QĐND Online – Công ty Cổ phần Văn hóa Truyền thông Nhã Nam vừa tổ chức buổi tọa đàm, giới thiệu tuyển tập thơ văn “Mắt người Sơn Tây” của Quang Dũng. Một điều không quá bất ngờ trong buổi tọa đàm, giới thiệu sách này là sự xuất hiện trở đi trở lại của thi phẩm “Tây Tiến” trong “con mắt” những nhà phê bình cũng như người yêu thơ.

Thực ra, không khó để lý giải điều này. Dù đứng biệt lập như một hòn đảo giữa các nhà thơ trong thời kỳ thi ca kháng chiến chống Pháp (lời nhà thơ Vũ Quần Phương) nhưng sức ảnh hưởng của Quang Dũng và “Tây Tiến” thì không hề biệt lập.

Tây Tiến là một đoàn binh có lực lượng chủ yếu là thanh niên học sinh thủ đô. Nhà thơ Quang Dũng cũng từng là một trong số những chiến sĩ của đoàn binh này. Sau một thời gian cùng hoạt động với đoàn binh, Quang Dũng đã chuyển sang đơn vị khác. Trong lần họp tại Phù Liêu Chanh (một làng thuộc tỉnh Hà Đông, nay thuộc Hà Nội), kết hợp với những cảm xúc, kỉ niệm sẵn có về đoàn binh oai hùng, Quang Dũng đã sáng tác “Tây Tiến”.

Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc/ Quân xanh màu lá dữ oai hùm. Ảnh minh họa: Internet.

Ngay khi ra đời, “Tây Tiến” đã nhận được sự yêu mến của công chúng thời đó. Và sau 64 năm, âm hưởng của “Tây Tiến” dường như chưa bao giờ hết vang vọng. Thậm chí, sau mỗi lần đọc “Tây Tiến”, người đọc lại thêm yêu đoàn quân “Quân xanh màu lá dữ oai hùm”. Hay nói một cách khác, “Tây Tiến” đã thực sự có những “bước tiến dài” vào trái tim người yêu thơ Việt.

Những “bước tiến dài” ấy được tạo nên từ chính sự đặc sắc trong nội dung lẫn hình thức của bài thơ. Trong cuốn sách “Tác phẩm văn học, bình giảng và phân tích”, Giáo sư Hà Minh Đức viết: “Tây Tiến là một sáng tác có giá trị về tư tưởng, về nghệ thuật. Bài thơ được viết ra với những màu sắc thẩm mỹ phong phú. Có cái đẹp hùng tráng của núi rừng hiểm trở và vẻ đẹp bình dị nên thơ của cuộc sống nơi bản làng quê hương; có cảm hứng mạnh mẽ hòa hợp với chất trữ tình nhẹ nhàng mềm mại trong thơ”. Đọc “Tây Tiến”, người ta “như ngậm âm nhạc trong miệng” (lời nhà thơ Xuân Diệu). Mỗi một đoạn thơ với âm hưởng riêng, khi mạnh mẽ, khi uyển chuyển đã tái hiện thành công những khó khăn, gian khổ cũng như tinh thần sống lạc quan của bộ đội trong kháng chiến.

Sức hút mãnh liệt giống như một loại từ trường khiến “Tây Tiến” cứ “băng băng” đi vào lòng độc giả, theo nhà thơ Vũ Quần Phương còn nằm ở nghệ thuật kết hợp Đường thi với chất lóng lánh lãng mạn, tâm hồn phiêu du, lỏng lẻo với hiện tại nhưng vẫn bám vào chất dân tộc của Quang Dũng.

Nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên chia sẻ suy nghĩ về bài thơ “Tây Tiến” của Quang Dũng.

Ở “Tây Tiến”, Quang Dũng đã sáng tạo nên nhiều điểm mới, độc đáo mà cho đến nay vẫn giữ nguyên giá trị. “Những hình ảnh “nhớ chơi vơi”, “Mai Châu mùa em thơm nếp xôi”, “sông Mã gầm lên khúc độc hành”, “gục lên súng mũ bỏ quên đời”… cứ trở đi trở lại trong lòng độc giả yêu thơ”, nhà phê bình Vũ Nho nhận xét.

 “Tây Tiến” giống như một viên ngọc. Ngọc càng mài thì càng sáng, càng lấp lánh và hấp dẫn. “Đó là một bài thơ kỳ diệu và có một vị trí đặc biệt trong lòng công chúng, một bài thơ được kỷ niệm 60 năm ngày sáng tác (năm 2008), một bài thơ làm sống dậy cả một trung đoàn, khiến địa danh Tây Tiến trường tồn trong lịch sử và ký ức mỗi người”, nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên nói.

Mặc dù, sau “Tây Tiến”, ngoài hai tác phẩm thơ khác nữa là “Đôi bờ”, “Mắt người Sơn Tây”, Quang Dũng không còn nhiều bài thơ đạt đến đỉnh cao (lời nhà thơ Vũ Quần Phương), nhưng không vì thế mà người đọc quên đi Quang Dũng, quên đi những câu thơ đầy nhạc và biến hóa của ông trong “Tây Tiến”. Sau những “bước tiến dài” vào trái tim người yêu thơ Việt, “Tây Tiến” đã “đóng đinh” chỗ đứng trong lòng độc giả yêu thơ.

Bài, ảnh: Thu Thủy