự ủng hộ cao trong nội bộ cơ quan, đơn vị và đồng thuận của dư luận xã hội, bởi nó giúp cán bộ, đảng viên, quần chúng nhân dân thuận lợi trong quá trình theo dõi, giám sát, tham gia giới thiệu, đóng góp ý kiến để lựa chọn cán bộ tốt nhất trên cơ sở bảo đảm tính dân chủ, khách quan; đồng thời giúp tránh được những điều tiếng, những vấn đề nảy sinh sau khi có kết quả giới thiệu quy hoạch nhân sự.

Theo một số chuyên gia tâm lý xã hội: Trước đây, nhiều ý kiến cho rằng, nếu công khai danh sách quy hoạch thì cán bộ sẽ bị “lộ”, quy hoạch dễ bị hỏng. Thực tế cho thấy, việc công khai quy hoạch là đúng đắn, có nhiều ưu điểm hơn so với việc không công khai, bởi nó động viên tinh thần và tạo cơ sở có tính pháp lý để cán bộ, công chức cố gắng phấn đấu, trưởng thành.

Với cách làm tương tự, tại nhiều địa phương, hội nghị ban thường vụ, hội nghị cán bộ chủ chốt tỉnh, thành phố đều tiến hành bỏ phiếu giới thiệu nhân sự tham gia Trung ương khóa XIII. Kết quả lấy phiếu được tiến hành đúng quy trình, bảo đảm nguyên tắc với quan điểm đặc biệt coi trọng tiêu chuẩn giới thiệu vào quy hoạch, coi trọng chất lượng, không vì cơ cấu, số lượng mà hạ thấp yêu cầu. Tại Bộ Ngoại giao, Ban Cán sự đảng đã triệu tập họp tập thể lãnh đạo để rà soát, đánh giá nhiều mặt về nguồn nhân sự đang trong quy hoạch bộ trưởng, thứ trưởng giai đoạn 2021-2026, gồm cả nguồn tại chỗ và nguồn nơi khác. Hội nghị lãnh đạo mở rộng đã bỏ phiếu kín với 4 nhân sự đã được sàng lọc; sau đó, tập thể lãnh đạo Bộ Ngoại giao thảo luận tiếp, biểu quyết để chốt danh sách giới thiệu của đơn vị mình, gửi Ban Chỉ đạo xây dựng QHCB cấp chiến lược trình Bộ Chính trị và BCH Trung ương tại Hội nghị Trung ương 9, khóa XII.

Quá trình tiến hành giới thiệu nhân sự chiến lược nhiệm kỳ 2021-2026, tập thể ban thường vụ các cơ quan, đơn vị, địa phương đều nhất quán tinh thần chỉ đạo của Trung ương, bám sát vào Kế hoạch của Bộ Chính trị và các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của Ban Tổ chức Trung ương. Tại các hội nghị này, mọi vấn đề liên quan đến công tác quy hoạch nhân sự Trung ương còn ý kiến khác nhau đều được biểu quyết để bảo đảm tính công tâm, khách quan, dân chủ. Các đồng chí cán bộ chủ chốt ở nhiều cơ quan, đơn vị đã đề cao trách nhiệm, thực sự nêu gương, kiên quyết chống mọi biểu hiện chạy chức, chạy quyền, chạy quy hoạch; không để có sự can thiệp không đúng nguyên tắc, sai thẩm quyền, thiếu trách nhiệm, trái quy định vào CTCB, vào quy trình giới thiệu QHCB chiến lược. Đặc biệt, các cơ quan, đơn vị đều thực hiện khá chặt chẽ quy trình 4 bước theo hướng dẫn của Trung ương.

Theo đó, bước đầu tiên, tập thể lãnh đạo (thường là ban thường vụ, đảng đoàn, ban cán sự đảng…) tiến hành rà soát, đánh giá từng trường hợp để thông qua danh sách dự kiến, có thể nhiều hơn số lượng mà địa phương, đơn vị đó được giới thiệu, theo phân bổ của Bộ Chính trị. Bước hai, tổ chức hội nghị cán bộ chủ chốt với thành phần mở rộng, tiến hành lấy ý kiến về nhân sự trong danh sách ở bước một và cũng có thể giới thiệu nhân sự ngoài danh sách. Sau đó tiến hành bỏ phiếu, kết quả lấy từ cao xuống thấp cho đủ số lượng được phân bổ và ít nhất phải được 30% phiếu trở lên giới thiệu. Bước ba, tổ chức hội nghị tập thể lãnh đạo mở rộng (ở địa phương là BCH đảng bộ; các bộ là ban cán sự Đảng và vụ trưởng, tương đương) thảo luận trên cơ sở kết quả của bước hai và vẫn có thể giới thiệu thêm nhân sự ngoài danh sách. Sau đó bỏ phiếu kín, cũng lấy từ trên xuống cho đủ số lượng được phân bổ, nhưng phải đạt từ 50% phiếu giới thiệu trở lên. Bước cuối cùng, tập thể lãnh đạo tiến hành phân tích kết quả lấy phiếu ở các bước trước đó, xác minh, kết luận những vấn đề mới nảy sinh, sau đó thảo luận, nhận xét, đánh giá và bỏ phiếu kín để quyết định danh sách mà địa phương, cơ quan, đơn vị mình giới thiệu để xem xét đưa vào quy hoạch BCH Trung ương khóa tới. Người được lựa chọn phải có tỷ lệ phiếu giới thiệu từ 50% trở lên và lấy từ trên cao xuống, vừa đủ số lượng được phân bổ theo quy định.

