QĐND - Trên đường về thăm xã Phù Khê, thị xã Từ Sơn (Bắc Ninh), chúng tôi tình cờ được gặp ông Nguyễn Thành Hưng, trưởng thôn Phù Khê Thượng, người đang trực tiếp giám sát công trình Nhà tưởng niệm cố Tổng bí thư Nguyễn Văn Cừ trên quê hương của đồng chí. Vùng đất giàu truyền thống cách mạng này đang thay da đổi thịt từng ngày. Và câu chuyện về cuộc đời của ông Nguyễn Thành Hưng cũng là một minh chứng cho sự đổi thay tiến bộ ấy...

Giang hồ khét tiếng

Sinh năm 1953, học hết chương trình phổ thông thì Nguyễn Thành Hưng theo học lớp Trung cấp Sư phạm Bắc Ninh. Nghèo khổ quá sinh cùng quẫn. Hưng đã tụ tập, chỉ đạo một nhóm thanh niên trong và ngoài tỉnh bỏ học để tiến hành các cuộc trộm cắp. Hành động bồng bột tự phát đã đưa đẩy Hưng dấn sâu vào con đường lầm lạc. Tuy nhiên, như một nguyên tắc không lời, Hưng chỉ lên kế hoạch trộm cướp của những gia đình thật giàu có còn những gia đình chỉ gọi là dư dật đôi chút, lại con đông thì Hưng không bao giờ cho phép đàn em của mình nhòm ngó tới.

Trẻ em thôn Phù Khê Thượng cũng rất quý mến bác Nguyễn Thành Hưng. Ảnh: Nam Cường

Một trong những vụ cướp đã gây chấn động cả vùng đất Phù Khê yên bình lúc bấy giờ là vụ Hưng nhiều lần trộm tài sản của gia đình một… sĩ quan quân báo. Mở đầu là vụ trộm tài sản của bà mẹ ông sĩ quan trong một lần ông về thăm nhà. Vụ mất trộm khiến các cơ quan chức năng phải lao vào cuộc mà không thu được kết quả khả quan. Nhưng rồi, chính nghiệp vụ quân báo và linh tính đã mách bảo cho người sĩ quan ấy hoài nghi về thủ phạm. Vị sĩ quan bèn gửi cho Hưng một lá thư hẹn gặp với lời khuyên đầu thú. Hai bên gặp gỡ, lời qua tiếng lại, khó chịu trước cách hỏi cung và cảm giác mình đang dần bị sa vào bẫy, Hưng ra về, không đi đầu thú mà ba tuần sau đã có mặt ở Hà Nội, nửa đêm lọt vào căn nhà kín cổng cao tường của ông sĩ quan nọ rồi khua khoắng một phần số tiền vàng được cất trong tủ. Lần thứ hai mất cắp, sĩ quan quân báo nâng cấp ổ khóa, cửa trong cửa ngoài rồi tiếp tục gửi thư cho… tên trộm. Hưng thản nhiên nhận thư và đến gặp sĩ quan ấy như lời hẹn để tiếp tục tường trình vụ việc mình đã đột nhập thế nào. Về quê được mấy ngày, Hưng tiếp tục quay lại ngôi nhà ấy thêm lần nữa, mở tất cả các ổ khóa đã được nâng cấp rồi chủ động gặp chủ nhà để… tường trình! Chuyện thật như đùa dẫn đến trò “quá mù sang mưa”, vị sĩ quan quân báo đã không còn kiên nhẫn nữa, chỉ ít ngày sau tên trộm cứng đầu bị bắt với chứng cứ là hiện trường và mấy bản tường trình rõ như ban ngày. Hưng bị kết án ba năm tù lúc vừa tròn 18 tuổi.

