Cuốn sách là công trình chuyên khảo nghiên cứu công phu, được xây dựng trên cơ sở cách tiếp cận liên ngành trên nền tảng của phương pháp luận sử học hiện đại, kết hợp với việc khai thác, xử lý nhiều nguồn sử liệu phong phú, đa dạng được dày công thu thập ở Việt Nam và ở nước ngoài.

Cuốn sách tập trung phân tích một cách hệ thống, toàn diện, sâu sắc các nội dung lịch sử cơ bản của cuộc Cách mạng Tháng Tám: Tình hình Việt Nam dưới ách thống trị của thực dân Pháp và quân đội Nhật Bản; đường lối, chiến lược mới của Đảng Cộng sản Đông Dương, sự ra đời của Mặt trận Việt Minh nhằm lãnh đạo và tổ chức sự phát triển của phong trào cách mạng; thái độ của các nước đồng minh đối với Đông Dương trước ngày 9-3-1945; cuộc đảo chính của quân đội Nhật (9-3-1945) và những biến đổi về chính trị ở Việt Nam cũng như bước phát triển nhảy vọt của phong trào yêu nước và cách mạng ở Việt Nam; quá trình hàng chục triệu nhân dân Việt Nam đoàn kết “đem sức ta mà tự giải phóng cho ta” dưới sự lãnh đạo của Đảng, Mặt trận Việt Minh và Chủ tịch Hồ Chí Minh, thành lập Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa; đặc điểm, tính chất và ý nghĩa lịch sử của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Cuốn sách “Cách mạng Tháng Tám năm 1945 ở Việt Nam: Khi toàn dân tộc quyết “đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”.

Qua công trình, tác giả rút ra một loạt những kết luận quan trọng, có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc. Tác giả đã chứng minh rất rõ ràng rằng, Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là một quá trình lịch sử mang tính dân tộc, dân chủ sâu sắc và tính nhân điển hình. Đó là biểu tượng tập trung nhất của ý chí, khát vọng, trí tuệ và những giá trị văn hóa Việt Nam cao đẹp. 

Giá trị nổi bật của cuốn sách không chỉ dừng lại ở việc tái hiện sinh động, chân thực bối cảnh, lực lượng, sự chuẩn bị, chớp thời cơ giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám, mà tác giả còn cung cấp những phân tích khoa học, sâu sắc, giúp bạn đọc có nhận thức đầy đủ hơn về đặc điểm, tính chất, ý nghĩa và bài học lịch sử của Cách mạng Tháng Tám 1945 đặt trong hoàn cảnh lịch sử của dân tộc Việt Nam, tình hình của khu vực, bối cảnh của thế giới. Sự phân tích một cách tổng thể, nhìn nhận, đánh giá bối cảnh, sự tác động dưới nhiều chiều cạnh, giúp tác giả khẳng định một cách rõ ràng, bằng những luận chứng chặt chẽ, khoa học, khách quan, cụ thể: Thắng lợi của cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 không phải là một “cơ may”, một sự “tình cờ” do kết quả của việc xuất hiện một “khoảng trống quyền lực” như của quan niệm của một số học giả phương Tây.

Một cuộc cách mạng diễn ra trên phạm vi rộng lớn và thắng lợi nhanh chóng, ít đổ máu, điều đó có thể thấy rằng những yếu tố chủ quan, yếu tố bên trong, mà vai trò lãnh đạo và tổ chức của Đảng Cộng sản Đông Dương và Việt Minh mới là những yếu tố quyết định nhất đối với thắng lợi của cuộc Cách mạng Tháng Tám. 

Đồng thời, công trình nghiên cứu này cũng góp phần khẳng định giá trị bền vững của tư tưởng đại đoàn kết dân tộc, của đường lối độc lập dân tộc gắn liền với những xu thế tiến bộ nhất của thời đại. 

Trong khi ở nước ngoài, đã có một số công trình khá nổi tiếng của cá nhân các nhà sử học về lịch sử cuộc Cách mạng Tháng Tám, thì công trình của GS, TS Phạm Hồng Tung là chuyên khảo đầu tiên của một nhà khoa học Việt Nam về sự kiện này. Cuốn sách, vì vậy, sẽ là một đóng góp mới vào cuộc đối thoại học thuật toàn cầu của giới nghiên cứu về lịch sử, đất nước, văn hóa và con người Việt Nam, với tính cách là một thành viên xứng đáng của cộng đồng nhân loại tiến bộ.

Việc xuất bản cuốn sách "Cách mạng Tháng Tám năm 1945 ở Việt Nam: Khi toàn dân tộc quyết đem sức ta mà tự giải phóng cho ta” có ý nghĩa thiết thực, góp phần làm sáng tỏ hơn những giá trị trường tồn của sự kiện lịch sử trọng đại này, đồng thời giáo dục, bồi dưỡng lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và trách nhiệm của các thế hệ người Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay.

HOÀNG HOÀNG

* Mời bạn đọc vào chuyên mục 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2-9 xem các tin, bài liên quan.