 |
|
Trận chiến trên sông Bạch Đằng được thể hiện qua bức tranh gốm. Ảnh: V.A |
Tối 19-8, dịp kỷ niệm 62 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9, đang mê mải lắng nghe những ca khúc cách mạng trước Nhà văn hóa quận Hai Bà Trưng, bỗng lọt vào tai tôi một câu ngô nghê:
“Ơ, ngày gì mà đông thế nhỉ?!”. Nhìn lại, câu nói phát ra từ một cô gái rất trẻ, tuổi chỉ chừng sinh viên năm thứ nhất. Chợt thấy nao nao buồn!
Cách mạng Tháng Tám và ngày Quốc khánh là hai sự kiện vĩ đại, ghi những dấu son chói lọi vào lịch sử ngàn năm của dân tộc Việt Nam. Vậy mà, vẫn có những người không hề biết tới việc ấy.
Lại là vấn đề dạy và học môn Lịch sử!
Đã có nhiều học giả, các phương tiện thông tin đại chúng phải “kêu” lên rằng, bây giờ, dân ta thuộc sử Tàu hơn cả sử ta. Trong khi, sách giáo khoa lịch sử của cấp học phổ thông chủ yếu dạy về lịch sử Việt Nam. Vì sao ư? Đó là tác động của các kênh thông tin. Hằng ngày, trên sóng của các đài truyền hình nhan nhản phim lịch sử Trung Quốc. Do đó, dù có ý thức hay vô ý thức, hàng chục triệu khán giả Việt Nam cũng ngấm dần từng trang sử của quốc gia láng giềng.
Nhìn lại ta, trong hàng chục năm qua, số tác phẩm điện ảnh về đề tài lịch sử xa hơn hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ đếm được không đầy mười đầu ngón tay. Không những thế, những tác phẩm có được lại làm rất đơn giản, không hấp dẫn người xem.
Vấn đề có lẽ không phải là kinh phí, vì người ta vẫn có thể đầu tư để làm những bộ phim truyền hình dài hàng chục tập về đề tài đương đại. Vấn đề cũng không thuộc về đề tài. Trong pho lịch sử hào hùng của dân tộc Việt Nam, có quá nhiều nội dung, sự kiện để có thể dựng thành những bộ phim hấp dẫn. Vậy thì vì sao? Các nhà làm điện ảnh phải trả lời câu hỏi ấy trước công chúng.
Bên cạnh điện ảnh, còn là văn học. Sức ảnh hưởng của văn học đối với công chúng cũng rất lớn. Tuy nhiên, số lượng các tác phẩm về đề tài lịch sử cũng quá hiếm hoi, lọt thỏm trong đống văn học dịch và đề tài đương đại. Lại thêm một câu hỏi về ý thức lịch sử đối với các nhà văn.
Trong việc dạy và học môn Lịch sử, trách nhiệm chính thuộc về ngành Giáo dục. Tuy nhiên, cũng không nên đổ hết lỗi thiếu kiến thức lịch sử của học sinh cho ngành này. Trách nhiệm này cần được san sẻ một phần đáng kể cho các loại hình văn học nghệ thuật, các phương tiện truyền thông đại chúng. Những nhân vật, những sự kiện lịch sử trên trang sách giáo khoa chỉ mang tính chất “tĩnh”, khó hấp dẫn học sinh nếu các giáo viên không tìm được cách dạy sinh động. Nhưng nếu những nhân vật ấy, sự kiện ấy được dựng thành những bộ phim tử tế, thành tác phẩm văn học hay, tức là biến “tĩnh” thành “động”, chắc chắn, sức sống của lịch sử sẽ lớn hơn nhiều.
Huy Quân