Nhờ cải tạo tốt, Hưng được ra tù trước thời hạn, nhưng “ngựa quen đường cũ”, cảnh sống leo lắt, nghèo khổ đã không giữ chân được con ngựa bất kham. Ra tù rồi vào tù với Hưng dần trở thành chuyện như cơm bữa. Hễ bước chân ra khỏi trại giam thì lại lang bạt khắp nơi, nghe tiếng “đại ca” đã được mãn hạn, cánh đàn em cũng ùn ùn kéo tới gặp xin được thâu nạp. Và Tướng cướp với biệt danh “sóc bay” lại tiếp tục làm khuấy đảo giới giang hồ, gây nên những vụ trộm cướp, làm khinh chốn Kinh Bắc ngày ấy.

Tung hoành thêm chừng hai năm thì Hưng “sóc” một lần nữa phải tra tay vào còng ngồi giữa bốn bức tường kín bưng “bóc lịch”. ông kể rằng, lần sa lưới ấy là do một tên trong nhóm bị công an bắt đã khai ra kẻ cầm đầu hàng trăm vụ cướp khét tiếng ấy là “đại ca” của mình. Vậy là, với hàng loạt vụ cướp bóc chồng chéo, Hưng bị xử kịch khung án 10 năm tù cho cùng một tội danh. Trong đợt xét đặc xá giữa năm 1995, Hưng “sóc” được giảm án, trở về quê. Ngoảnh lại, đã hơn hai mươi năm ăn cơm tù, mặc áo số, tuổi trẻ cũng trôi qua từ lúc nào, Hưng quyết tâm con đường phục thiện với sự động viên, hi vọng của người thân và bà con làng xóm...

Một trưởng thôn tận tụy

Biết không thể quay về nghề sư phạm mà cha mẹ đã hướng cho mình, ở tuổi 43, ông bắt đầu gây dựng lại cuộc đời với việc lấy vợ, sinh con rồi mưu sinh bằng nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống. Suốt gần một năm trời, ông không ra khỏi nhà. Ai hỏi ông lại trả lời: “ở nhà để cái máu giang hồ nguội tắt hẳn. Máu giang hồ cũng phải cai như cai ma túy vậy!”. Nhiều lần đồng bọn cũ tìm gặp nhưng ông đã một mực từ chối và khuyên nhủ anh em hãy phục thiện, quay về con đường chính nghĩa. Nhìn Nguyễn Thanh Hưng sớm kéo gỗ, tối đục đẽo, quan tâm chăm chút vợ con... dần dần cái định kiến của dân làng cũng nhạt phai dần. Tích góp được chút vốn liếng, ông bắt đầu mở rộng xưởng sản xuất và làm một số việc từ thiện, giúp đỡ anh em hoàn lương chút vống liếng mua đồ nghề gây dựng cuộc sống...

Cuối năm 2004, Nguyễn Thành Hưng được bầu làm trưởng thôn Phù Khê Thượng, đem đến cho ông niềm hạnh phúc lớn lao bởi điều đó làm ông tin tưởng rằng những nỗ lực của mình đã tạo dựng được lòng tin ở những người dân quê chân chất. Thời gian này, kinh tế xã Phù Khê cũng bắt đầu phát triển thịnh vượng nhờ nghề thủ công mỹ nghệ và thông thương được với nhiều bạn hàng trong, ngoài nước. Việc đầu tiên sau khi nhận chức trưởng thôn, ông Hưng đã cho tháo dỡ barie đầu làng, xóa bỏ việc thu phí giao thông cho các phương tiện đi lại. Lúc bấy giờ, đây được xem như việc làm táo bạo nhưng trước chính quyền và bà con, ông thẳng thắn bảo vệ lý lẽ của mình: “Giữa đất nghề mà chặn xe, thu phí thì chẳng khác nào chúng ta tự xây rào cản, kìm hãm sự sản xuất của bà con và thông thương với các nhà buôn”. Từ đó, hiệu quả buôn bán, sản xuất của bà con Phù Khê được cải thiện rõ rệt.