Với quy trình 4 bước chặt chẽ, cộng với sự theo dõi, hướng dẫn, giúp đỡ thường xuyên của cơ quan chức năng Trung ương, các khâu, các bước giới thiệu nhân sự Trung ương khóa mới ở cơ sở được tiến hành khá bài bản, thuận lợi, thể hiện sự đồng thuận cao. Đồng chí, Nguyễn Thanh Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng ban Thường trực Ban Tổ chức Trung ương, khẳng định: “Cho đến nay, về cơ bản, các cấp ủy, tổ chức đảng, tập thể lãnh đạo cơ quan, đơn vị đã thực hiện nghiêm Kế hoạch 11 của Bộ Chính trị. Nhìn chung, kết quả giới thiệu nhân sự cơ bản đáp ứng yêu cầu đặt ra, bước đầu góp phần khắc phục hiện tượng chạy quy hoạch hoặc vận động, xin phiếu giới thiệu thông qua quen biết”. Những cán bộ được cơ sở “chọn mặt, gửi vàng” sẽ góp tên vào danh sách đề nghị quy hoạch gửi về Trung ương. Đây sẽ là căn cứ để Ban Chỉ đạo xây dựng QHCB cấp chiến lược nhiệm kỳ 2021-2026 tiến hành tập hợp, rà soát. Sau đó Bộ Chính trị sẽ tiếp tục thảo luận, thông qua danh sách nhân sự để lấy ý kiến BCH Trung ương tại Hội nghị lần thứ 9, khóa XII.

Gắn trách nhiệm với kết quả giới thiệu quy hoạch

Cùng với việc trao quyền lớn cho cấp ủy, tổ chức đảng giới thiệu cán bộ chiến lược nhiệm kỳ mới, BCH Trung ương khóa XII đồng thời đặt ra yêu cầu rất cao về trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, tập thể lãnh đạo địa phương, cơ quan, đơn vị và người đứng đầu trong việc xem xét, giới thiệu nhân sự quy hoạch. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng, nhấn mạnh: “Đây là công việc rất hệ trọng, phức tạp, nhạy cảm; được cán bộ, đảng viên và nhân dân rất quan tâm, mong chờ. Do vậy, các cấp ủy, tổ chức, cơ quan, đơn vị phải chịu trách nhiệm trước Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về các nhân sự do chính địa phương, cơ quan, đơn vị mình giới thiệu vào quy hoạch”.

Với tinh thần đó, thời gian qua, việc nêu cao trách nhiệm được các cấp ủy, tổ chức đảng quán triệt sâu sắc; bởi lẽ trước đây, ở không ít nơi, công tác QHCB chiến lược thường được cho là phần việc của Trung ương. Cơ sở chỉ có trách nhiệm “giới thiệu”, không gắn với trách nhiệm về chất lượng nhân sự đã giới thiệu, kể cả khi cán bộ được giới thiệu vi phạm pháp luật, vi phạm nghiêm trọng kỷ luật Đảng, có biểu hiện suy thoái, biến chất. Nhận diện thực tế này, Nghị quyết Trung ương 7, khóa XII chỉ rõ nguyên nhân dẫn đến hạn chế trong QHCB, là: “Phân công, phân cấp, phân quyền chưa gắn với ràng buộc trách nhiệm, với tăng cường kiểm tra, giám sát và chưa có cơ chế đủ mạnh để kiểm soát chặt chẽ quyền lực”.

Do vậy, thực hiện quy trình giới thiệu nhân sự quy hoạch nhân sự Trung ương khóa XIII, điều cần nhất lúc này là các cấp ủy, tổ chức đảng, tập thể lãnh đạo địa phương, đặc biệt là người đứng đầu địa phương, tổ chức phải thực sự nêu cao trách nhiệm của mình trong việc xem xét, giới thiệu nhân sự quy hoạch. Đồng chí Nguyễn Văn Thanh, Phó chủ tịch UBND xã Tràng Đà, TP Tuyên Quang (Tuyên Quang), nói: “Việc nêu rõ trách nhiệm của tập thể giới thiệu nhân sự sẽ giúp người đứng đầu và tập thể cấp ủy tiến hành quy hoạch một cách khách quan, trung thực, trách nhiệm hơn; giúp Trung ương lựa chọn được cán bộ chất lượng tốt nhất”.

