QĐND - Tăng xử phạt hành chính, phạt lao động công ích, cấm biểu diễn… là những ý kiến của các nhà quản lý văn hóa, nghệ sĩ đưa ra tại Hội nghị trực tuyến Chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trình diễn thời trang vừa được Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) tổ chức.

Một nghìn có lẻ… kiểu vi phạm

Trước những diễn biến phức tạp của nghệ thuật biểu diễn, ngày 18-4, Bộ trưởng Bộ VH-TT&DL đã ban hành chỉ thị 65/CT-BVHTTDL về việc chấn chỉnh hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang. Hội nghị trực tuyến ba miền Bắc, Trung, Nam lần đầu tiên được tổ chức nhằm hoàn thiện, thực thi chỉ thị 65 đã thu hút đông đảo ý kiến của các cấp quản lý, nghệ sĩ nêu ra những bất cập của hoạt động biểu diễn như hát nhép; ăn mặc phản cảm; trốn tiền tác quyền; xin cấp phép biểu diễn một đằng, diễn một nẻo; giả mạo tên tuổi nghệ sĩ để bán vé giá cao…và thêm một “tội” mới là ăn cắp giọng hát.

NSƯT Quốc Hưng bức xúc, hát nhép đã là việc lừa dối khán giả lâu nay, bây giờ lại còn đi ăn cắp giọng hát. Điều này không thể chấp nhận, như thế làm thui chột tài năng, sáng tạo của nghệ sĩ. NS Quốc Hưng lấy thí dụ, trong cuộc thi Bước nhảy hoàn vũ 2012, ca sĩ Minh Quân và Minh Hằng để đáp ứng phần thi của mình đã “ăn cắp” đoạn vocal “Bóng ma trong nhà hát” của giọng ca opera được đánh giá là số 1 Việt Nam hiện nay-ca sĩ Lan Anh. Chương trình còn truyền hình trực tiếp tới hàng triệu khán giả trong cả nước. Ngay bản thân nghệ sĩ Quốc Hưng cũng bị ăn cắp giọng hát: “Năm 2008, tôi hát chính vai Lý Công Uẩn trong vở opera thanh xướng kịch “Chiếu dời đô” của nhạc sĩ Doãn Nho, toàn bộ vở diễn được ghi lại. Một thời gian sau, bên Nhà hát Nhạc vũ kịch Việt Nam lấy toàn bộ giọng của tôi để diễn ở Cung Văn hóa lao động Hữu nghị Việt Xô. Khi tôi đang đi trên đường, một người bạn gọi điện báo, tôi mới biết. Tôi không hề nhận được lời xin phép hay nhận lỗi nào từ phía Nhà hát Nhạc vũ kịch!”…

Quyết liệt thực hiện Chỉ thị 65 còn có ý nghĩa bảo vệ các chương trình nghệ thuật lành mạnh. Ảnh: TRÂM ANH

Giám đốc công ty người mẫu PL-Phạm Thanh Long cho hay, hầu hết các chương trình trước khi biểu diễn đều có tổng duyệt, nhưng đến khi biểu diễn chính thức, nghệ sĩ không mặc đúng như khi tổng duyệt. Chỉ có 20-30% người mẫu hiện nay tốt nghiệp lớp 12, còn lại nhiều người chỉ trình độ lớp 5 hoặc đến lớp 9. Nhiều người trong số đó xuất thân từ nông thôn, gia đình nghèo nên họ quyết tâm nổi tiếng và kiếm tiền bằng mọi giá.

NSƯT Thanh Thúy - Đoàn Nghệ thuật Quân khu 7 nói, chị mặc áo dài đi dự các chương trình event, ca múa nhạc, hay sự kiện thời trang thì không được để ý, báo giới thường hướng ống kính vào những người mặc váy xẻ cao, quần ngắn hay trang phục trong suốt… “Có lần tham dự một chương trình nghệ thuật, tôi hỏi Thu Minh (ca sĩ vừa bị phạt 3,5 triệu đồng với “tội danh” mặc không đúng thuần phong mỹ tục) sao lại ăn mặc hở hang thế? Thu Minh nói, mặc thế mới phù hợp với bài hát và phong cách của cô” - nghệ sĩ Thanh Thúy nói.

