Nhân sự kiện này, Báo Quân đội nhân dân đăng vệt bài phản ánh những thành công bước đầu và nhận diện khó khăn, vướng mắc đặt ra đối với phần việc được xem là "then chốt của then chốt", để có cái nhìn khách quan, toàn diện về vấn đề này.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”; “Công việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”. Công tác cán bộ (CTCB) bao gồm nhiều khâu, từ tuyển chọn, nhận xét, đánh giá cán bộ đến quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển, bố trí, sử dụng, bổ nhiệm, miễn nhiệm và thực hiện chế độ, chính sách đối với cán bộ... Mỗi khâu có vai trò, ý nghĩa quan trọng khác nhau, trong đó, công tác QHCB có vai trò đặc biệt quan trọng. Quán triệt tinh thần đó, những năm gần đây, Trung ương và các cấp ủy đảng đã không ngừng đổi mới, làm tốt công tác QHCB chiến lược cho nhiệm kỳ 2021-2026, đạt một số kết quả bước đầu đáng ghi nhận.

Nền tảng của công tác cán bộ

Tầm quan trọng, vai trò của công tác QHCB được Đảng ta khẳng định trong “Chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” (năm 1997): “QHCB là một nội dung trọng yếu của CTCB, bảo đảm cho CTCB đi vào nền nếp, chủ động, có tầm nhìn xa, đáp ứng cả nhiệm vụ trước mắt và lâu dài”. Quan điểm này được rút ra từ thực tiễn và lý luận về CTCB của Đảng ta từ khi ra đời (năm 1930) đến nay; cũng là sự kế thừa văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam.

Xuất phát từ vai trò, vị trí quan trọng của công tác QHCB, những năm gần đây, Ban Chấp hành (BCH) Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư các khóa đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị, quy định, quyết định, kết luận về công tác QHCB, đặc biệt là Kết luận số 24-KL/TW, ngày 5-6-2012 của Bộ Chính trị khóa XI về “Tiếp tục đẩy mạnh công tác quy hoạch và luân chuyển cán bộ lãnh đạo, quản lý đến năm 2020 và những năm tiếp theo” và Nghị quyết Trung ương 7, khóa XII về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ (Nghị quyết số 26-NQ/TW). PGS, TS Nguyễn Trọng Phúc, nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng, cho rằng: “Việc Trung ương không ngừng ban hành các chủ trương lãnh đạo cho thấy quyết tâm liên tục đổi mới, tập trung sức lãnh đạo nâng cao công tác QHCB, làm tiền đề cho việc nâng cao chất lượng CTCB trước yêu cầu mới”.

Thực tiễn CTCB của Đảng cho thấy, QHCB là nền tảng của CTCB, là khâu đột phá của CTCB. Đây là phần việc nhằm tạo sự chủ động, có tầm nhìn chiến lược trong CTCB; khắc phục tình trạng hẫng hụt trong đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, bảo đảm tính kế thừa, phát triển và sự chuyển tiếp liên tục, vững vàng giữa các thế hệ cán bộ. “Công tác quy hoạch đúng, trúng sẽ giúp Trung ương chuẩn bị từ xa và tạo nguồn cán bộ dồi dào làm căn cứ để đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ cán bộ đảm nhận các chức danh lãnh đạo, quản lý các cấp vững vàng về chính trị, trong sáng về đạo đức, thành thạo về chuyên môn, nghiệp vụ, có trình độ và năng lực, nhất là năng lực chuyên môn và thực tiễn tốt, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước”, đồng chí Lê Quang Vĩnh, Phó chánh Văn phòng Trung ương Đảng khẳng định.

