QĐND - Trong cuộc trò chuyện với phóng viên Báo Quân đội nhân dân, Đại tá, Nhà giáo ưu tú, nhạc sĩ Đức Trịnh, Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa nghệ thuật Quân đội, Phó chủ tịch thường trực Hội Nhạc sĩ Việt Nam, Trưởng ban Giám khảo vòng thi chung kết quốc tế “Tiếng hát hữu nghị Việt- Trung” năm 2011, tâm sự: “Âm nhạc có tác động rất mạnh mẽ, sâu sắc đến tình cảm, tâm trạng, niềm tin và lẽ sống của con người. Một bài hát có thể làm cho con người ta vui vẻ, lạc quan, yêu cuộc sống và biết vượt lên khó khăn, cách trở để hướng tới ngày mai tươi đẹp. Vượt qua rào cản ngôn ngữ, âm nhạc đã bắc thêm nhịp cầu kết nối tình cảm, tâm hồn giữa các dân tộc và là một trong những phương thức “ngoại giao văn hóa” dễ đi vào lòng người nhất”.

Âm nhạc không biên giới

PV: Thưa nhạc sĩ Đức Trịnh, với âm nhạc, tôi là người “ngoại đạo”, nhưng lần đầu được chứng kiến đêm chung kết cuộc thi “Tiếng hát hữu nghị Việt- Trung” năm 2011 tại Cung văn hóa hữu nghị Việt Nhật của TP Hạ Long (Quảng Ninh) mới đây, tôi thấy khán giả cổ vũ rất nồng nhiệt cho các thí sinh trên sân khấu, nhất là các thí sinh nước bạn. Theo nhạc sĩ, lý do nào mà cuộc thi thu hút sự hào hứng của khán giả TP Hạ Long đến vậy?

Nhạc sĩ Đức Trịnh.

Nhạc sĩ Đức Trịnh: Trước hết, tôi muốn nói rằng, không riêng gì khán giả TP Hạ Long (Quảng Ninh), mà từ lâu, khán giả Việt Nam cũng khá yêu thích nhiều ca khúc của nước bạn. Nhiều bài hát trên các bộ phim truyền hình dài tập nổi tiếng của Trung Quốc được phát sóng trên các kênh của Đài Truyền hình Việt Nam và các đài truyền hình địa phương như Tây du ký, Tam Quốc diễn nghĩa, Hồng lâu mộng, Thủy hử… rất quen thuộc với khán giả xem truyền hình của nước ta. Điều đặc biệt của cuộc thi này là, mỗi thí sinh phải thể hiện hai ca khúc bằng hai thứ tiếng Việt- Trung. Dù chưa hiểu lời ca, nhưng thông qua giai điệu âm nhạc mang tính quảng đại quần chúng, gần gũi và nhất là phong cách thể hiện trẻ trung, sôi nổi trên sân khấu, các thí sinh nước bạn đã làm “say lòng” những người hâm mộ, nhất là các bạn trẻ.

PV: Phải chăng, thành công nhất của cuộc thi này chính là bắc thêm nhịp cầu kết nối tình cảm, tâm hồn giữa hai dân tộc và làm sâu sắc thêm mối quan hệ láng giềng hữu nghị Việt-Trung?

Nhạc sĩ Đức Trịnh: Tôi cũng nghĩ vậy. Như bạn đã biết, hai đêm chung kết cuộc thi tổ chức tại Cung văn hóa hữu nghị Việt - Nhật, khán trường không còn một chỗ trống. Không chỉ cổ vũ nhiệt tình cho các thí sinh Việt Nam, khán giả TP Hạ Long cũng cổ vũ hết sức nồng nhiệt cho các thí sinh Trung Quốc. Mỗi lần ca sĩ nước bạn xuất hiện trên sân khấu, nhiều nhóm bạn trẻ đã giơ ảnh lên cao cùng những “làn sóng” vẫy tay trên đầu cổ vũ rất sôi động, hào hứng. Cái chất “fair play” thể hiện trong sân chơi này thêm một lần chứng tỏ âm nhạc đã vượt qua rào cản ngôn ngữ để nhân dân hai nước Việt-Trung ngày càng xích lại gần nhau hơn, gắn bó thân thiết với nhau hơn. Người ta thường nói “âm nhạc không biên giới” vì lẽ đó.

PV: Trước đêm chung kết, tôi đã gặp ca sĩ trẻ Hoàng Hoa, 21 tuổi, dân tộc Choang, đến từ tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc). Sau khi được hỏi, bạn hát tiếng Việt có khó không thì tôi nhận được câu trả lời của bạn là: “Học tiếng Việt để nói đúng vần điệu đã khó, học hát tiếng Việt lại càng khó hơn”. Với tư cách là Trưởng ban giám khảo, nhạc sĩ có nhận xét gì về khả năng hát các bài tiếng Việt của những thí sinh Trung Quốc?