NSND Lê Ngọc Cường cho rằng, không thể đếm xuể có bao nhiêu kiểu vi phạm trong hoạt động tổ chức biểu diễn, trình diễn thời trang, và cũng đang phổ biến hàng nghìn kiểu “lách luật”, lách quy định biểu diễn của các đơn vị tổ chức biểu diễn… Bên cạnh đó còn có sự cổ súy cho sự sai phạm biểu diễn, ăn mặc phản cảm của nghệ sĩ từ phía các trang báo mạng.

Phạt như thể thao?

Nhiều giải pháp đã được các cơ quan quản lý, nghệ sĩ đưa ra. Ông Nguyễn Hữu Chiến, Phó giám đốc Sở VH-TT&DL Đà Nẵng cho rằng, lần đầu phạt 5 triệu đồng và cấm diễn 1 tháng, lần hai phạt 20 triệu đồng và cấm diễn 3 tháng, và sau hai lần coi như “hai thẻ vàng thành một thẻ đỏ”, có thể đề xuất cấm diễn lâu hơn.

NSND Lê Ngọc Cường ý kiến, phạt riêng ca sĩ là chưa chuẩn, phải có chế tài phạt thật nặng nhà tổ chức. Không chỉ có Việt Nam bây giờ mới “dùng” các biện pháp mạnh để chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, mà Trung Quốc ngay từ đầu năm đã có hẳn Nghị quyết cắt giảm từ 126 chương trình truyền hình giải trí xuống còn 38 chương trình; Hàn Quốc cấm khán giả dưới 18 tuổi xem ca sĩ Mỹ Lady Gaga biểu diễn ở nước này, và liên tiếp là các nước In-đô-nê-xi-a, Phi-líp-pin cũng lên tiếng phản đối về chuyến lưu diễn của Gaga ở nước họ.

Đại diện phía TP Hồ Chí Minh, nhạc sĩ Thế Hiển đề xuất, nên cho những người ăn mặc, biểu diễn phản cảm đi lao động công ích, giống như trên thế giới, những người nổi tiếng vi phạm cũng phải đi trại cải tạo, dọn vệ sinh công cộng, nhặt rác...

Phó chánh thanh tra Bộ VH-TT&DL Phạm Xuân Phúc thẳng thắn, Việt Nam đã có Luật Sở hữu trí tuệ, mỗi tác phẩm là tài sản của tác giả. Vậy đơn vị nào tổ chức biểu diễn phải trả tiền tác quyền cho tác giả. “Sử dụng của người ta mà không hỏi ý kiến, không trả tác quyền là tội ăn cắp. Đã ăn cắp “tài sản” của người khác thì phải bị trừng trị nghiêm minh”-ông Phúc nói. Ông Phúc cũng cho biết, việc phối hợp quản lý, kiểm duyệt hoạt động tổ chức biểu diễn của chúng ta còn chưa chặt chẽ, chưa rạch ròi trong việc cấp phép, chế tài xử phạt còn nhẹ. “Mới đây, cầu thủ Danh Ngọc chửi bậy trên sân bị phạt 20 triệu đồng và treo giò 40 ngày, vậy sao không thể áp dụng hình thức này với ca sĩ, người mẫu, diễn viên mặc phản cảm?”-ông Phúc lấy ví dụ.

Bộ trưởng Bộ VH-TT&DL Hoàng Tuấn Anh khẳng định tại Hội nghị rằng, Bộ và các cấp quản lý văn hóa sẽ quyết liệt chấn chỉnh hoạt động tổ chức biểu diễn, trình diễn thời trang. Với chỉ thị mới, các cơ quan quản lý văn hóa như sở VH-TT&DL các địa phương sẽ phải thẩm định kỹ hồ sơ, kiểm duyệt chặt chẽ nội dung và hình thức của chương trình biểu diễn trước khi cấp phép hoặc tiếp nhận giấy phép biểu diễn. Những nghệ sĩ ăn mặc phản cảm, vi phạm quy chế hay các đơn vị tổ chức biểu diễn có vi phạm cũng sẽ bị xử lý nghiêm khắc hơn. 

Những vấn đề đề cập trên đây không mới, nhưng lâu nay không có biện pháp hiệu quả. Dư luận đồng tình và trông đợi những biện pháp kiên quyết, hiệu quả, nói đi đôi với làm thực sự của cơ quan quản lý Nhà nước chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, làm lành mạnh, trong sạch bầu không khí nghệ thuật nước nhà.

VƯƠNG HÀ