Tờ Politico cho biết, trong khuôn khổ chuyến thăm Trung Đông kéo dài từ ngày 8 đến 15-1, ông Pompeo sẽ dừng chân tại một số nước gồm: Saudi Arabia, Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Bahrain, Oman, Qatar, Kuwait, Ai Cập và Jordan. Ngoài ra, một chuyến thăm ngắn của ông Pompeo tới Iraq cũng được lên kế hoạch vào ngày 11-1, tuy nhiên thông tin này chưa được Bộ Ngoại giao Mỹ xác nhận.

Chuyến thăm của ông Pompeo diễn ra trong bối cảnh dư luận còn nhiều băn khoăn sau những tuyên bố về chính sách đối ngoại được xem là “thiếu nhất quán” của ông Donald Trump. Vào trung tuần tháng 12-2018, ông Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ nhanh chóng rút quân khỏi Syria. Tuy nhiên, chỉ sau đó ít lâu, ông chủ Nhà Trắng lại khẳng định rằng công việc này sẽ được thực hiện “theo tiến độ chậm và thận trọng”. Trong khi đó, Saudi Arabia và UAE cũng đang chống lại sự phản đối về chính trị ngày càng gia tăng từ phía Washington đối với chiến dịch quân sự của hai nước này nhằm đánh bại phiến quân Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen.

Bởi vậy, trọng trách của Ngoại trưởng Pompeo trong chuyến đi này là xoa dịu các đồng minh quan trọng của Mỹ tại Trung Đông, xóa đi nghi ngờ về việc Mỹ rút quân sẽ để lại khoảng trống giúp Iran gia tăng ảnh hưởng tại Syria. Politico dẫn tin từ Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết, trong chặng dừng chân ở thủ đô Cairo (Ai Cập), ông Pompeo sẽ có bài phát biểu về “cam kết của Mỹ đối với hòa bình, thịnh vượng, ổn định và an ninh ở khu vực Trung Đông”. Cùng với đó, Washington mong muốn các đồng minh Trung Đông sẽ cùng chia sẻ trách nhiệm bảo đảm an ninh và ổn định tại khu vực trong bối cảnh ngày càng có nhiều lo ngại về khả năng các tổ chức khủng bố cực đoan như Al-Qaeda hay Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) xuất hiện trở lại khi Mỹ rút quân. Được biết, Mỹ vẫn theo đuổi mục tiêu thành lập Liên minh Chiến lược Trung Đông (MESA)-một nhóm gồm 8 nước Arab và Mỹ hợp tác chặt chẽ với nhau trong cuộc chiến chống khủng bố, tấn công mạng và ngăn chặn ảnh hưởng của Iran trong khu vực. Theo tờ The National, rất có thể chuyến công du lần này cũng giúp Mỹ triển khai đề xuất nói trên.

leftcenterrightdel

Ông Mike Pompeo (bên trái) trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên tới Saudi Arabia trên cương vị Ngoại trưởng Mỹ. Ảnh: Reuters

Điểm đặc biệt trong chuyến đi này là ông Pompeo sẽ dừng chân tại tất cả quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC). Một quan chức chính phủ Mỹ cho biết ông Pompeo hy vọng sẽ củng cố quan hệ đồng minh với nhóm 6 quốc gia GCC. Hội đồng này bị suy yếu từ năm 2017 liên quan tới căng thẳng tại vùng Vịnh, trong đó một thành viên của GCC là Qatar bị nhóm các quốc gia trong khu vực do Saudi Arabia dẫn đầu cô lập. Để củng cố lại nhóm này, Mỹ hy vọng tổ chức Hội nghị GCC sớm trong quý I năm 2019.

Tại UAE, ông Pompeo sẽ thảo luận về các vấn đề khu vực và song phương, bao gồm các cách thức mở rộng hơn nữa quan hệ hai nước trong các lĩnh vực thương mại và đầu tư, tầm quan trọng của việc các bên tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn được nhất trí vừa qua tại Thụy Điển.

Một trong những điểm dừng chân quan trọng trong chuyến công du của ông Pompeo là Riyadh, trong bối cảnh quan hệ Mỹ và Saudi Arabia trong thời gian qua ít nhiều ảnh hưởng bởi vụ nhà báo Jamal Khashoggi bị giết hại tại Lãnh sự quán Saudi Arabia ở Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ). Bộ Ngoại giao Mỹ nêu rõ luôn coi Riyadh là một đồng minh quan trọng nhưng Washington mong muốn đồng minh này xử lý cuộc điều tra cái chết của nhà báo Khashoggi một cách "có trách nhiệm và đáng tin cậy" hơn.

Sự kiện ông Pompeo lên đường sang Trung Đông diễn ra chỉ vài ngày sau khi Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ John Bolton bắt đầu thực hiện chuyến công du tới Thổ Nhĩ Kỳ và Israel vào ngày 4-1 với sứ mệnh đưa ra lời giải thích trước Ankara và Tel Aviv, đồng thời “kiểm soát những hiệu ứng tiêu cực về chính trị” liên quan tới quyết định Mỹ rút quân khỏi Syria. Giới quan sát nhìn nhận chuyến thăm Trung Đông của ông Pompeo nằm trong nỗ lực của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm truyền tải thông điệp Washington sẽ vẫn duy trì “vị thế và tầm ảnh hưởng” ở khu vực nhạy cảm này, ngay cả sau khi đưa ra quyết định rút quân khỏi Syria.

HÀ LAN