Trong nhiều nhiệm kỳ, nhất là nhiệm kỳ Đại hội XII của Đảng, công tác QHCB thực sự có nhiều đổi mới, chuyển biến tích cực cả về chất lượng, quy trình và cách làm; là nhiệm kỳ đầu tiên BCH Trung ương Đảng tiến hành quy hoạch cán bộ cấp chiến lược cho Đại hội XII của Đảng. Nhờ đó, Đảng đã xây dựng được đội ngũ cán bộ có lập trường tư tưởng, bản lĩnh chính trị vững vàng, có đạo đức, lối sống giản dị, gương mẫu, có ý thức tổ chức kỷ luật, luôn tu dưỡng, rèn luyện, trình độ, năng lực được nâng lên, phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ được giao. Nhiều cán bộ năng động, sáng tạo, thích ứng với xu thế hội nhập, có khả năng làm việc trong môi trường quốc tế. Tuy nhiên, Nghị quyết Trung ương 7, khóa XII đã chỉ rõ những tồn tại không nhỏ: “Nhìn tổng thể, đội ngũ cán bộ đông nhưng chưa mạnh; tình trạng vừa thừa, vừa thiếu cán bộ xảy ra ở nhiều nơi; sự liên thông giữa các cấp, các ngành còn hạn chế. Tỷ lệ cán bộ trẻ, cán bộ nữ, cán bộ người dân tộc thiểu số chưa đạt mục tiêu đề ra. Thiếu những cán bộ lãnh đạo, quản lý giỏi, nhà khoa học và chuyên gia đầu ngành trên nhiều lĩnh vực... Một số cán bộ lãnh đạo, quản lý, trong đó có cả cán bộ cấp chiến lược, thiếu gương mẫu, uy tín thấp, năng lực, phẩm chất chưa ngang tầm nhiệm vụ, quan liêu, xa dân, cá nhân chủ nghĩa, vướng vào tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, lợi ích nhóm”. Nghị quyết Trung ương 7, khóa XII cũng chỉ rõ một nguyên nhân dẫn đến hạn chế là: “QHCB thiếu tính tổng thể, liên thông giữa các cấp, các ngành, các địa phương; còn dàn trải, khép kín, chưa bảo đảm phương châm "động" và "mở"”.

Thực tế cho thấy, do chưa làm tốt công tác quy hoạch ở các cấp, nên có không ít cán bộ không đủ điều kiện tiêu chuẩn, lại “lọt” vào hàng ngũ cán bộ chiến lược. Trong 3 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội XII của Đảng, đã có 56 cán bộ diện Trung ương quản lý bị thi hành kỷ luật, trong đó có Ủy viên Trung ương Đảng và cả Ủy viên Bộ Chính trị. Bài học đau xót trong công tác lựa chọn nhân sự của nhiệm kỳ trước được Trung ương nghiêm túc rút kinh nghiệm, quyết liệt lãnh đạo đổi mới công tác QHCB trước yêu cầu, đòi hỏi mới.

Quy hoạch bài bản, kỹ lưỡng kết hợp với bứt phá đổi mới

Để nâng cao chất lượng QHCB chiến lược, ngay từ đầu nhiệm kỳ Đại hội XII, Trung ương đã chỉ đạo cơ quan chức năng nghiên cứu, soạn thảo nhiều văn kiện quan trọng để rút kinh nghiệm mặt công tác này từ khóa trước, đồng thời quyết tâm lãnh đạo, chỉ đạo nâng cao chất lượng QHCB chiến lược nhiệm kỳ 2021-2026. Cùng với đó, trong suốt 3 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội XII của Đảng, một QHCB cấp chiến lược được tập thể BCH Trung ương và cơ quan chức năng của Đảng dày công xây dựng, thực hiện. Trung ương vừa tích cực định hướng, vừa trách nhiệm đồng hành với cấp ủy, tổ chức đảng các cấp trong việc đánh giá, giới thiệu, lựa chọn cán bộ có năng lực, trình độ, khả năng, tiềm năng, bảo đảm cho công tác QHCB đi vào nền nếp, đạt chất lượng và có số dư về số lượng theo đúng quy định. Bên cạnh việc làm tốt công tác luân chuyển cán bộ để tạo nguồn quy hoạch, thời gian qua, một loạt các khóa đào tạo, bồi dưỡng dự nguồn QHCB cấp cao cũng được tổ chức bài bản, hiệu quả.