Thực tế CTCB cho thấy, thời gian qua, ở một số nơi vẫn còn tình trạng biểu hiện khép kín hoặc “úp, mở” trong công tác QHCB các cấp nói chung. Trong thực hiện chủ trương về QHCB chiến lược ở một số ngành, địa phương, đơn vị, công tác QHCB còn bị động và lúng túng, còn tình trạng hẫng hụt cán bộ và khó khăn khi lựa chọn, quyết định nhân sự cụ thể để giới thiệu. Hơn nữa, để ngăn chặn, phòng ngừa nạn chạy quy hoạch và các biểu hiện tiêu cực khác trong công tác QHCB, thì việc đề cao trách nhiệm của tập thể giới thiệu nhân sự và người đứng đầu là một đòi hỏi cấp thiết, sát với thực tiễn khách quan.

Lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương bày tỏ nhất trí cao với chủ trương của Trung ương, đồng thời cho rằng, trong phần việc này, cần đẩy mạnh công tác rà soát, thanh tra, kiểm tra, gắn với công tác thi đua khen thưởng một cách thực chất. Tổ chức nào, cán bộ chủ trì nào nếu lựa chọn đúng, giới thiệu được nhân sự có tài năng và đạo đức vào vị trí chiến lược, thì cần được ghi nhận, khen thưởng; ngược lại sẽ bị xử lý nghiêm.

Theo các Thành viên Ban Chỉ đạo xây dựng QHCB cấp chiến lược nhiệm kỳ 2021-2026, thì việc gắn trách nhiệm cơ sở với công tác QHCB không phải để răn đe mà thực chất là để khơi dậy, nhân lên trách nhiệm của cơ sở khi thực hiện công việc chung rất quan trọng của Đảng. Trách nhiệm này không chỉ thể hiện ở giai đoạn lựa chọn, giới thiệu nhân sự cụ thể mà phải được khẳng định xuyên suốt trong quá trình làm công tác nhân sự nói chung. Sau khi đã giới thiệu nhân sự về Trung ương, cấp ủy, tổ chức đảng có trách nhiệm tiếp tục rà soát, theo dõi cán bộ đã giới thiệu; không ngừng quan tâm, bồi dưỡng, tạo điều kiện về mọi mặt; khi cần thiết có thể luân chuyển hợp lý để rèn luyện, thử thách. Mặt khác, cấp ủy, tổ chức đảng phải theo sát diễn biến tình hình tư tưởng, đạo đức của cán bộ để kịp thời ngăn chặn các biểu hiện tư tưởng “ỷ lại”, trông chờ bổ nhiệm vị trí đã được quy hoạch; hoặc các hiện tượng suy thoái, biến chất về đạo đức, lối sống... Đối với một số trường hợp cần thiết, tổ chức cơ sở đảng có thể báo cáo lên trên để thay đổi nguồn quy hoạch, hoặc đưa ra khỏi quy hoạch. Cơ sở cũng phải tiếp tục phát hiện cán bộ nguồn, đề xuất nhân tố mới, bổ sung quy hoạch theo đúng chủ trương, quy định.

Để thực hiện hiệu quả những vấn đề trên, các cấp ủy, tổ chức đảng phải tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác giáo dục, nâng cao nhận thức về vai trò của công tác QHCB chiến lược. Lãnh đạo các cơ quan, đơn vị cần mạnh dạn giao các việc khó, việc mới cho cán bộ, đặc biệt là cán bộ trẻ, tạo môi trường rèn luyện, nâng cao năng lực, kinh nghiệm lãnh đạo, quản lý cho cán bộ. Cùng với đó, để tạo điều kiện cho cấp ủy mỗi cấp làm tốt công tác QHCB chiến lược, góp phần cùng Trung ương hiện thực hóa chiến lược cán bộ trong tình hình mới, các cơ quan chức năng của Đảng cần đẩy mạnh nghiên cứu, hoàn thiện quy trình QHCB. Việc QHCB nhất thiết phải được thực hiện công khai, minh bạch, tuân thủ theo các tiêu chuẩn quy định; có cơ chế phát huy hơn nữa vai trò của người đứng đầu, tập thể cấp ủy lãnh đạo trong phát hiện, giới thiệu và chịu trách nhiệm về CTCB. Cùng với đó, cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá về quy hoạch, luân chuyển cán bộ; kiên quyết xử lý kịp thời các sai phạm trong QHCB chiến lược.