Nhạc sĩ Đức Trịnh: Tất nhiên, người Trung Quốc hát tiếng Việt khó có thể hay hơn người Việt thể hiện những ca khúc của dân tộc mình và ngược lại. Nhưng “sự lạ” và thú vị đôi khi lại nằm ở chỗ đó. Nữ ca sĩ Ngô Tĩnh vốn rất nổi tiếng ở Trung Quốc và tên tuổi của chị đã được nhiều khán giả Việt Nam biết đến qua ca khúc “Tình nữ nhi” trong bộ phim dài tập nổi tiếng Tây du ký được phát sóng nhiều lần trên các đài truyền hình của nước ta. Giọng chị trong trẻo, phong cách thể hiện cũng rất chuyên nghiệp, nhưng quả thật chị trình bày ca khúc “Nhớ mùa thu Hà Nội” của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn chưa được nuột nà lắm. Hay nam ca sĩ trẻ Hoàng Hoa mà bạn vừa nhắc tới cũng còn hơi “ngọng nghịu” khi thể hiện bài hát “Đêm Trường Sơn nhớ Bác” của nhạc sĩ Trần Chung. Hoặc “đỉnh cao” như nữ ca sĩ Hoàng Kim giành giải nhất cuộc thi, song khi thể hiện bài hát “Hà Nội mùa thu" của nhạc sĩ Vũ Thanh cũng chưa được tròn vành rõ chữ. Nhưng, tôi và các thành viên trong Ban giám khảo nước ta là Nghệ sĩ nhân dân Thanh Hoa, Nghệ sĩ nhân dân Quang Thọ và nhạc sĩ Quang Vinh đánh giá rất cao về kỹ thuật thanh nhạc của những thí sinh đó. Đặc biệt, chúng tôi rất xúc động và cảm thấy tự hào khi ca sĩ nước bạn đã hát những ca khúc tiếng Việt bằng một tình cảm nồng nàn, đắm say và rất tự tin.

PV: Còn các thí sinh nước chủ nhà Việt Nam, nhạc sĩ thấy có “trội” hơn thí sinh nước bạn không?

Nhạc sĩ Đức Trịnh: Xét về mặt bằng chung, khách quan nhận xét thì thí sinh Trung Quốc có chất giọng đồng đều hơn, kỹ thuật thanh nhạc tốt hơn. Điều này cũng dễ hiểu vì nước bạn tổ chức cuộc thi này rầm rộ hơn, quy mô hơn ở nước ta. Qua các vòng thi sơ khảo, cuộc thi đã thu hút gần 800 ca sĩ, nghệ sĩ và những bạn trẻ Trung Quốc yêu ca hát tham gia. Bên cạnh việc tổ chức cuộc thi qua internet, nước bạn còn tổ chức vòng thi sơ khảo tập trung, quy mô ở các thành phố Nam Ninh, Quế Lâm, Đông Hưng, Bằng Tường của tỉnh Quảng Tây. 7 thí sinh của nước bạn lọt vào vòng chung khảo, theo tôi được biết, đều đã qua đào tạo thanh nhạc từ trung cấp đến đại học, trong đó có những nghệ sĩ tên tuổi như nữ nghệ sĩ Ngô Tĩnh mà tôi vừa đề cập.

Tuy nhiên, nước ta vẫn có những thí sinh xuất sắc mà nổi trội nhất là ca sĩ Hoàng Lệ Quyên, người đã từng giành giải nhất cuộc thi Giọng hát hay Hà Nội và lọt vào vòng chung kết cuộc thi Sao Mai, lần này tiếp tục giành giải nhất Cuộc thi “Tiếng hát hữu nghị Việt- Trung”.

Nâng tầm quy mô cuộc thi

PV: Có ý kiến cho rằng, chất lượng cuộc thi chưa tương xứng với tiêu đề vòng thi chung kết quốc tế “Tiếng hát hữu nghị Việt- Trung” đã đưa ra, thậm chí có người còn nói tính chuyên nghiệp của cuộc thi cũng chưa rõ ràng. Nhạc sĩ nghĩ sao về điều này?