Đặc biệt, Trung ương và các cấp đã đẩy mạnh việc triển khai các kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ gắn với 6 nhiệm vụ trọng tâm, 3 đột phá chiến lược. Trong năm 2017 và 2018 đã tổ chức các đoàn cán bộ các cấp đi học tập, đào tạo, bồi dưỡng ở nước ngoài theo kế hoạch (riêng Chương trình Đề án 165 đã đào tạo cho hàng nghìn cán bộ lãnh đạo, quản lý); đề xuất có kết quả việc tăng đáng kể số lượng học bổng theo các chương trình hợp tác với nước ngoài. Chủ động tổ chức lớp bồi dưỡng cho các đồng chí Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng khóa XII. Sơ kết, đánh giá việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nguồn để tham mưu, đề xuất tổ chức các lớp trong thời gian tới. Chấn chỉnh việc học tập, xác nhận trình độ lý luận chính trị nhằm khắc phục tiêu cực trong học tập và cấp bằng; giao quyền đào tạo cao cấp lý luận chính trị cho một số cơ sở đào tạo của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an. Theo đồng chí Hồ Mẫu Ngoạt, Chánh văn phòng Tổng Bí thư, Trợ lý Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, đây là bước chuẩn bị bài bản cho một QHCB cấp chiến lược được BCH Trung ương Đảng tiến hành lần thứ hai. Cũng có nghĩa, Đảng ta đã chủ động hơn về công tác nhân sự; tạo cơ sở quan trọng cho việc chuẩn bị nhân sự tham gia BCH Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Tổng Bí thư, Ủy ban Kiểm tra Trung ương khóa XIII...

Đặc biệt, tại Hội nghị lần thứ 7, khóa XII, BCH Trung ương đã tiến hành tổng kết 20 năm thực hiện “Chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”; thống nhất ban hành một nghị quyết mới về xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ. Nghị quyết này dành hẳn một phần quan trọng đề cập sâu sắc đến: “Một số nội dung cơ bản về công tác nhân sự đại hội đảng bộ các cấp và Đại hội Đảng toàn quốc”, vạch rõ phương hướng, phương châm, cách làm công tác nhân sự, trong đó có công tác QHCB chiến lược. Đây là căn cứ lý luận cơ bản “soi đường” cho công tác QHCB chiến lược nhiệm kỳ 2021-2026. Đặc biệt, cũng trong nhiệm kỳ Đại hội XII này, Trung ương ban hành nhiều chủ trương rất mới, có ý nghĩa quan trọng, chi phối trực tiếp đến công tác QHCB chiến lược, như: Thực hiện chủ trương bí thư cấp ủy, nhất là bí thư tỉnh ủy, thành ủy không phải là người địa phương; thực hiện nhất quán chủ trương QHCB chiến lược chỉ một nhiệm kỳ duy nhất...

Nói về vấn đề này, đồng chí Tòng Thị Phóng, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó chủ tịch Thường trực Quốc hội cho rằng, việc QHCB ở một nhiệm kỳ sẽ bảo đảm tính tập trung hơn trong lựa chọn cán bộ có tài năng đức độ thực sự; tránh dàn trải, đông về số nhưng không bảo đảm về chất lượng. Hơn nữa, thực tiễn cũng cho thấy: Trước tác động của điều kiện xã hội hiện tại, tư tưởng, đạo đức, thậm chí là nhân cách của không ít cán bộ có những thay đổi mau lẹ, sẽ khó theo dõi, giám sát trong nhiều nhiệm kỳ; lại dễ dẫn đến chồng chéo, rối rắm trong công tác QHCB.

