Trong các cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc, đã có biết bao tấm gương anh hùng chịu đựng những hi sinh, mất mát của các bà mẹ, vợ của liệt sĩ. Xin được giới thiệu vài câu chuyện  kể về những hi sinh thầm lặng ấy.

Bà mẹ Việt Nam anh hùng Tăng Thị Đương

Má Tăng Thị Đương ở phường 8, quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, đã qua tuổi 90 vẫn minh mẫn, nhớ nhiều chuyện từ thời kháng chiến chống Mỹ ở Điện Bàn, Quảng Nam.

Năm 1966, sau khi các con Trà Thanh Tá, Trà Thanh Minh tham gia Quân giải phóng, Trà Thanh Long vào Sài Gòn, gia đình má phải ra Đà Nẵng để tránh sự theo dõi của mật vụ.

Năm 1967, Thanh Tâm-cô gái đầu lòng duy nhất ở với má kết hôn với Lê Hiền, một thanh niên cùng phố. Đang sống yên vui, nhiều tin dữ đến với má: các con Trà Thanh Tá rồi Thanh Minh bị giặc Mỹ bắn chết, tiếp theo là Trà Thanh Long bị bắt giam ở khám Tân Hiệp (Biên Hòa) do tham gia phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên chống Mỹ - ngụy.

Thanh Tâm đang mang “bầu” thì lính ngụy Quân đoàn 1 đến nhà bắt đưa đi vì nghi chị hoạt động cho Việt cộng. Ngày nào má cũng phải đến trại giam chăm sóc con. Do không có bằng chứng về những hoạt động của Tâm, địch buộc phải trả tự do cho chị.

Đầu năm 1969, sống với cậu con trai Lê Hùng mới sinh chưa đầy một năm tuổi, Lê Hiền đột nhiên bỏ nhà ra đi. Anh đi đâu má không hề biết. Một buồn thương mới đến với má.

Năm 1973, Tâm cùng con Lê Hùng vào Sài Gòn thăm cậu Trà Thanh Long.

Một hôm, má nhận một bức điện từ  Sài Gòn:

“Đến trại giam Cục An ninh quân đội ở 8 Nguyễn Bỉnh Khiêm-Sài Gòn nhận xác con ”.

Cùng chồng vào Sài Gòn đưa tang con, má tưởng chừng không sống nổi khi biết Tâm đã bị bắt, tra tấn đến chết khi không chịu khai nhận chồng mình là Việt cộng. Về Đà Nẵng, chồng má buồn, ốm rồi mất, còn lại một mình má nuôi cháu ngoại.

Thanh thiếu niên Thành phố Hồ Chí Minh đến thăm má Tăng Thị Đương. Ảnh tư liệu

Mãi đến ngày giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc, má mới được tin: liệt sĩ Trà Thanh Tâm và con rể Lê Hiền đều là những chiến sĩ tình báo Quân giải phóng.

Sau đó má được Nhà Nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng.

Một hôm, nhân ngày thương binh-liệt sĩ, nguyên Phó chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa cùng đoàn cán bộ, đoàn thể địa phương đến thăm. Má cảm động nói:

“Trên đất nước Việt Nam anh hùng này còn biết bao người mẹ, người vợ gia đình liệt sĩ chịu đựng những đau thương do chiến tranh để lại. Tôi chỉ mới có 3 con liệt sĩ. Riêng trong huyện Điện Bàn quê tôi có gia đình có tới 9 con là liệt sĩ...”.

Anh chị em trong đoàn đến thăm má trao đổi với nhau: “Những hi sinh thầm lặng của má thật ngàn lần đáng được tôn vinh”.

Các nữ pháo thủ cao nguyên Lâm Đồng

Đại đội pháo binh gái 8-3 tỉnh Lâm Đồng  được thành lập sau cuộc Tổng tấn công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968. Gần 50 pháo thủ, các chị Ca An, Ca Ha, Ca Hường, Ca Véo... hầu hết là các cô gái dân tộc K’Ho, Châu Mạ... đang ở độ tuổi mười tám, đôi mươi.

Đại đội đặc công 715 tỉnh, sau khi tập kích vào cứ điểm 173 Mỹ thắng lợi, đề nghị khen thưởng các cô gái pháo thủ 8-3 đã pháo kích vào sân bay Kon-hin-đa và chế áp pháo địch ở trận địa “Thủ khoa Huân”, chi viện cho đặc công chiến đấu.

Kỉ niệm sinh nhật Bác Hồ năm 1969, các chị đã pháo kích căn cứ Mỹ ở Đại Nghịch, bắn cháy một kho xăng (18-5), phá mấy khẩu pháo 105 Mỹ ở trận địa “Thủ khoa Huân” (20-5).

Nhận tin Bác Hồ qua đời, các chị đã vô cùng tiếc thương, tổ chức trọng thể lễ truy điệu ở bên Suối Cheo, buôn Tân Lon. Biến đau thương thành sức mạnh, các chị đã mang súng, đạn đi chi viện cho Tiểu đoàn đặc công 200, Quân khu 6 tập kích Chi khu Di Linh và đồi Pát-tơ của Trung đoàn 53 ngụy, làm chủ cứ điểm Pát-tơ cho đến sáng ngày hôm sau.

Ngoài những khen thưởng thành tích chiến đấu của tập thể, về cá nhân, các chị đã được tặng thưởng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân, 67 huân chương Quân giải phóng, 44 danh hiệu dũng sĩ ...

Sau hòa bình, hơn 10 chị đã bị nhiễm chất độc da cam vĩnh viễn ra đi, nhiều chị là thương binh nặng, có chị tàn tật suốt đời. Chị Chính trị viên Lê Thị Pha được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân, chị bí thư thanh niên Lưu Thanh An được bầu làm Bí thư Thị ủy Bảo Lộc, Thường vụ Tỉnh ủy Lâm Đồng nhiệm kỳ 1996-2000.

Trong cuộc sống đời thường hiện nay, các chị pháo thủ Lâm Đồng trước đây vẫn được địa phương giúp đỡ, tổ chức nhiều cuộc gặp mặt thường kỳ, giữ vững phẩm chất cao đẹp của Bộ đội Cụ Hồ. Được biết Đảng ủy và chính quyền, đoàn thể Bảo Lộc đã báo cáo đề nghị cấp trên khen thưởng thỏa đáng cho Đại đội pháo binh gái 8-3 Lâm Đồng, những người phụ nữ vùng cao nguyên đã cống hiến cả tuổi thanh xuân của mình cho Tổ quốc.

Nam Trung