Nhạc sĩ Đức Trịnh: Đúng là để xứng “tầm quốc tế” thì cuộc thi phải tiếp tục phấn đấu. Nhưng tôi khẳng định rằng, qua hai lần tham gia Ban giám khảo, tôi thấy cuộc thi đã thể hiện ngày càng rõ tính chuyên nghiệp. Thông qua cuộc thi này, ngoài mục đích tăng cường, thúc đẩy giao lưu văn hóa giữa hai nước, còn góp phần phát hiện những năng khiếu, tài năng âm nhạc cho hai nước. Tôi lấy ví dụ, thí sinh Minh Hải của Việt Nam năm ngoái đoạt giải nhất cuộc thi, hiện nay đang là giảng viên thanh nhạc của Trường Đại học Văn hóa nghệ thuật Quân đội. Thêm nữa, quy mô cuộc thi năm nay cũng đã mở rộng hơn trước. Cùng với thí sinh ở tỉnh Quảng Ninh, cuộc thi còn thu hút nhiều ca sĩ, bạn trẻ yêu nhạc đến từ Hà Nội, Lào Cai, Hòa Bình, Thái Nguyên, TP Hồ Chí Minh, Tuyên Quang… Mặt khác, sự “vào cuộc” của các cơ quan truyền thông quốc gia tham gia ban tổ chức cuộc thi này như Đài Phát thanh quốc tế Trung Quốc (CRI), Đài Truyền hình Kỹ thuật số Việt Nam (VTC)… cũng đã nói lên tính chất chuyên nghiệp của cuộc thi này rồi.

PV: Tuy nhiên, chúng ta cũng nên nghĩ tới tổ chức cuộc thi này với quy mô cao hơn để có tầm ảnh hưởng và lan tỏa sâu rộng hơn trong đời sống văn hóa nghệ thuật của hai nước?

Nhạc sĩ Đức Trịnh: Tôi nghĩ đây là một hướng đi cần thiết trong thời gian tới. Tất nhiên để làm được việc này, cần có sự ủng hộ, tham gia chỉ đạo, giúp đỡ của Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch, Bộ Ngoại giao, Hội Nhạc sĩ, Hội hữu nghị của hai nước. Bên cạnh đó, cuộc thi cần thu hút được nhiều đối tượng tham gia ở nhiều tỉnh, thành phố của cả hai nước. Quy mô giải thưởng cũng cần nâng tầm cao hơn để tương xứng với nội dung, tính chất quốc tế của cuộc thi.

Nhân đây, tôi cũng muốn nói thêm, tôi rất ủng hộ ý kiến của Thiếu tướng Lê Phúc Nguyên, Tổng biên tập Báo Quân đội nhân dân về việc đề xuất tổ chức một cuộc thi tiếng hát tương tự trong lực lượng biên phòng của hai nước Việt-Trung, trước hết là lực lượng biên phòng ở các tỉnh biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Tôi nghĩ rằng, âm nhạc tác động rất mạnh mẽ, sâu sắc đến tình cảm, tâm trạng, niềm tin và lẽ sống của con người. Một bài hát có thể làm cho con người ta vui vẻ, lạc quan, yêu cuộc sống và biết vượt lên khó khăn, cách trở để hướng tới ngày mai tươi đẹp. Vượt qua rào cản ngôn ngữ, âm nhạc đã bắc thêm nhịp cầu kết nối tình cảm, tâm hồn giữa các dân tộc và là một trong những phương thức “ngoại giao văn hóa” dễ đi vào lòng người nhất. Việc tổ chức những cuộc thi tiếng hát hữu nghị như vậy sẽ góp phần thắt chặt tình đoàn kết, hữu nghị láng giềng giữa hai nước Việt Nam- Trung Quốc nói chung, giữa quân đội và lực lượng biên phòng hai nước nói riêng.

PV: Với vai trò là Phó chủ tịch thường trực Hội Nhạc sĩ Việt Nam, nhạc sĩ có đề xuất gì để góp phần nâng cao chất lượng chuyên môn trong các cuộc thi năm tới?

Nhạc sĩ Đức Trịnh: Theo tôi, phải làm tốt hơn nữa công tác tuyên truyền, quảng bá để nhân dân, nhất là giới ca sĩ và các bạn trẻ yêu âm nhạc hiểu rõ ý nghĩa, mục đích của cuộc thi này, từ đó tự nguyện tham gia ngày càng đông đảo hơn. Bên cạnh đó, cuộc thi cần tổ chức vòng sơ khảo ở nhiều khu vực trong cả nước để tuyển chọn được thí sinh tham gia vòng chung khảo có chất lượng tốt hơn, đồng đều hơn. Thêm nữa, để nâng cao chất lượng cuộc thi, Hội Nhạc sĩ Việt Nam nên mời các nhạc sĩ Trung Quốc sang tư vấn chuyên môn, hướng dẫn các thí sinh hát ca khúc tiếng Trung tốt hơn.

PV: Xin cảm ơn nhạc sĩ!

THIỆNVĂN (thực hiện)