Nhất trí với quan điểm đó, lãnh đạo nhiều tỉnh ủy, thành ủy bày tỏ nhất trí cần phải có tầm nhìn dài hạn, nhiều nhiệm kỳ trong xem xét, đánh giá cán bộ; nhưng phải lựa chọn, quy hoạch cán bộ cấp chiến lược theo từng nhiệm kỳ cụ thể. Cùng với đó, trong công tác quy hoạch nói chung phải bảo đảm tính “động” và “mở”, nhưng trong một nhiệm kỳ thì cần quy hoạch rất cụ thể cả về mặt số lượng, chất lượng, cơ cấu BCH Trung ương khóa sau. Với tinh thần đó, theo đồng chí Nguyễn Thanh Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng ban Thường trực Ban Tổ chức Trung ương, công tác giới thiệu QHCB lần này được Trung ương Đảng, Bộ Chính trị nhất quán phương châm "làm từng bước, làm đến đâu chắc đến đó" với lộ trình cụ thể: Quy hoạch BCH Trung ương trình HNTƯ 9, khóa XII; sau đó làm quy hoạch tập thể Bộ Chính trị, Ban Bí thư và cuối cùng là quy hoạch các chức danh chủ chốt: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ; chứ không tiến hành cùng lúc như những nhiệm kỳ trước đây.

Để công tác QHCB chiến lược đạt chất lượng thiết thực, tránh sai lầm, khuyết điểm, cùng với việc thành lập Tiểu ban nhân sự Đại hội XIII, lần nay, Bộ Chính trị, Ban Bí thư quyết định thành lập Ban Chỉ đạo xây dựng QHCB cấp chiến lược nhiệm kỳ 2021-2026, do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng làm trưởng ban và tổ giúp việc của ban chỉ đạo do đồng chí Phạm Minh Chính, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương làm tổ trưởng. Các tổ chức này sẽ trực tiếp giúp Bộ Chính trị, Ban Bí thư theo dõi, tham mưu lãnh đạo, vận hành các nội dung, phần việc của mặt công tác đặc biệt quan trọng này. Ngay trong phiên họp đầu tiên, Ban Chỉ đạo đã thảo luận, thống nhất về quan điểm, cách tiến hành công tác QHCB; làm rõ quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, nguyên tắc, chế độ làm việc; đồng thời xem xét lần cuối dự thảo kế hoạch của Bộ Chính trị về xây dựng QHCB cấp chiến lược nhiệm kỳ 2021-2026 để Bộ Chính trị ban hành...

Cũng trong thời gian qua, nhận rõ tầm quan trọng của công tác QHCB chiến lược, các đồng chí: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng và Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã dành thời gian đến dự các phiên họp giới thiệu nhân sự Trung ương nhiệm kỳ 2021-2026 của tập thể Ban Thường vụ Quân ủy Trung ương, Ban Thường vụ Đảng ủy Công an Trung ương; kịp thời định hướng, tham gia góp ý, nâng cao chất lượng giới thiệu nhân sự. Cùng với đó, lãnh đạo Ban Tổ chức Trung ương và cơ quan chức năng Trung ương chủ động phân công, dành nhiều thời gian đến dự, theo dõi các hội nghị của nhiều ban thường vụ tỉnh ủy, thành ủy, bộ, ngành về công tác giới thiệu QHCB chiến lược cho Trung ương khóa mới.

Chính sự quan tâm sâu sát, chỉ đạo cụ thể của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước đã trực tiếp góp phần nâng cao chất lượng công tác QHCB chiến lược ở nhiều cơ quan, đơn vị trực thuộc Trung ương. Nhờ đó, tính đến nay, 100% cấp ủy, tổ chức Đảng được Bộ Chính trị phân bố chỉ tiêu QHCB chiến lược đều tổ chức xong hội nghị cán bộ chủ chốt lựa chọn nhân sự quy hoạch bảo đảm về tỷ lệ, số lượng và chất lượng bước đầu; báo cáo danh sách để Trung ương xem xét, quyết định tại HNTƯ 9, khóa XII.

(còn nữa)

CÔNG MINH - ANH QUÂN - TẤN TUÂN