Ngoài vấn đề kinh tế, Nguyễn Thành Hưng cũng đóng góp nhiều ý tưởng, công sức cũng như tiền của để xây dựng các công trình lớn của quê hương. Cuối năm 2006, Phù Khê nổi tiếng cả nước sau khi khánh thành chùa Hồng ân với kinh phí xây dựng hơn 7 tỉ đồng do các tổ chức, cá nhân và nhân dân trong vùng đóng góp. Chính ông Hưng đã khăn gói khắp nơi đi tìm thợ mộc thợ nề rồi đảm nhiệm toàn bộ phần thiết kế ngôi chùa. Gần hai năm bỏ hết việc nhà bám trụ công trình, chùa Hồng ân bề thế với lối kiến trúc độc đáo đã được khách thập phương ngợi ca hết mực. Ngày khánh thành, ông cũng được người dân ngợi ca như người hùng đã góp công sức lớn lao xây ngôi chùa vượt xa sức tưởng tượng của họ.

Tiếp theo là hai khu chợ thực phẩm và chợ gỗ sầm uất họp suốt đêm ngày của Phù Khê chính do ông bỏ tiền túi thuê người lấp hồ, san ruộng rồi xây nên. Nhiều công trình khác như: Hội trường, nhà trẻ, trường học, nhà văn hóa… của thôn ông cũng đứng ra trông nom thi công và sửa chữa mỗi khi có sự cố. Hiện nay, nhà tưởng niệm Cố Tổng bí thư Nguyễn Văn Cừ đang được Nhà nước đầu tư xây dựng tại Phù Khê cũng do ông Hưng đảm nhiệm khâu giám sát thi công...

Dẫn chúng tôi đi tham quan quê hương đã từ “làng” chuyển dần sang “phố”, ông Hưng chia sẻ: “Các bạn đang bước đi trên con đường mà lẽ ra cho đến thời điểm hiện tại nó cũng chỉ là con đường làng nhỏ bé, chật hẹp, do người dân không chịu giải tỏa. Mà cũng không trách họ được, thời buổi “tấc đất, tấc vàng” dễ gì lay chuyển. Nhưng dù có thế nào đi nữa, bản chất của dân vẫn từ những người chân lấm tay bùn hết sức lương thiện, vậy nên, để họ làm theo ý mình thì phải có lời lẽ khiến họ tin, họ phục. Hơn 9 năm làm trưởng thôn tôi nghiệm ra rằng, muốn dân tin phải bảo vệ cho họ từ miếng cơm manh áo. Vì vậy, tôi chỉ mất hai ngày để khuyên người dân nghiêm chỉnh chấp hành giải tỏa cả chặng đường dài mấy nghìn mét”.

Khác với một làng quê thuần nông, đói nghèo lay lắt năm xưa, Phù Khê hôm nay đã khoác lên mình một diện mạo mới với các công trình kiên cố được quy hoạch khang trang, mỗi năm thu hút hàng trăm doanh nghiệp nước bạn sang buôn bán. Hiếm khi người ta thấy ông Hưng được ở nhà quây quần bên vợ con, một ngày với ông là quãng thời gian chi chít công việc: Hết lăn lộn ngoài xưởng thủ công lại đi quanh làng xóm, thăm nom bà con và xem các công trình có chỗ nào xuống cấp, giải quyết các vụ đụng độ tranh chấp từ gia đình người dân đến ngoài đường sá… ông Hưng đi đến đâu, bà con chào mời đến đó. Họ đón ông Hưng bằng những cử chỉ thân thiện như người ruột thịt.

Giữa vùng quy hoạch công nghiệp thịnh vượng, cao ốc biệt thự mọc lên như nấm nhưng hiện nay, cả gia đình ông vẫn sống trong căn nhà nhỏ bé với gian hàng tạp hóa mà vợ ông đang trông nom. Đó cũng là một ấn tượng nữa của làng xóm và bạn bè đối với gia đình ông Nguyễn Thành Hưng!

Lữ Thị Mai